Vernieuwde liturgie en eigentijdse preek houden jeugd niet bij kerk

Dat zei prof. dr. M.J.G. van der Velden gisteren tijdens de conferentie van de Confessionele Vereniging in de Nederlandse Hervormde Kerk, die in Zeist werd gehouden. De hoogleraar, verbonden aan de Rijksuniversiteit Utrecht, refereerde over "Wat doet de KERK en wat DOET de kerk?" Hij was van mening dat de oorzaak van de achteruitgang van de kerk en de kerkgang in onze dagen bepaald niet alleen en in de eerste plaats eventuele gebrekkigheid in de liturgie is. De oorzaak hiervan ligt veel dieper, in de cultuurcrisis van onze tijd, de secularisatie en wat we verder hierbij noemen willen.

Gemeenschap

De hoogleraar stelde dat een van de woorden die bij het overwegen van de liturgie steeds weer spelen gemeenschap is. Gezocht wordt naar liturgische vormen die niet alleen adequate uitdrukking van gemeenschap zijn maar ook in staat zijn gevoelens, ervaringen van gemeenschap op te roepen. Een veelgehoorde klacht ten aanzien van de kerkdienst is immers dat daarin zo weinig gemeenschap ervaren wordt. Van der Velden verdedigde het standpunt dat gezocht moet worden naar een kerkdienst voor allen, dat wil zeggen een liturgie die mee te maken is voor ieder die zich scharen wil in de gemeenschap der armen. Dat betekent voor mij eenvoud. Eenvoud is heel wat anders dan simpel of kinderachtig. Het gaat om hoge en diepe dingen in de kerkdienst: het heil in Christus wordt verkondigd en heil is beleving. In zo'n kerkdienst voor allen is de taal belangrijk. Liturgie is niet alleen een zaak van vormen, maar ook van stijl. De voorgangers moeten bij het voorgaan in het gebed en bij het kiezen van die liederen de noodzaak beseffen dat zij handelen namens de gemeente. De gebeden behoren tot de hoogtepunten van de samenkomende gemeente. Het gaat erom dat die gebeden door hen die deelnemen aan de kerkdienst kunnen worden meegebeden, in het besef dat het hun gebed is. Dat vraagt van degene die voorgaat in de gebeden groot invoelingsvermogen.

Gebedsnood

De hoogleraar constateerde dat er 'onder ons' veel gebedsnood heerst. Dat mogen we niet onderschatten. Velen onder de kerkgangers hebben moeite met het persoonlijke gebed. We mogen aannemen dat er onder hen nogal wat zijn voor wie de kerk de enige plaats is waar zij bidden. Van der Velden zei dat de voorganger in de kerkdienst een centrale rol speelt. 'Wat me opvalt, is dat in de huidige vernieuwingen in de liturgie, die teruggaan op oude tradities, gepoogd wordt de gemeente meer bij het gebeuren te betrekken. Dat gebeurt merkwaardigerwijze door middel van responsies, een beurtspraak tussen voorganger en gemeente. De afstand tussen voorganger en gemeente wordt dan geaccentueerd. Dit lijkt mij een ongewenste ontwikkeling. De helderheid waarnaar de Reformatie streefde, wordt daardoor bepaald niet bevorderd". 

Bezinning  

De hoogleraar stelde ten slotte dat prediking en liturgie nooit tegen elkaar uitgespeeld mogen worden. De vormen van de kerkdienst verdienen voortdurend bezinning. Voortdurend dient gevraagd te worden naar de beleving. Hij wees op het belang van het gesprek in de gemeente. „Voor dit gesprek zullen wegen gevonden moeten worden. We mogen de kerkdienst nog houden met open deuren We weten dat het gebeurt in de marge; er komt geen verslag van in de krant. Dit is geen nieuws naar de maatstaven van de vigerende journalistiek. Nochtans geloven we dat de Heilige God troont op de lofzangen van Israël, dat de horende, antwoordende gemeente de stem van de toekomst verwoordt. Daarom is de liturgie alle moeite waard".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen