Hulpverlening en religie

Psychologen en psychotherapeuten hebben weinig oog voor de religieuze achtergrond van de klachten waarmee cliënten bij hen komen. Die klacht werd zaterdag geuit door drs. Aleid Schilder op een studiedag aan de VU over Godsbeelden en mensbeelden.

Drs. Schilder, dochter van de vrijgemaakte prof. H. J. Schilder, vestigde enkele jaren geleden de aandacht op zich door haar boek "Hulpeloos maar schuldig". Daarin uitte zij de beschuldiging dat de gereformeerde leer (zoals zij die in de vrijgemaakt Gereformeerde Kerken had leren kennen) mensen depressief maakte.

Die beschuldiging was met name ook opvallend omdat eerdere verwijten over door het godsdienstig milieu veroorzaakte depressiviteit zich vaak richtten op de bevindelijk gereformeerde kring. De vrijgemaakten waren veelal van mening dat die verwijten op hen niet van toepassing waren. Zij leefden immers in de blijde zekerheid van het geloof. Bij hen geen getob over de vraag of men wel behouden zou worden.

Nu staan in het algemeen gesproken iemands psychische problemen niet los van zijn religieuze achtergrond. Maar het is veelal te simpel om het een direct tot het ander te herleiden. Daarvoor zit een mens te ingewikkeld in elkaar en daarvoor ondergaat hij in zijn leven te veel invloeden van buitenaf.

Bovendien is het ook niet zo dat het ontbreken of minder voorkomen van bepaalde psychische problemen of abnormale gedragingen bij sommige geloofsgemeenschappen een bewijs is dat zij het bij het rechte eind hebben. Vroeger lag het aantal zelfmoorden in rooms-katholieke kring duidelijk lager dan het landelijk gemiddelde. Enerzijds hing dit samen met het feit dat de RK-Kerk de zelfmoord streng veroordeelde als doodzonde, terwijl anderzijds het rooms-katholieke geloof een makkelijk geloof was. Wanneer men maar geloofde wat de kerk geloofde en op tijd zijn zonden biechtte, hoefde men zich verder geen zorgen te maken. Maar hoewel het geringe aantal zelfmoorden in rooms-katholieke kring op zich een verblijdend verschijnsel was, deed dat gegeven niets toe of af aan de verwerpelijkheid van de roomse leer.

De klacht die Aleid Schilder op de studiedag van de VU uitte over het gebrek aan invoelingsvermogen bij psychologen en psychotherapeuten lijkt —uitzonderingen daargelaten— op z'n plaats. En zeker naarmate zich meer mensen uit de etnische minderheden bij de Riagg's melden (vaak is de drempel voor hen nu nog te hoog) zullen de hulpverleners geconfronteerd worden met problemen die samenhangen met de afwijkende religieuze achtergrond van hun cliënten en die verwoord worden in termen die daaraan ontleend zijn. Zij kunnen onmogelijk hun werk goed doen wanneer zij blind zijn voor die kant van de problematiek.

Maar naast het zicht hebben op de religieuze achtergrond van de cliënt is nog van groter belang vanuit welke ethische normen de hulpverlener werkt. Zijn die normen gefundeerd In de Bijbel (of althans daaraan gerelateerd) of staan die er veeleer haaks op?

Geen wonder dat in de kring van de gereformeerde gezindte gezocht is naar alternatieven voor de 'neutrale' psycho-sociale hulpverlening zoals die tegenwoordig door de verschillende Riagg's wordt aangeboden. Al meer dan tien jaar probeert de Gereformeerde Landelijke Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg "De Poort" die lacune op te vullen. Dat er bij De Poort sprake is van een snel groeiende hulpvraag signaleerde ook Aleid Schilder zaterdag op de studiedag.

Van overheidssubsidie is echter tot dusver nog geen sprake. Dat betekent dat de achterban jaarlijks aanzienlijk moet bijdragen om dit werk in stand te houden. Dat is geen eenvoudige opgave. Daarbij komt dat in de gereformeerde gezindte over allerlei levensbeschouwelijke vragen helaas niet gelijk gedacht wordt. Ook dat maakt het werk voor De Poort er niet eenvoudiger op. Maar duidelijk is wel dat de hulpverlening van de veelszins geseculariseerde Riagg's grote bezwaren oproept.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen