Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Groeiende onvrede in Albanië

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Groeiende onvrede in Albanië

Slechts het sterke economische verval is een halt toegeroepen

4 minuten leestijd

AMSTERDAM - De ondergang van het stalinistische regime in Albanië luidde een periode van sterk economisch verval in. Hoewel in de loop van 1993 een eind is gekomen aan de neerwaartse spiraal, is de toestand waarin het land verkeert nog weinig rooskleurig. Dat het Albanese volk eind vorig jaar in een referendum het ontwerp voor een nieuwe grondwet afwees, kan gezien worden als een uiting van groeiende onvrede.

Na de Tweede Wereldoorlog vond in Albanië een sterke economische groei plaats dankzij hulpverlening uit achtereenvolgens Joegoslavië, de Sowjet-Unie en China. Deze hulp maakte grote investeringen, constante toename van de consumptie en uitbreiding van de Werkgelegenheid mogelijk. Door de breuk met China (1978) en het daaruit voortvloeiende isolement maakte deze 'boom' plaats voor een periode van stagnatie.

De economische recessie nam echter pas werkelijk dramatische vormen aan toen het totalitaire regime in december 1990 het veld moest ruimen. Volgens gegevens van de Wereldbank daalde de agrarische en industriële produktie in het daaropvolgende jaar met respectievelijk 21 en 37 procent.

Licht herstel

In oktober 1991 keurde het parlement een economisch herstructureringsprogramma goed waarin prijsliberalisatie, beperking van de overheidsuitgaven en privatisering van de landbouwgrond hoog genoteerd stonden.

De belangrijkste veranderingen hebben tot nu toe plaatsgevonden in de landbouw, die is uitgeroepen tot locomotief van de Albanese economie. Bijna alle grond van de vroegere coöperaties en staatsbedrijven is onder de vroegere werknemers verdeeld; de gemiddelde bedrijfsgrootte bedraagt 1,4 hectare.

Aanspraken van erfgenamen van grondbezitters van vóór 1946 worden in vergelijking met bijvoorbeeld een land als Bulgarije veel minder gehonoreerd, maar vormen een tijdbom onder de rechten van de nieuwbakken boeren. Zolang de eigendomsverhoudingen niet definitief geregeld zijn, is de animo om in de bedrijfjes te investering gering. Desondanks kon in de agrarische sector, die zich tegenwoordig vooral toelegt op de produktie van groente en fruit, in 1993 een produktieverhoging van 15 procent worden geboekt, een cijfer waarop men zich overigens niet moet blind staren, gezien de geringe opbrengsten na 1990.

Ondanks de opleving in de landbouw bedroeg de totale Albanese produktie aan het begin van 1994 slechts 75 procent van het niveau van 1990. Dat is vooral te wijten aan het wegkwijnen van de sterk verouderde industrie, die op geen enkele wijze de concurrentie met het buitenland aankan.

Voor consumptiegoederen (met uitzondering van voedsel) en gebruiksartikelen -tweedehands auto’s zijn bijvoorbeeld razend populair- is de Albanese bevolking vrijwel geheel aangewezen op buitenlandse produkten. Die zijn ten koste van een groot tekort op de handelsbalans en een groeiende buitenlandse schuld tegenwoordig in overvloed verkrijgbaar, maar gezien de grote werkloosheid -volgens officiële cijfers 281.929 op een totale bevolking van 3,3 miljoen-, het vrijwel ontbreken van uitkeringen en de lage lonen voor velen niet of nauwelijks betaalbaar.

Groeiende onvrede

Van nostalgie naar de dictatuur van Enver Hoxha en Ramiz Alia is (nog) vrijwel nieis te merken. De afgelopen drie jaar kreeg de regering, bestaande uit leden van de Democratische Partij en president Sali Berisha, ruime steun voor hun hervormingen in de richting van een vrijemarkteconomie. Indien dit beleid echter gepaard blijft gaan met grote werkloosheid, instabiele prijzen en corruptie, is de kans groot dat de steun voor het nieuwe beleid gaat tanen.

Volgens professor Gramoz Pashko, plaatsvervangend premier en minister van economische zaken van juni 1991 tot juli 1992 en thans onafhankelijk parlementslid, hebben de in een sterk egalitaire samenleving opgegroeide Albanezen slechts een „zeer oppervlakkige indruk van de markteconomie... Zij denken dat een kapitalistische maatschappij auto’s, weelde en video’s betekent, maar accepteren winst en andere prijsmechanismen niet".

Pashko meent dat de veranderingen in de richting van een kapitalistische economie veel te traag verlopen, waardoor „het gevaar ontstaat dat de mensen zich tegen het kapitalisme zelf keren”..

Dat de onvrede onder de Albanezen niet denkbeeldig is bleek in november„ toen het ontwerp voor een nieuwe grondwet tot genoegen van de oppositionele Socialistische Partij in een referendum met grote meerderheid werd verworpen. Het is onwaarschijnlijk dat de negatieve mening van de kiezers over de nieuwe constitutie slechts werd ingegeven door juridische bezwaren.

President Berisha begreep dat ook en legde zijn nederlaag uit als een protest tegen corruptie en inefficiëntie binnen de regering. Begin december stuurde hij zijn halve kabinet naar huis, hief zeven ministeries op en vormde vier nieuwe.

Of dat voldoende is om het vertrouwen van de kiezers terug te winnen is de vraag. De door de uitslag gesterkte socialisten (ex-communisten), die streven naar een „gematigd socialistisch-kapitalistische” samenleving, zien het regeringspluche weer in het verschiet en eisen op korte termijn vervroegde verkiezingen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 26 januari 1995

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

Groeiende onvrede in Albanië

Bekijk de hele uitgave van donderdag 26 januari 1995

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

PDF Bekijken