Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

'Kibbelen' over een nieuwe naam

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

'Kibbelen' over een nieuwe naam

Inwoners Rijneveld kiezen op 14 september uit drie gemeentenamen

4 minuten leestijd

RIJNEVELD - „Het is ontzettend moeilijk om een historisch verantwoorde gemeentenaam te verzinnen", verzucht amateur-historicus C. Kroon uit Hazerswoude. Toch prijken van hem twee inzendingen op het lijstje van namen waaruit de inwoners van Rijneveld op 14 september kunnen kiezen: Rijnwoude en Vijfambachten.

Rijneveld is de werknaam van de gemeente die op 1 januari 1991 ontstond door samenvoeging van Hazerswoude, Koudekerk aan den Rijn en Benthuizen. Velen vinden deze naam echter niet mooi. Over de vraag hoe de nieuwe gemeente dan wel moet worden genoemd, wordt al enkele jaren gediscussieerd. Verschillende mogelijkheden zijn aangedragen, en steeds weer kwam de historicus van Hazerswoude in 't geweer om aan te geven waarom die alternatieven niet geschikt zijn.

Zo kwam het gemeentebestuur van Koudekerk aan den Rijn in 1986 met het idee de nieuwe gemeente Rembrandtswoude te noemen. Aan de Rijndijk, tegenover de Gemeneweg in Hazerswoude. heeft immers de Rembrandtmolen gestaan en daar zou Rembrandt van Rijn geboren zijn. Volgens Kroon berust dit gegeven echter op een misvatting. Dit verhaal deed in de vorige eeuw al de ronde. Kroon vermoedt dat de in 1593 gebouwde korenmolen aan de Rijndijk Rembrandtmolen is genoemd, omdat deze het eigendom was van ene Johannes van Rijn. Men verbond die naam aan Rembrandt van Rijn. Ook in de achttiende eeuw schreef men dat de kunstenaar op deze molen geboren was.

Dat aan dit verhaal geloof werd gehecht, blijkt wel uit het feit dat verschillende kunstenaars zich geroepen voelden deze molen af te beelden. Kroon kan diverse tekeningen tonen. Volgens de burgerlijke stand werd Rembrandt echter in 1606 geboren in een molen aan de Weddesteeg in Leiden. „Wanneer deze naam zou worden aangenomen als nieuwe gemeentenaam, zou dat pure geschiedvervalsingzijn". De Rembrandtmolen volgens een ets van P. L. Dubourcq uit 1849.

De amateur-historicus was evenmin te spreken over de naam Holtlant, aangedragen door de vakgroep geschiedenis van de faculteit der letteren aan de Rijksuniversiteit in Leiden. Holtlant zou een nederzetting zijn geweest van de oorspronkelijke graven van Holland. Over de plaats waar deze nederzetting moet hebben gelegen, verschillen de historici van mening. Sommigen denken dat Holtlant in de buurt van Koudekerk moet worden gezocht, anderen zoeken de nederzetting in de buurt van Leiderdorp of Dordrecht. ..Het zou voor onze geschiedenis natuurlijk prachtig zijn als het in Koudekerk had gelegen. Dat zou ook wel kunnen, maar het is niet bewezen".

Geen moed

Zolang die absolute zekerheid er niet is, is Holtlant niet te gebruiken, vindt Kroon. „Men moet rekening houden met de mogelijkheid dat te zijner tijd misschien nieuwe bronnen worden ontdekt, waaruit kan blijken dat Holtlant niet in Koudekerk heeft gelegen. Onze gemeente zit dan met een onjuiste naam opgescheept". B en W van Rijneveld, die Holtlant aanvankelijk in het rijtje te kiezen namen hadden staan, hebben deze mogelijkheid weer van de lijst afgevoerd.

De inwoners van Rijneveld kunnen nu kiezen uit drie namen: Rijn en Veen, Rijnwoude en Vijfambachten. De amateur-historicus had graag gezien dat ook Hazerswoude op het lijstje had gestaan. Die naam zou hij zeker hebben gekozen. Zijn liefde voor dit dorp blijkt wel uit het feit dat hij zeven boeken over de geschiedenis van Hazerswoude op zijn naam heeft staan en vele manuscripten over dit onderwerp nog wachten op verdere afwerking. Nu echter Hazerswoude niet haalbaar is gebleken („Het gemeentebestuur heeft niet de politieke moed gehad om dat door te voeren"), gaat zijn voorkeur uit naar Rijnwoude.

„Het is een combinatie van namen van de drie voormalige gemeenten. Refefendutn De Rijn, de levensader in ons gebied, is afkomstig van Koudekerk aan den Rijn en woude van Hazerswoude en Benthuizen. Hoewel het achtervoegsel woude niet in Benthuizen is terug te vinden. Maar zowel Benthuizen als Hazerswoude lag in de grijze oudheid in een voor Nederlandse begrippen uitgestrekt woud. Bent betekent ruig gras".

Op de tweede plaats komt voor Kroon het door hem eveneens ingediende Vijfambachten. Wat tegenwoordig de gemeente Rijneveld is, bestond vroeger uit vijf ambachten: Hazerswoude, Koudekerk, Benthuizen, Hoogeveen en Benthorn. „Hoogeveen werd in 1855 bij Benthuizen gevoegd. Dat is ook gebeurd met Benthorn, maar daarover heb ik nooit een exacte datum kunnen vinden". (Dat was in 1845, red.) Deze vijf ambachten hadden volgens de amateur-historicus de status van Hoge Heerlijkheden. Het bestuur en de rechtspraak waren in handen van een ambachtsheer of -vrouwe. De heerlijkheden hadden een eigen rechtbank. Op oude kaarten zijn volgens Kroon de zogenaamde galgenvelden nog terug te vinden. Aan een heerlijkheid waren ook andere rechten verbonden als het jacht- en visrecht, het dijkrecht, de korentienden, het zegelrecht enz.

De derde naam Rijn en Veen kan bij Kroon niet door de beugel. Buitenstaanders zouden kunnen denken dat de gemeente uit twee kernen bestaat.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 11 juli 1991

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

'Kibbelen' over een nieuwe naam

Bekijk de hele uitgave van donderdag 11 juli 1991

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken