Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Stapje dichter bij verschoningsrecht

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Stapje dichter bij verschoningsrecht

Erecode van geheimhouding mogelijk ook voor journalisten erkend

4 minuten leestijd

DEN HAAG (ANP) - De gijzeling van een journalist van de Delftsche Courant, de inbeslagneming van beeidopnamen van NOS en RTL4 en de inval in het huis van Feike Salverda. Aan dit soort incidenten komt een einde als het verschoningsrecht voor journalisten wordt erkend.

De verslaggever van de Delftsche Courant weigerde te vertellen welke ambtenaar in de gemeente Nootdorp hem een geheim rapport had verstrekt. De cameraploegen van NOS en RTL4 beschikten over door Justitie begeerde beelden van een geweldddadig verlopen demonstratie van Zuid-Molukkers. Salverda kreeg bezoek omdat hij banden en verslagen had van vertrouwelijke telefoongesprekken van politiemensen.

Journalistieke praktijken uit 1988, 1990 en 1994. Doorgaans wordt de erecode van geheimhouding van bronnen geaccepteerd. Meestal komt het niet tot gijzeling, inbeslagneming of een inval. Het gerechtshof van Den Haag zette gisteren een stap in de

Het gerechtshof honoreerde gisteren het beroep op het zwijgrecht van de journalisten Leo Hauben (Omroep Limburg), Joep Dohmen en Henk Langenberg (De Limburger) en Jos Slats (De Volkskrant). De vereniging van journalisten NVJ spreekt van een „principiële doorbraak". richting van een zwijgrecht voor journalisten door vier journalisten dat recht te geven. Zij hoeven tegenover de vroegere burgemeester van Brunssum niet te onthullen wie hen heeft geïnformeerd over een justitieel onderzoek naar fraude. „Lijdend voorwerp" was H. Riem, de burgemeester zelf.

Onzekerheid

Een wetsontwerp van de PvdA'er Jutgens moet de wettelijke basis bieden voor een verschoningsrecht. De wet zou een einde maken aan de huidige onzekerheid en tevens kleur geven aan een gebied dat nu nog grijs is. Het recht is nu al te zeer afhankelijk van rechters die wel steeds meer oog krijgen voor journalistieke belangen. Momenteel staat de wet het zwijgrecht alleen toe aan artsen, notarissen, geestelijken en advocaten.

Maar zelfs als het verschoningrecht voor journalisten een wettelijke basis krijgt, zijn er beperkingen. Een uitzondering wordt in het wetsontwerp gemaakt voor zwaarwegende gevallen, bij ernstige misdrijven. Baseert een journalist zich op een anonieme bron, dan kan de rechter hem dwingen tot schadevergoeding, publikatieverbod of rectificatie als het artikel of de reportage als schadelijk wordt ervaren.

De Tweede Kamer heeft al in 1953 aangedrongen op een verschoningsrecht voor journalisten. Het is er destijds niet van gekomen. De motie-Van Rijckevorsel vond onvoldoende steun. Dat het er later niet van kwam lag ten dele aan de journalisten zelf. De journalistieke vakorganisaties hadden destijds geen duidelijk standpunt.

Onhaalbaar

De journalisten zelf maakten bezwaren, omdat het recht zou worden toegekend aan een gesloten, beschermde beroepsgroep. Dat was een probleem, want iedereen kan zich journalist noemen. Lang werd het verschoningsrecht als onhaalbaar en ongewenst gezien. Het zou gepaard gaan met onderwerping aan tuchtrecht en registratie van de beroepsbeoefenaren.

In het wetsontwerp hanteert Jurgens een open formulering. Journalist is „een ieder die publiceert in een voor het algemeen publiek toegankelijke vorm van openbare communicatie". De door Jurgens voorgestelde bronbescherming vrijwaart journalisten ook voor het inbeslagnemen van materiaal zoals documenten, foto's en films. Jurgens lanceerde het plan ruim twee jaar geleden in het tijdschrift Mediaforum.

De NVJ toont zich de laatste jaren pleitbezorger voor het verschoningsrecht. „Bronbescherming schraagt de werking van de democratie in een samenleving", schreef het bestuur van de journalistenvereniging op 14 oktober aan minister Sorgdrager van justitie. Aanleiding was de huiszoeking bij De Opstand, een Amsterdams journalistencollectief en de inval bij Salverda.

Voorop

De Europese Commissie koppelt het verschoningsrecht voor journalisten aan de rechten van de mens. In een dit jaar verschenen rapport van de Europese Commissie voor de Rechten van de Mens wordt gesteld dat het recht van journalisten hun bronnen te beschermen, verankerd ligt in artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Nederland loopt niet voorop. In een aantal andere landen, zoals Duitsland, is het verschoningsrecht al wettelijk geregeld. Ook in de Verenigde 'Staten hebben journalisten het recht te zwijgen. zoals medici en psychologen dat bijvoorbeeld hebben, hebben journalisten momenteel niet. Wie weigert vragen te beantwoorden, kan door de rechter worden gedwongen te spreken. Dat gebeurt door het opleggen van een dwangsom dan wel het gijzelen van de journalist.

Het is waarschijnlijk dat Riem in cassatie gaat. Mr. H. Doeleman, de advocaat van Hauben, zou die stap toejuichen. In dat geval kan de Hoge Raad zich over deze principiële vraag buigen. Tot nu toe vond de Raad dat journalisten in het algemeen geen zwijgrecht hebben. Uit een arrest van de Raad blij)t, echter dat dat recht in bijzondere gevallen wel kan worden toegekend. In dat geval dreigde er direct levensgevaar voor de tipgever. De Tweede Kamer heeft een,wetsontwerp in behandeling van de PvdA'er E. Jurgens. Hij wil het journalistiek verschoningsrecht wettelijk regelen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 25 november 1994

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

Stapje dichter bij verschoningsrecht

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 25 november 1994

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

PDF Bekijken