Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Gedenkteken voor een omgekomen kind

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Gedenkteken voor een omgekomen kind

Nieuw monument Yad-Layeled in West-Galilea, naast het huis der gettostrijders

5 minuten leestijd

Beit Lohamei Haghetaot. Het museum ligt aan de kustweg die van Tel Aviv, Haifa en Akko, helemaal via Tyrus en Sidon naar Beiroet in Libanon loopt. Iets verderop ligt Naharani, op deze hoogte de noordelijkste stad van Israël. Tien kilometer van Beit Lohamei Haghetaot ligt de grens met Libanon, zwaar bewaakt. Best een linke streek, ingeklemd tussen het water van Middellandse Zee en de bergen van Galilea. Hier wordt de laatste hand gelegd aan Yad-Layeled, een levend gedenkteken voor een omgekomen kind.

Yad-Layeled. Dat is Hebreeuws voor: een kinder-hand. Een kinderhand is in de regel gauw gevuld, daar is maar weinig voor nodig. Maar zelfs dat kleine beetje werd hem in de Tweede Wereldoorlog onthouden. Meer dan anderhalf miljoen kinderen kwamen in de holocaust van Adolf Hitler om, ze werden gesmoord in de zinloze haat van een op hol gejaagd mensenbrein. Bloemen, geknakt in de bloei van het leven, alleen maar omdat ze jood waren, fijngemalen door mensen die bevangen waren met een onvoorstelbare rassenhaat.

In West-Galilea is, behalve de bekende christelijke kibboets van verzetsstrijders, Nes Ammim, een educatief herdenkingscentrum gebouwd: Yad-Layeled. Opdat de wereld toch maar niet zou vergeten.

De opening van Yad-Layeled vindt dit voorjaar plaats. De bouw van het eigenlijke monument is gereed. Aan de inrichting wordt nog hard gewerkt. Yad-Layeled moet een plaats worden waar de kinderen van onze tijd kunnen zien hoe afschuwelijk kinderen van hun leeftijd gedurende Hitlers “Endlösung” er het leven bij inschoten.

Kinderverhaal

Het hoofddoel van dit grootse kindermonument is opvoedkundig, het wil een plaats zijn voor bezinning en studie. Men wil het verhaal van het kind in holocaust en verzet overdragen op de jonge generatie van nu. De massale kindermoord uit de Tweede Wereldoorlog heeft zijn eigen verhaal, over de gevaren van tyrannie en racisme. Het verhaal wordt straks in Yad-Layeled verteld in gedichten, dagboeken, tekeningen en verhalen, afkomstig van kinderen in concentratiekampen en getto’s. Het hagelnieuwe gebouw wordt verfraaid met gebrandschilderde ramen, gemaakt naar tekeningen van kinderen uit het concentratiekamp Theresienstadt. Er komt ook een activiteitenruimte waar geëmotioneerde bezoekers kunnen bijkomen.

Ghetto Fighters

Yad-Layeled maakt deel uit van het reeds bestaande Ghetto Fighters House. Dat is na Yad Vasjem het grootste aan de holocaust gewijde museum in Israël. Het ligt hoog in de omgeving en houdt daar als een getrouwe getuige de wacht bij de les van de geschiedenis. Wie in Jeruzalem Yad Vasjem heeft ondergaan, ontmoet in dit Ghetto Fighters House niet echt nieuwe dingen. Maar de boodschap van de herdenking is een herhaald bezoek meer dan waard.

Een rondgang is een stilmakende bezigheid langs verbijsterend materiaal. Een maquette van het beruchte kamp Treblinlca. Foto’s. Van as en beenderen, na de bevrijding. Prikkeldraad en wachttorens. Een berg lijken van zo’n vijftien meter hoog. Slachtoffers van medische experimenten, kinderen soms nog. Een triomfantelijke Himmler die Auschwitz bezoekt. Een stumper die zichzelf in opperste wanhoop heeft opgehangen in het prikkeldraad. Kinderen op weg naar de gaskamer. Een levend skelet met, na de bevrijding, een groot bord eten voor zich. Een partizanenpistool uit de Oekraïene. Een stencilmachine uit de ondergrondse. Het Warschaugetto, vreemd middenin de stad, volgepropt met 445.000 joden.

Janusz Korczak

Het Ghetto Fighters House heeft veel aandacht voor Janusz Korczak. Korczak, een joodse arts, was ook pedagoog en schrijver. In Warschau leidde hij twee weeshuizen, waarvan een speciaal voor joodse kinderen. Hij stierf, samen met tweehonderd van zijn joodse pupillen. Korczak begeleidde ze vrijwillig op hun laatste tocht naar de gaskamers.

Het museum heeft als afzonderlijk onderdeel een groot aantal boeken van Korczak, waaronder enkele die in het Nederlands zijn vertaald. “Hoe houd je van een kind?”, “Koning Matthijsje de Eerste”, en het vervolg daarop “Koning Matthijsje op het onbewooncfe eiland”. Deze Korczak-expositie wordt onderhouden door de International Korczak Association.

Buiten ligt een groot openluchttheater. Daar wordt jaarlijks in de maand april de bevrijding herdacht.

Warschau

Het Ghetto Fighters House werd in 1949 door oud-strijders uit het Warchause getto opgericht. Warschau, dat was de stad in Polen waar een handjevol joden in opstand kwam tegen de nazi’s. Ze schreven wel geschiedenis maar gingen er ook de dood mee in. Je kunt je erover verbazen dat er over zoiets afschuwelijks nog zo veel fotografisch materiaal, zo veel grafieken, kaarten en authentieke modellen bewaard is gebleven. Kostbaar materiaal over de vernietiging, maar ook over het joodse verzet, de geestelijke weerstand, de gewapende opstand.

Het Ghetto Fighters House heeft ook Nederlands materiaal. Er is een uitstekende maquette van het Anne Frankhuis en een grote afbeelding van de beroemde dokwerker uit Rotterdam. Een permanente expositie laat het joodse verzet in Nederland zien.

In de rij kunstzinnige uitingen van kunstenaars uit de kampen valt een klein zwart voorwerpje op: ijzeren prikkeldraad waarin een dode zit geklemd. Hij had getracht het prikkeldraad te passeren. Het was hem niet gelukt. Hij was maar een van de zes miljoen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 24 februari 1995

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

Gedenkteken voor een omgekomen kind

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 24 februari 1995

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

PDF Bekijken