De brave boer wordt weer gesard

Wolter van den Brink, die in 1934 geboren werd, was van 1954 tot 1990 beroepsmilitair. Als kwartiermaker kwam hij in de weken voorafgaande aan een oefening bij veel mensen over de vloer „om het bedje te spreiden voor de troepen. Het contact van een militair is altijd heel direct. Als ik kwam, wisten de mensen al hoe laat het was. Om het vertrouwen te winnen, praatte ik altijd eerst over andere dingen, bij voorbeeld over de problemen in de Europese landbouw.
Ik schreef na die ontmoetingen altijd veel op. Dat ik die aantekeningen uiteindelijk in 's Gravenmoer in boekvorm ging verwerken, kwam doordat je als militair erg eenzaam bent. Door al die verplaatsingen had je weinig contacten.
Het boek is in negen maanden geschreven. Dit geesteskind is dus negen maanden gedragen. Toen ik via het Staringinstituut bij uitgever Van den Berg in Enschede terechtkwam,zei die: „Dat manuscript is veel te dik. Dat gaat straks 49 gulden kosten". Toen is de afspraak gemaakt dat het boek gebrocheerd wordt uitgegeven en dat ik geen honorarium zal ontvangen".

Mislukte emigratie
„Ik ben opgegroeid in een boerendorp. In dit boek staat het Saksische boerenleven dan ook centraal. Ik ben hier in Rheden geboren. De mobilisatietijd staat me nog helder voor de geest. We zaten hier in de IJssellinie temidden van de kazematten. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, zaten we midden in de vuurlinie. Enkele keren moesten we dan ook geëvacueerd worden.

Na de Tweede Wereldoorlog viel de welvaart tegen. De grote ommekeer die koningin Wilhelmina uitgedacht had, bleef achterwege. De boerderijen bleven klein. En daar begint het boek. Er zijn boerenjongens die emigreren. Eén zo'n vent mislukt. Jan Woltink heet hij".
Door een tante wordt hij teruggeroepen als een oom op mysterieuze wijze overleden is. Jan moet maar zetboer op Veldzicht worden, vindt tante Kaa.
Maar Jan aarzelt nogal. Biedt de havezathe van wijlen "Grote Woltink" wel perspectieven? Jan gaat eerst eens informeren. Toch wordt hij boer. Ondanks de dorpsroddel en allerlei ongevraagde adviezen trouwt hij met zijn nicht Klazien, de erfgename van Veldzicht.

Landinrichting
Als het zwaard van Damocles hangen ondertussen de plannen voor ruilverkaveling en landinrichting boven het hoofd van de landbouwers. Er wordt bar geheimzinnig gedaan over de stadsuitbreidingsplannen. Boeren en plattelandsvrouwen roeren zich duchtig. Ze vergaderen, de werkgroep Agrarisch Gelre (WAG) wordt opgericht en heftig wordt geageerd tegen het volbouwen van de uitgestrekte landerijen. Het plan om de omgeving van Veldzicht te veranderen in een vuilstortplaats, kan al helemaal geen goedkeuring wegdragen.
Klazien Woltink weert zich duchtig in de WAG. „Haar ster als leidster van het boerinnenverzet schiet omhoog". „De dames zijn vierkant tegen het agrarisch-bestuurlijk-industrieel complex".

Er verandert veel. De stad Westerburg (lees Arnhem) verorbert gretig de omringende landbouwgronden. Boerenbedrijfjes verdwijnen. Landarbeiders proberen een goed heenkomen te zoeken. Uiteindelijk wordt de havezathe Veldzicht niet gesloopt en is ook de vuilstortplaats van de baan. De WAG bepleit de inrichting van Veldzicht als landbouwmuseum.

„Grote muil"
Van den Brink bepleit zelf ten slotte de inrichting van een dergelijk museum in de omgeving van Arnhem: „Ik hoop u te mogen ontmoeten bij het monument van de verdreven boer - in het landbouwmuseum".
„In heel Gelderland is er geen landbouwmuseum. Zo'n museum zou bij voorbeeld gevestigd kunnen worden in een oude Saksische boerderij van het hallehuistype. Ik heb er al een op het oog in het gehucht Worthrheden".
De verdreven boer staat centraal in "Gelderslui". Ook in eerdere publikaties vroeg Van den Brink daar aandacht voor, zoals in het gedicht "Boerentragiek": „De brave boer in weide-dreven. Wordt weer gesard, 't is al om 't even. Nu storten ovens zelfs hun vuil. Vlak voor der beesten grote muil...".
„Maar dit is geen droevig boek, hoor", verklaart de schrijver, die met deze roman debuteert. „Het is ironisch geschreven, enigszins humoristisch zelfs".

LOVE-boek
„Het is trouwens een LOVE-boek. Haha, dat is even een woordspeling. LOVE, dat is van Lijmers, Overbetuwe en Veluwezoom. Dat zijn de drie kwartiertjes. Nee, niet de drie kwartieren. Dat zijn de Veluwe, de Betuwe en de Achterhoek. Rond Arnhem liggen echter de drie kwartiertjes".
„Het christelijke ligt er bij mij niet op elke bladzijde dik bovenop", verklaart Van den Brink. „Het hele leven is echter doorwrocht van de christelijke uitgangspunten".

Op 16 januari rolt "Gelderslui" van de pers. Het boek wordt in de trouwzaal van het gemeentehuis van Rheden overhandigd aan burgemeester T. J. Koek en aan oud-staatssecretaris , A. Ploeg van landbouw en visserij. Ploeg was beroepsmilitair en als zodanig Van den Brinks commandant. Verder is hij 'landbouwpoliticus' en een rasechte Arnhemmer. De roman zal verkrijgbaar zijn bij de uitgever en in de boekhandel.
"Gelderslui" is een boeiend boek geworden, dat vlot leest. Sommige situaties zijn nogal onwaarschijnlijk. Ook veronderstelt Van den Brink wel eens bepaalde gebeurtenissen als bekend die hij niet heeft beschreven. Storend is soms ook de nogal gezochte alliteratie.
De sfeer in het dorp weet Van den Brink aardig te beschrijven. „Niet alles in het boek is fictie. Eigenlijk is niets fictie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen