Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Bonhoeffer wilde doordringen in centrum modern levensgevoel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Bonhoeffer wilde doordringen in centrum modern levensgevoel

Kamper manifestie herdenkt Duits verzetstheoloog

3 minuten leestijd

KAMPEN - De theologie van Bonhoeffer was zo geconcentreerd op Christus, dat het moeilijk is om die theologie aan de tegenwoordige studentengeneratie te verkopen. Het tijdsverschil van vijftig jaar moeten we wel laten wegen. Dat zei prof. dr. F. de Lange zaterdag in Kampen tijdens een herdenkingsmanifestatie ”In verzet: Dietrich Bonhoeffer,1945-1995”.

Prof De Lange is hoogleraar evangelistiek aan de synodaal gereformeerde Theologische Universiteit in Kampen en voorzitter van het Bonhoeffer Werkgezelschap Nederland. De manifestatie werd in Kampen gehouden ter gelegenheid van de sterfdatum van de Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer, vijftig jaar geleden. Bonhoeffer werd op 9 april 1945 opgehangen in het Duitse concentratiekamp Flössenburg.

Bonhoeffer speelde een leidende rol in de Belijdende Kerk en in het burgerlijke en militaire verzet tegen Hitler. Zijn overtuiging van een nietgodsdienstige uitleg van het christendom en de concrete navolging van Christus (tot in de maatschappelijke betrokkenheid toe) leverde belangrijke ingrediënten op voor een rondetafelgesprek in de Kamper Bovenkerk.

God hier en nu

Voor ds. Hans Visser (Pauluskerk, Rotterdam) betekende Bonhoeffer dat „God in het volle leven gevonden moet worden”, in het „hier en nu”, daar waar het Koninkrijk van God al is aangebroken. God heeft de mens het evolutieproces in handen gegeven, aldus ds. Visser: „Dat weet je en daarom moet je ook goed je best doen”. Hij verwierp alle vlucht in de religie, zoals het vinden van God in je (diepste) zelf, en was van mening dat om die reden de tijd van Bonhoeffer eigenlijk nog moet aanbreken.

Drs. Ineke Bakker had vanuit haar theologisch docentschap in Nicaragua het gevoel dat men daar weinig met Bonhoeffers theologie kon, maar des te meer met zijn leven. De gedachte van de lijdende (passieve) God was niet bruikbaar in de Nicaraguaanse context. De Zuidafrikaan dr. Russell Botman zei in dat verband dat in de kritieke fase van de strijd tegen apartheid mensen als Tutu en Boesak als troost meegaven dat God machtiger was dan de regering.

Voor Botman was Bonhoeffer het type van een verzetsheld. Zijn Zuidafrikaanse collega dr. C. F. Beyers Naudé zag de betekenis van Bonhoeffer vooral liggen in de zwarte strijd tegen onrecht en onderdrukking. Het duurde zeker tien jaar langer dan in Nederland dat Bonhoeffer betekenis kreeg in Zuid-Afrika.

Moderne mens

Vergeleken met tijdgenoten als Barth en Tillich heeft Bonhoeffer waarschijnlijk de meest invloed buiten de Duitse context gehad, zo vermoedde dr. Konraid Raiser, secretaris-generaal van de Wereldraad van Kerken. Bonhoeffer was volgens hem een van de eerste voorbeelden van een „contextuele theologie”. Weliswaar even kritisch tegenover de liberale theologie als Barth, zocht hij toch door te dringen tot in het centrum van het moderne levensgevoel.

„Zijn hartstocht was niet om de moderne wereld met het Woord van God te confronteren, maar om de voorwaarden van het moderne menselijk bestaan van binnenuit te verstaan”. Wat we van Bonhoeffer vandaag kunnen leren, is dat het christendom de uitdagingen van de moderne wereld niet kan aangaan vanuit een houding van antimodemisme maar dat het moet doordringen tot het centrum van het moderne leven.

Prof De Lange zei hierover: „Bonhoeffer nam de moderniteit serieus. Hij gaf zich niet kritiekloos aan mondigheid en redelijkheid gewonnen, zoals veel vrijzinnige theologen. Hij sloot zich er evenmin voor af, zoals veelal in de orthodoxie”.

Tijdens de dag werd een vijftal nieuwe Nederlandse Bonhoeffer-uitgaven gepresenteerd die verschenen bij de uitgeverijen Kok, Ten Have en Groen. Daaronder zijn onder meer de “Bruidsbrieven uit de cel (1943-1945)”, een (vertaalde) roman van Mary Glazener en een bundel bijdragen over “De oorlog achter de oorlog. Christenen onder Hitler in Duitsland en Nederland”, van de hand van mevr. M. van Beijnum en drs. B. J. Spruyt. Directeur G. van den Berg van uitgeverij Groen noemde Bonhoeffer een van de schaarse kruispunten waarop moderne en orthodoxe theologie elkaar zouden kunnen ontmoeten. Gezamenlijke en brede aandacht voor Bonhoeffer zou misschien tot enige herkenbaarheid over en weer kunnen leiden, zo hoopte hij.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 10 april 1995

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Bonhoeffer wilde doordringen in centrum modern levensgevoel

Bekijk de hele uitgave van maandag 10 april 1995

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken