„Emmen was de beste keus

De voorzitter van de veiling in Nieuw-Amsterdam, S. H. Venhuis, maakt er weinig woorden aan vuil. Wat er de laatste vier, vijf jaar op tuinbouwgebied in de buurt van Emmen gebeurt, kan alleen maar worden omschreven als een „stormachtige ontwikkeling". Hij heeft de indruk dat de bloementeelt sterker gegroeid is dan de teelt van groente, maar kan dat niet bewijzen. „Groente wordt vooral hier in Nieuw-Amsterdam geveild, maar de bloemen gaan naar allerlei veilingen. Weliswaar gaat het grootste deel naar Aalsmeer, maar het is toch moeilijk te achterhalen om hoeveel het precies gaat".
Een verklaring voor de groei ligt volgens hem voor de hand. Tuinders hebben de laatste drie, vier jaar goed geboerd, en dat heeft tot gevolg dat er flink wordt geïnvesteerd. Ook elders in Nederland —Oostvoorne en Plukmadepolder bij voorbeeld— heeft dat tot veel nieuwbouw en uitbreiding geleid. Zo spectaculair als in Erica en Klazienaveen was de groei echter nergens.
„Door allerlei maatregelen was het mogelijk in de omgeving van Emmen met heel weinig eigen geld een groot bedrijf op te zetten. In die tijd bestond de wir nog, en de provincie Drenthe gaf daar overheen nog een bijzondere regionale toeslag. Een jaar of vijf geleden ging de gemeente Emmen bovendien over tot het geven van gemeentegarantie. Dat was heel slim bekeken, want als het goed gaat, hoeft dat de gemeente geen cent te kosten", aldus Venhuis.

Bovendien speelt ongetwijfeld ook de lage grondprijs in Drenthe een rol. Volgens A. N. Lambooij van de afdeling Grondzaken en Projectontwikkeling van de gemeente Emmen ligt die zo ongeveer op een tientje per vierkante meter, exclusief btw. Ter vergelijking: in het westen moet voor een zelfde stuk grond 30 tot 35 gulden en in andere nieuwe tuinbouwgebieden tussen de 20 en 25 gulden worden neergeteld.

Stacaravan
Venhuis: „Een jaar of vijf geleden kwamen er vooral rozentelers uit de omgeving van Aalsmeer en Rijnsburg op de grond af. Vaak begonnen ze met een keet of een stacaravan als woonhuis maar nu staan er enorm mooie glasprojecten met nieuwe huizen. Dat bracht vaart in de ontwikkeling. De latere groei is vooral afkomstig van binnenuit: de tuinbouw deed het goed, en de tuinders hebben niet veel zin om alles naar Emmen (waar de belastinginspecteur zit) te brengen. Dus gaan ze investeren in het bedrijf en het aantal hectares uitbreiden. De gemeente was binnen de kortste keren van zijn grond af".
De gemeente Emmen begon eind jaren '50 al met het opzetten van een tuinbouwgebied in de omgeving van Klazienaveen. Het scheppen van werkgelegenheid voor de plaatselijke bevolking was een van de doelen. Bovendien stond er in Nieuw-Amsterdam al voor de Tweede Wereldoorlog een veiling, waar aanvankelijk voornamelijk produkten van de volle grond werden verkocht. Afzet was dus geen probleem.

I, II en III
De eerste concentratie glastuinbouw werd Erica I genoemd. Daarna kwam Klazienaveen I. Inmiddels wordt er gewerkt aan de invulling van respectievelijk Erica III en Klazienaveen III. Gezamenlijk hebben de tuinbouwgebieden in de omgeving van Emmen nu een oppervlakte van 400 hectare.
Omdat er zo enorm veel vraag is naar tuinbouwgrond, maakt de gemeente het nieuwe stuk bij Klazienaveen niet in één keer bouwklaar, vertelt Venhuis. „Die 100 hectare pakken ze stukje voor stukje aan. Van Klazienaveen III is nu 40 hectare vrijwel toegezegd. In Erica was het zo dat tuinders zelf stukken land gingen kopen om hun bedrijf uit te breiden. De aan- en afvoer van water leverde daarbij echter nogal wat problemen op. Ook de afvoer, ja. Als er een keer een flinke onweersbui is, betekent dat namelijk wel dat het water dat op al die vierkante meters glas valt, twee minuten later in de sloot terechtkomt. Daarom heeft de gemeente ook in Erica nog weer 35 hectare aangekocht".

Kouder klimaat
„Een tuinder in het westen heeft als voordeel dat hij dicht bij de grote veilingen en dus dicht bij de prijsvorming zit. Het klimaat is dichter bij zee kouder, dus moet er meer gestookt worden. Daar staat echter tegenover dat de zon er meer uren schijnt. In Emmen is de grondprijs lager, we hoeven hier geen beroep te doen op Turken en Marokkanen, omdat de eigen bevolking voldoende arbeidskrachten levert. Het probleem van de veiling is trouwens ondervangen doordat we zijn aangesloten bij veiling Westland-West. In 1976 is de veiling Nieuw-Amsterdam al gefuseerd met Westland-Noord. Nieuw-Amsterdam werd toen een afdeling van Westland-Noord. Toen Westland-Noord en -Zuid fuseerden tot Westland-West, is dat zo gebleven. Onze prijzen komen dus in het westen tot stand", licht Venhuis toe.
Lambooij verzucht dat het „haast niet bij te benen is". „Ons tuinbouwgebied groeit sterker dan het landelijk gemiddelde. Het besluit van de gemeenteraad in 1986 om jonge starters te steunen, bracht veel jongeren hier die elders niet konden beginnen. Nu zijn we bezig met de groei van binnenuit. Voorlopig is het einde nog niet in zicht. In '85 hadden we zo ongeveer 100 hectare glas. Nu is dat 170, maar we verwachten dat dat toch wel door zal groeien naar 200 hectare".
„Het gaat zo hard, dat we het ons niet kunnen permitteren om met de grond te adverteren buiten het gebied. We kunnen het echt haast niet bijbenen, we kunnen de grond bijna niet aangeleverd krijgen".
„Het wordt nog steeds als een nadeel ervaren dat Emmen „zo ver weg" is. Ver van de grote tuinbouwgebieden voornamelijk. En wij zijn natuurlijk maar klein, dat betekent dat de centrumfunctie hier van veel minder betekenis is. Voor een deel zijn we hier dan ook nog van het westen afhankelijk. Dat verandert echter geleidelijk aan wel. We hebben hier nu een middelbare tuinbouwschool, er zijn een paar proeftuinen en een aantal belangrijke landbouwcoöperaties toont belangstelling voor het openen van een vestiging hier. Nog een voorbeeld: er zat hier oorspronkelijk maar één kassenbouwer; nu zijn dat er drie", constateert Lambooij tevreden.

Vreemde eend in de bijt
Het echtpaar Weerheim verhuisde in 1966 van Zoetermeer naar het noorden. Drenten voelen ze zich niet. Helemaal niet zelfs. Dat zal ook niet snel gebeuren. In het tuingebied waar zij zich gevestigd hebben —Klazienaveen I— wonen namelijk maar vier Drentse gezinnen, de overige vijftig komen van elders.
Bovendien voelen ze zich kerkelijk in de buurt waar ze wonen een vreemde eend in de bijt. Als ze hun bedrijf ooit verkopen —opvolging is er niet—, blijven ze dan ook niet in Klazienaveen wonen. „Als het mogelijk is, zullen we ons graag vestigen in een omgeving waar meer mensen van onze eigen richting wonen". Ze hebben jaren gekerkt bij de gereformeerde gemeente in Hoogeveen, maar bezoeken nu de bijeenkomsten van de evangelisatiepost in Emmen.

De Weerheims moesten hun bedrijf in Zoetermeer opdoeken omdat de stadsuitbreiding daar grote vormen aan ging nemen. Eigenlijk behoorde toen alleen een nieuw bedrijf in de omgeving van Emmen tot de mogelijkheden. Hij: „Ik had eerder al wel eens wat gelezen over dat gebied, toen ik nog bij m'n vader op het bedrijf werkte. Toen we iets anders moesten zoeken, stuitten we al snel op dit gebied".

De voorwaarden die de gemeente Emmen had, waren heel aantrekkelijk. De grondprijzen in het westen waren zo hoog en de eisen voor het krijgen van een hypotheek zo ongunstig, dat het eigenlijk niet mogelijk was daar een nieuw bedrijf te starten. Er werden toen bovendien in de al bestaande tuinbouwgebieden maar heel spaarzamelijk tuinderijen te koop aangeboden. De tuinbouw beleefde gouden tijden, dus niemand wilde zijn bedrijf kwijt. Veel bedrijven gingen toen trouwens —veel meer dan nu het geval is— over van vader op zoon".

Te huur
De gemeente Emmen bood in die tijd tuinbouwgrond met een bijbehorend huis te huur aan. Alleen de kassen moest de startende tuinder zelf bekostigen. Op die manier zag het echtpaar Weerheim wel kans om het financieel rond te krijgen, en ze waagden de sprong. Zoals later bleek, niet ten onrechte.

Mevrouw Weerheim: „Een deel van onze vroegere buren is gestopt toen Zoetermeer zich ging uitbreiden. Er zijn er ook die wel in het westen een ander bedrijf hebben gekocht. Velen van hen zijn toch over de kop gegaan. Emmen was de beste keus. Je mag toch ook geen onverantwoorde dingen doen. Als je aan ziet komen dat iets niet kan, moet je het niet doen".

Weerheim: „In het Westland zeiden ze dat je in Drenthe geen tuinder kunt zijn. Dat ze daar hopeloos achterlopen. Die redenering is wel te begrijpen, want veilingen daar wilden de tuinders graag in het westen houden. Het is ons echter allemaal erg meegevallen. We zijn in Klazienaveen begonnen met tomaten als hoofdteelt, en in de nateelt komkommers. Na drie jaar zijn we overgegaan op komkommers als hoofdprodukt. We telen nu twee keer per jaar. Op het moment zijn de kassen leeg, in augustus beginnen we weer opnieuw. Er zijn al collega's die drie keer per jaar met nieuw materiaal beginnen".

Goed gietwater
Als een tuinbouwgebied zo snel groeit als in de omgeving van Emmen, heeft dat uiteraard gevolgen. Voor de watervoorziening bij voorbeeld. De gemeente wierf tuinders met de kreet "Goed gietwater", en dat moet dan natuurlijk wel waargemaakt worden. Dat leidde eind vorig jaar tot het in gebruik nemen van een gietwaterleidingbedrijf voor de tuinders. Tot die tijd werd een beroep gedaan op ongezuiverd water uit een zandafgraving, dat te hoge concentraties ijzer bevatte.

Het waterleidingbedrijf zorgt ervoor dat de tuinders water krijgen dat schoon genoeg is. Goed gietwater, en dat voor 36 cent per kubieke meter.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen