Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Geheimzinnigheid rond Hoog Soeren

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Geheimzinnigheid rond Hoog Soeren

De Witte Juffer zat tot diep in de nacht te spinnen in de Spinboom

6 minuten leestijd

HOOG SOEREN - Verscholen tussen de uitgestrekte, duistere en geheimzinnige bossen van de Veluwe ligt het vriendelijke, zeer oude dorpje Hoog Soeren. Al in 814 werd het vermeld als "Suorum". Staande op een heuvel aan de rand van het Hoogsoerense bos, kon men in 1714 in het dal nog het dorpje Apeldoorn en heel in de verte de kerktorens van Deventer en Zutphen zien.

De vele grafheuvels in en bij Hoog Soeren bewijzen dat hier al ver voor onze jaartelling mensen gewoond moeten hebben. Waarschijnlijk waren zij aangetrokken door de bron in het Springdal, waar het koele, heldere water zomaar uit de zandgrond opborrelde. Hierdoor was Hoog Soeren een oase op de woeste en droge Veluwe.

In de eerste gids van de VVV in Apeldoorn (uit 1889) staat vermeld dat Hoog Soeren ooit een heerlijkheid was, evenals Staverden, Leuvenum en Groot Spriel. Ook werden de bezittingen van de heerlijkheid opgenoemd, waaronder enkele hoeven, een molen en zelfs een begraafplaats.

In 1253 was er al sprake van een Gerard van Hoog Soeren, die afstand deed van zijn kindsrecht op de goederen van Hoog Soeren ten gunste van het kapittel van de kerk van St. Marie in Utrecht. Deze gaf ze weer in leen aan Arnold of Altetus, haar hofmeier in Apeldoorn. St. Marie had namelijk meer bezittingen in en bij Apeldoorn. Hierdoor werd Hoog Soeren in feite een achterleen van het kapittel van St. Marie.

Verder wordt in de gids nog vermeld dat het huis of kasteel van Hoog Soeren waarschijnlijk gestaan heeft tegenover de herberg van Eikendal, die inmiddels ook alweer verdwenen is, en dat de laatste bewoners van het kasteel de familie Straatmans was. Tot zover de gids. Wijlen de heer Bloeraendaal, oud-inwoner van Hoog Soeren, vermeldde in een geschriftje dat de put in het springdal destijds ook bij het kasteel behoorde en dat men bij werkzaamheden aan de weg vlak bij de vroegere herberg van Eikendal op de kelders van het vroegere kasteel stootte, waarin zich nog stenen kogels bevonden.

Duister

Bij het gemeentearchief van Apeldoorn trekt men dit alles echter in twijfel, omdat er nergens anders melding van gemaakt wordt dat Hoog Soeren ooit een heerlijkheid was. De zogenaamde kelders van het kasteel zouden oude hondehokken geweest zijn, die stadhouder-koning Willem III daar ooit voor zijn jachthonden had laten bouwen. Toen ze niet meer gebruikt werden, raakten ze in verval en werden onder het zand bedolven.

Toch is moeilijk aan te nemen dat de VVV dit alles destijds zomaar heeft verzonnen. Men moet niet vergeten dat bij een hevige brand in de zeventiende eeuw niet alleen de Apeldoornse kerktoren werd verwoest, maar ook veel van het archief dat daarin bewaard werd. Zo zien we dat de geschiedenis van Hoog Soeren soms al even duister is als de bossen waarin het verscholen ligt. Hoe het ook zij. Hoog Soeren is er zeker niet minder interessant om. Het Hoogsoerense bos was destijds in dertien delen verdeeld. Twee daarvan behoorden aan de Bentincks. Geleidelijk aan kwamen alle delen in het bezit van de Oranjes. Totdat stadhouder Willem V er eindelijk alleen eigenaar van was.

Nu zijn de Soerense bossen Kroondomein. Ze zijn eigendom van de Staat der Nederlanden, maar onze koninklijke familie heeft ze in vruchtgebruik. Verschillende namen van de bossen herinneren nog aan historische gebeurtenissen, zoals het Heintjes- en het Lubbertjesbos, die genoemd zijn naar twee bevelhebbers die daar in 1354 met hun troepen gelegen waren, vermoedelijk als reserves voor de slag bij de Vrijenberg in Loenen, tijdens de Heeckerense en Bronchorster twisten. In het Vanenbos toonde prins Willem III bij een feestelijke gelegenheid aan zijn hoge gasten de in de oorlog van 1672 op Munster en Keulen buitgemaakte standaards en vaandels.

De Spaanse Rappen danken hun naam aan het feit dat toen in 1591 Zutphen en Deventer door prins Maurits van de Spanjaarden bevrijd waren, de Spaanse soldaten er tijdelijk gebivakkeerd hebben op hun tocht naar een ander garnizoen.

Oude hessenweg

De weg van het Kruisjesdal bij Hoog Soeren is nog een overblijfsel van een oude hessenweg, waar de Hessen met hun wagens handelswaar van Munster en Westfalen naar Holland vervoerden of omgekeerd. Vanaf Assel liep de weg om een heuvel heen naar Hoog Soeren, om na een barre tocht door het „wild" en bijster land" van de Veluwe, mens en dier te laven aan de bron en het Springdal in Hoog Soeren.

Van Hoog Soeren ging de weg dan dwars door de heide langs het Leidengat, waar soms struikrovers huisden, die door hun roven en plunderen de schrik van de handelskaravanen waren. Menig bloedig gevecht tussen rovers en kooplieden vond hier plaats. Daarom ging men ook nooit alleen, maar sloot zich altijd bij een handelskaravaan aan. De roekeloze reizigers die het er wel alleen of slechts met een paar man op waagden, kwamen vaak nooit op hun bestemming aan, maar verdwenen spoorloos.

Via Nieuw-Milligen liep de hessenweg naar de pleisterplaats "De Vergulde Wagen" in Voorthuizen en vandaar richting Amersfoort, Utrecht en Holland. Bij Assel en ook elders in de heide treft men nu soms nog diepe karresporen aan van de vroeger zwaar beladen hessenwagens. Vaak werden die door zes sterke paarden getrokken. Soms moesten er echter toch nog boeren uit de omgeving met hun ossen aan te pas komen om de vastgelopen wagens los te trekken.

Waar de weg van het Kruisjesdal uitkomt op de weg van Hoog Soeren naar Apeldoorn, stond vroeger een eeuwenoude en reusachtig grote beuk, die echter zo hol was dat een man er rechtop in kon staan. De mensen in Hoog Soeren noemden deze boom de Juffer of Spinboom. Er werd verteld dat „de Witte Juffer van Hoog Soeren" erin woonde en daar tot diep in de nacht bij een klein, spookachtig lichtje zat te spinnen.

De Witte Juffer

Volgens de legende hoorde men 's nachts bij de boom ook kloppen en rare geluiden en liep er vaak een grote zwarte hond met vurige ogen, terwijl er bij maanlicht vleermuizen rondfladderden. Als men de Juffer met rust liet en haar eerbiedig groette wanneer men langs de boom liep, was ze zo kwaad nog niet. Maar als men haar plaagde, was ze niet mis. Menigeen had dat ondervonden.

Zo ook een jonge boer uit Hoog Soeren, die in Apeldoorn naar de veemarkt was geweest en wat al te lang in het café was gebleven. Hij liet zich door de andere gasten opstoken. Zij zeiden dat hij nooit 's nachts precies om twaalf uur langs de Jufferboom zou durven lopen om dan „Dag, oude heks" te zeggen. De jonge man wilde laten zien dat hij wel durfde. De volgende morgen zat zijn hele gezicht vol met krabben en had hij een paar blauwe ogen. Toen hij 's nachts bij de boom zo plotseling werd toegetakeld, had hij echter niemand gezien.

Gust van de Wallpernè heeft in zijn bundel "Veluwse sagen" nog meer over de Witte Juffer geschreven.

Monument

Nog geen tien meter van de plaats waar vroeger de Jufferboom gestaan moet hebben, staat nu een monument met als opschrift: „Hier hebben tijdelijk gerust 16 goede vaderlanders, die op 13 april 1945 het slachtoffer werden van de Duitse bezetter". Daarna volgen de namen van de zestien helden die hier op deze plaats terecht werden gesteld en hun leven gaven voor een vrij Koninkrijk der Nederlanden. Onder hen bevonden zich ook een vader en een zoon. Helaas is dit geen legende maar een misdaad, gepleegd vlak voor de bevrijding van ons land.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 22 juli 1992

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Geheimzinnigheid rond Hoog Soeren

Bekijk de hele uitgave van woensdag 22 juli 1992

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken