Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Gezondheidszorg allerlei

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Gezondheidszorg allerlei

5 minuten leestijd

Elektriciteit (I)

Elektrische en magnetische velden in elektrische installaties, apparaten, schakelaars, stopcontacten, leidingen en hoogspanningsdraden zijn volgens de Gezondheidsraad niet schadelijk voor de gezondheid. Althans, volgens de huidige wetenschappelijke inzichten. Een ongunstige invloed van uitzonderlijk sterke velden, die zich in enkele industriële arbeidssituaties kunnen voordoen, is wel aangetoond. Meer onderzoek is nodig, in het bijzonder naar de biologische effecten van elektromagnetische (EM) velden op de lichaamscellen.

Dat blijkt uit het eind vorige week uitgebrachte rapport van de Gezondheidsraad over de mogelijke gezondheidsrisico's van zogenaamde extreem laagfrequente elektromagnetische velden (ELF-EM-velden). De raad baseert dit advies op een wereldwijde literatuurstudie waarin 84 onderzoeken onder de loep werden genomen.

Vooral in de Verenigde Staten werd en wordt veel onderzoek gedaan naar ELF-EM-velden. Er is destijds in dit land flinke onrust ontstaan over de mogelijke risico's en men is er nog steeds niet helemaal van overtuigd dat er niets aan de hand is. Transport van elektriciteit vindt in de VS vrijwel altijd bovengronds plaats. Mensen willen weten of de draden die langs de straten en over hun tuin naar hun huis lopen gevaar kunnen opleveren voor de gezondheid. In ons land zijn de ondergrondse kabels ommanteld, wat het ELF-EM-veld vrijwel tot nul reduceert.

Elektriciteit (II)

ELF-EM-velden hebben invloed op bepaalde hersencellen. Die invloed hoeft op zichzelf echter niet schadelijk te zijn, aldus de raad. Uit onderzoek blijkt dat de hoeveelheid calcium in hersencellen van kippe-embryo's in een laboratoriumsituatie afneemt onder invloed van een ELF-EM-veld. De concentratie van calcium in de cel is van groot belang voor het goede functioneren. Waardoor die calcium-uitstroom wordt veroorzaakt, is nog onbekend. Onbekend is eveneens of dit effect ook optreedt in niet-hersencellen. Van belang is verder de vraag of het gevonden effect mede van invloed is op andere mineralen in de cel. Het zijn vragen waarop de Gezondheidsraad op grond van het huidige onderzoek geen antwoord kan geven. Dat antwoord is volgens de raad echter wel van belang.

In een ander onderzoek werd gevonden dat de celdodende activiteit van T-lymfocyten, die een belangrijke rol spelen in de lichaamsafweer, verminderde naarmate de sterkte van het ELF-EM-veld toenam. Ook hier was weer sprake van een laboratoriumsituatie. Meer informatie over de eventuele invloed op ons immuunsysteem, de hersenen, de hypofyse en de bijnier, is gewenst. Hetzelfde geldt voor een eventuele invloed van ELF-EM-velden op factoren die een rol spelen bij dé vorming van kanker, aldus de raad. Omdat in de VS momenteel veel onderzoek wordt gedaan, luidt het advies om over vijf jaar nogmaals op grond van de dan aanwezige kennis een risico- analyse van ELF-EM-velden op de gezondheid te maken.

Moeten we ons nu ongerust maken over de biologische invloed van ELFEM- velden? Dat is volgens de Gezondheidsraad niet nodig. De huidige wetenschappelijke inzichten leiden niet tot een aannemelijk biologisch model voor het optreden van schade aan de gezondheid.

Elektriciteit (III)

Een andere peiler waarop het recente advies van de Gezondheidsraad is gebaseerd, rust op epidemiologisch onderzoek naar de mogelijke gezondheidsrisico's van ELF-EM-velden. Uit sommige onderzoeken bleek dat er een (licht) verhoogde kans was op leukemie bij kinderen als deze dicht bij hoogspanningsdraden woonden. Toch is de Gezondheidsraad van mening dat ook hier voorzichtig met de resultaten moet worden omgesprongen. De meeste onderzoeken zijn zwak van opzet, waardoor de conclusies minder betrouwbaar zijn.

Voor een verband tussen blootstelling aan een ELF-EM-veld bij hoogspanningslijnen en het ontstaan van kanker bij volwassenen bestaat volgens de raad nog minder bewijs. Slechts in één onderzoek kon een risico worden aangetoond. In drie andere onderzoeken, waaronder in Limburg, werd geen enkel risico gevonden.

Elektriciteit (IV)

In het rapport vermeldt de raad de voorgestelde richtlijnen voor blootstellingsniveaus van ELF-EM-velden van het International non-ionizing radiation committee (Inirc) en de International Radiation Protection Association (IRPA). Het staat er niet bij vermeld, maar de raad kan zich in deze richtlijnen vinden, vertelt dr. E. van Rongen, secretaris van de commissie die liet rapport heeft opgesteld.

Een aardig voorbeeld uit de richtlijnen is het toelaatbare maximum van de elektromagnetische veldsterkte waaraan de doorsnee bevolking dagelijks mag worden blootgesteld. Die veldsterkte wordt uitgedrukt in Tesla. Het blootstellingsniveau mag volgens de richtlijnen gedurende een hele dag niet meer dan 100 micro-Tesla continu bedragen. Dat ligt ver beneden het grensniveau van 5000 micro-Tesla. Bij deze veldsterkte kan in zenuwcellen een stroomdichtheid van 10 milliampère worden bereikt, waarbij in het lichaam geringe fysiologische effecten als spiersamentrekkingen kunnen optreden.

Het rapport vermeldt daarnaast ook de magnetische veldsterkte van huishoudelijke apparaten. Een paar grepen hieruit geven aan dat het heel moeilijk zal worden om in huis het grensniveau van 100 micro-Tesla continu te evenaren.

Zo heeft een elektrische deken een veldsterkte tussen de 0,5 en 2,5 micro- Tesla. TL-verlichting heeft op twee meter afstand een veldsterkte van 0,01 tot 0,03 micro-Tesla. Voor een strijkijzer, stofzuiger, fornuis, (vaat)wasmachine en een wasdroger gelden waarden tussen de 0,01 en 1,5 micro-Tesla.

Dan worden nog een aantal apparaten opgesomd die dagelijks meestal minder dan 15 minuten worden gebruikt (o.a. magnetron: 1 tot 3 micro- Tesla en de haardroger: 0,1 tot 5 micro- Tesla). Het scheerapparaat springt eruit in deze reeks. De magnetische veldsterkte ligt afhankelijk van het type tussen de 5 en 1000 micro-Tesla. Dat is echter geen probleem, want mannen staan zich niet de hele dag te scheren.

Sommige gevoelige pacemakers kunnen worden beïnvloed door een EM-veld van 50 micro-Tesla. Bijna alle pacemakers worden beïnvloed door velden van 500 micro-Tesla, zo vermeldt het rapport. Patiënten met een pacemaker kunnen zich echter rustig elektrisch blijven scheren, zegt Van Rongen. De magnetische veldsterkte tot maximaal 1000 micro-Tesla is gemeten op minder dan 3 centimeter van het apparaat. Zodra de afstand groter wordt, en pacemakers bevinden zich meestal in de buikwand, wordt het veld zodanig zwak dat het zijn invloed verliest.

Redactie: W. van Heng.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 15 april 1992

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Gezondheidszorg allerlei

Bekijk de hele uitgave van woensdag 15 april 1992

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken