Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Langs de boorden van de Staverdense beek

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Langs de boorden van de Staverdense beek

Typisch bos- en cultuurlandschap reeds eeuwenlang bekend door wit kasteel en witte pauwen

6 minuten leestijd

De parkeerplaats langs de Staverdenseweg vertoont het typische beeld van de vakantietijd. Een oudere man fotografeert zijn vrouw, die naast het open portier van de auto poseert. Alsof hier geen unieke achtergrond te vinden is! Een leuk gezin zit aan een picknicktafel te eten. Rokjes en opgestoken haar doen vertrouwd aan. Achter het speelveld rijst de bosrand hoog op. De zon komt juist achter een grillige wolk vandaan. Uit de bosrand klinkt een rauw geroep. Er staat een kasteelachtig gebouw verscholen tussen het geboomte. We staan bij het landgoed met het witte kasteel en de witte pauwen. Staverden: reeds in de 12e eeuw het bezit van de Gelderse graven. Het landgoed bestaat uit parkbos, singels, lanen, hakhout, beekdalmoerasjes en heide, afgewisseld met bouw- en weiland. Er is volop variatie, waardoor de natuur rijk is.

Pronkende pauwen

Wie niet verder gaat dan het picknickveld, mist de schoonheid van het oude parkbos. Wij laten de parkeerplaats over aan de vakantiemensen, volgen het smalle pad langs de beek en zijn daar de enige rustzoekers. De kolk aan het begin van het pad is geheel bedekt met de eironde bladeren van Nuphar lutea, de gele plomp. De vele bloemen staan open naar de zon. De beek is omzoomd met hoge adelaarsvarens en braamstruiken.
Het eikenbos is open en licht. Ook daar is de bodem geheel bedekt met varens. Een enkele oude douglasspar rijst donker boven de eikebomen uit. Een boomklever laat horen dat hier zijn domein is. Er zingt nog een tjiftjaf; meer vogelzang horen we niet. Daarvoor is de tijd voorbij. In april bloeien langs de beek de bosanemonen en de sierlijke bosklaverzuring. Dan klatert het van vogelzang. Dat is de mooiste tijd voor een bezoek. In juli is de zomerse stilte echter ook weldadig.
Een dichte wal van adelaarsvarens vormt de scheiding met het terrein waar de witte pauwen lopen. Enkele verkiezen een rustplaats in de bomen. De lange staarten hangen bijna op de grond. Een van de hanen laat zien hoe fraai hij met dat aanhangsel als een grote waaier kan pronken. Weer klinkt de rauwe pauweroep. Dan komt er onweer, volgens het landvolk.

Ijsvogel

Honderd meter verder vormt de beek een grote vijver. We horen een paar maal een schel en doordringend tjiet tjiet! Tot onze verrassing zien we nog juist een ijsvogel, een halve meter boven het water, over de vijver vliegen. Het is een uitzondering als men van deze fraaie stekeltjesvanger meer dan een flits te zien krijgt. Wie de karakteristieke roep eenmaal kent, wordt op zijn aanwezigheid meteen attent gemaakt. De beek met de drie namen is echter lang; de zwerftochten van de ijsvogel zijn dat ook. Hier is het de Staverdense beek, verderop de Leuvenumse beek. Waar hij in het Veluwemeer stroomt, wordt hij Hierdense beek genoemd.
In het kasteelbos stroomt het water in een diepe, smalle voor. Strak erlangs staan oude eiken, sommige tot in hun kruin begroeid met klimop. De oever van de beek schijnt beschoeid te zijn door de wortels van de bomen. Op sommige plaatsen zijn de stammen onderaan tot brede platen uitgegroeid. Grillige wortels komen aan de oppervlakte en houden de beekwal stevig in hun greep. Deze begroeiing van de beekwanden is typisch en erg mooi.
De karakteristieke flora van de beekwanden en de wal langs het pad is de laatste jaren helaas aan het verdwijnen. Tijdens miin wandeling zie ik het grote verschil met enkele tientallen jaren geleden. Vooral de brandnetels en braamstruiken verruigen plaatselijk het beeld en verdringen de typische beekflora. De verruiging, die in vrijwel alle landschappen toeneemt, is vooral een gevolg van te veel stikstof, die ontstaat door de luchtverontreiniging. Daardoor gaat veel oorspronkelijke schooonheid verloren.

Cultuurlandschap

Landgoed Staverden is een typisch bos- en cultuurlandschap. Er staan achttien karakteristieke Veluwse boerderijen. De meeste zijn nog in bedrijf. Prachtig liggen die schilderachtige boerenwoningen, soms in het open veld of, nog mooier, half verscholen in de bosrand. Op het landgoed zijn nog achttien andere woningen en verschillende opstallen. Ze storen niet, maar geven een aparte sfeer.
Het gebied langs de beek is het mooiste voor de natuurminnaar en rustzoeker. De beek stroomt door vochtige, bloemenrijke graslandjes. Die volgen de kronkelingen van de beek en zijn omzoomd door hoog geboomte. In het zuidelijke beekdal is een moeras dat floristisch en vegetatiekundig uniek is voor ons land. In de beek leven snoek, paling, beekprik, bermpje en rivierdonderpad. Het unieke milieu wordt helaas nog steeds bedreigd , door vervuiling van het beekwater. De zuidgrens van het landgoed is dicht bij het Uddelermeer. Daarvandaan strekt het zich aan weerszijden van de beek naar het noorden uit, over een lengte van zeven kilometer. Vooral de natste gedeelten zijn zeer waardevol. Daar groeien nog wateraardbei, zeegroene muur, waternavel, snavelzegge, rompzegge, sterzegge, holpijp, egelboterbloem en schildereprijs. Dat is een oorspronkelijke flora, die voor liefhebbers boeiend is.

Zeldzame flora

Tussen het landgoed en de provinciale weg liggen de Leemkuilen. Dat unieke gebied is voor het publiek gesloten. Daar is nog een moerasflora die zeldzaam wordt in ons land. De moerasbossen zijn bijna ondoordringbaar en onbegaanbaar. Die worden aan nun natuurlijke lot overgelaten. Daardoor zijn het kleine oerwouden. In dit gebied groeien bijzondere planten, zoals beenbreuk, adderwortel, lavendelheide, rondbladig wintergroen (Pirola rotundifolia), Parnassia (Parnassia palustris) en zeldzame mos- en veenmossoorten.
Ik heb daar jaren geleden de zo zeldzaam geworden Parnassia zien bloeien. In "Een tweede jaar in Thijsse's Hof', schreef de auteur in het hoofdstuk "Pirola en Parnassia": „Het klinkt haast als de titel van een sprookje. Ook heeft het om een haar gescheeld, of de planten, die deze mooie namen voeren, hadden in ons land een mythisch bestaan gekregen en daardoor zijn de woorden geworden tot een leuze voor de natuurbeschermers. Een landschap waar Pirola of Parnassia of wat nog mooier is, waar beide groeien, behoort tot het mooiste wat goede duinen, echte bossen en moerassen ons kunnen bieden. Bovendien, zij komen daar voor in even bewonderenswaardig gezelschap". In het wandelgebied van Staverden zal men deze bijzondere planten niet aantreffen. Wel zijn er voor de liefhebber andere, ook zeldzame, soorten in de flora te ontdekken. En wie op het landgoed is uitgekeken, kan in de wijde omgeving nog volop van het echte Veluwse landschap genieten.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 6 augustus 1993

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Langs de boorden van de Staverdense beek

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 6 augustus 1993

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken