Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Sleutelrol voor de Onderkoning van Catalonië

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Sleutelrol voor de Onderkoning van Catalonië

Gedoogsteun van nationalistisdie Pujol aan González is op zijn minst opportunistisch

5 minuten leestijd

APELDOORN - De Catalaanse regeringsleider, Jordi Pujol, speelt een sleutelrol in de Spaanse politiek. Het lijkt erop dat zijn nationalistische achterban gestadig terreinwinst boekt Overleven van het minderheidskabinet van premier González, nu twee jaar oud, hangt in toenemende mate van de Catalanen af. Het voorzitterschap vanaf 1 juli van de Europese Unie biedt González hooguit een adempauze.

Al langer dan twee jaar belagen schandalen van diverse rangorde de Spaanse regering. GAL-doodseskaders en namen van fraudeurs als Conde, De la Rosa, Roldán en Rubio hangen González als molenstenen om de nek. Recentst is de affaire rond de Spaanse geheime dienst Cesid, die tien jaar lang telefoongesprekken van prominente Spanjaarden aftapte.

Hoewel de premier vorige week ten overstaan van het parlement geen rekenschap aflegde voor het afluisteren van ‘toevallig’ onder anderen Zijne Majesteit, had hij daags ervoor na lang aarzelen het aftreden van vicepremier Serra en minister van defensie Vargas geaccepteerd.

Zowel de conservatieve Partido Popular (Volkspartij) als de progressieve oppositie Izquierda Unida (Verenigd Links) dringt aan op aftreden van het minderheidskabinet, dat uit socialisten en nationalisten bestaat. Ook de coalitiepartner, de Catalaans-nationalistische Convergència i Unió (zeventien afgevaardigden), toonde zich bij monde van parlementariër Joaquim Molin onverbloemd kritisch: „Zo kan het niet doorgaan”. Juist deze CiU is voor het voortbestaan van de regering onontbeerlijk. Deze week liep de spanning tussen de regeringspartners op, nadat Gonzalez niet inging op een verzoek van de CiU om de politieke agenda bekend te maken.

De houding van de Catalanen mag op zijn minst opportunistisch worden genoemd. Hun gedoogsteun aan de socialistische PSOE van González is aan eigenbelang gekoppeld. Hoe dubieus de Catalanen manoeuvreren, blijkt uit het door hen gewenste ontslag van Serra. Serra, impopulair, is notabene een Catalaan, burgemeester van de grootste stad, Barcelona. De adder onder het gras: Serra is een potentiële rivaal van Pujol. Tevens heeft Pujol het op de ambitieuze (Catalaanse) minister van transport en openbare werken José Borrell voorzien.

Een behoudend-nationalistische regering in Barcelona die een stoelendans met een centraal-socialistische regering in Madrid uitvoert - zoiets leggen de media als het toppunt van tweeslachtigheid uit. Hoe zeer de twee verschillen, blijkt bijoorbeeld uit het standpunt rond abortus provocatus. Het wetsvoorstel voor de liberalisering van abortus stuit op onoverkomelijke bezwaren van de katholieke CiU.

En ondertussen wordt Catalonië steeds Catalaanser, riep onlangs een Spaanse in Nederland uit. Ze had gemerkt dat alle verkeersborden met plaatsaanduidingen tegenwoordig alleen in de Catalaanse taal zijn opgesteld.

Autonomie

De pientere 64-jarige Pujol heeft bepaalde redenen voor zijn steun aan Gonzalez. „Wij steunen een programma en niet een regering”, zei hij onlangs: een program op basis van consensus tussen nationalisten en socialisten. Volgens Pujol kwam dit akkoord op twee punten tot stand. Op het terrein van de economische politiek deed zich een ombuiging voor, waarbij de nadruk op binnenlandse bezuinigingen, investeringen en uitvoer kwam te liggen. Inzake het autonomiebeleid werd de koers uitgestippeld voor een algemene versterking van de autonome regio’s.

De afgelopen jaren kreeg Pujol al veel gedaan in Madrid. Zijn eisen voor meer bevoegdheden op het terrein van onderwijs, landbouw, gezondheid en politie zijn echter nog niet voor honderd procent ingewilligd, vindt hij.

De Catalaanse leider, die al meer dan vijftien jaar als ‘presidente’ de Generalitat (Catalaanse regering) aanvoert, heeft een extra reden voor zijn steun aan González. Hij doet dat „om de stabiliteit in Spanje te waarborgen”. „We zouden onze steun aan een socialistische minderheidsregering niet automatisch aan een andere ministerpresident toezeggen”, voegde hij eraan toe.

Terwijl de Catalanen hun economische wensen eventueel best met de Volkspartij zouden kunnen realiseren, gaat dat niet op voor de autonomie. De conservatieven denken namelijk centralistischer dan de regerende socialisten. Tijdens de dertien jaar dat González de scepter zwaaide, is de geografische kaart van de Spaanse autonomie opmerkelijk veranderd. Spanje is met zeventien regionen meer een federalistische staat geworden dan wijlen dictator Franco ooit had kunnen bevroeden.

Voordeel voor de socialisten is weer dat de Catalanen geen terroristische en separatistische neigingen hebben zoals bepaalde delen van de Basken. Samen met Baskenland en Galicië behoort Catalonië tot de drie historische ‘naciones’ van Spanje, bevolkt door inwoners met een eigen linguïstische traditie en een lange geschiedenis. Elk ‘Bundesland’ staat in een specifieke verhouding tot Madrid.

Geen verkiezingen

Unaniem gevoelen is dat Spanje het komende halfjaar verkiezingen koste wat het wil moet vermijden. Frankrijk is er het voorbeeld van hoe een land dat midden in de verkiezingen zit, als Europees voorzitter weinig armslag heeft. González doet er dus alles aan om eventueel vervroegde verkiezingen over het komende halfjaar heen te tillen. Hij wordt daarbij geholpen door een ogenschijnlijk loyale Pujol, die veelzeggend de Onderkoning van Catalonië wordt genoemd. Ptijol: „We zullen de regering tot ten minste 31 december steunen. Daarmee zeggen we niet, dat we haar daarna niet meer zullen steunen. Ik weet dat niet1d”.

De corpulente Catalaanse regeringsleider is voorzitter van de Raad voor Europese regio’s. Hij ziet drie bouwstenen voor de constructie van het Europese Huis: de staten zelf, de Europese instituties en, vanzelfsprekend, de regio’s. Die laatsten mogen wat hem betreft vrij veel bevoegdheden hebben, zonder dat dit afdoet aan de staten zelf.

Via Europa (c.q. het voorzitterschap van Spanje) pogen de nationalisten meer autonomie in de wacht te slepen. Pujols verwachting van de topconferentie van vijftien EU-lidstaten met twaalf Middellandse-Zeelanden, eind november in Barcelona, is groot. Zijns inziens moet het „een bijzondere opdracht van de EU zijn een krachtige Middellandse-Zeepolitiek te ontwikkelen”.

Vooral maakt hij zich zorgen over de problemen in Noord-Afrika. Nu heeft Spanje niet zo veel te lijden van illegale asielzoekers als bijvoorbeeld Frankrijk, meent hij, maar toch kan de Middellandse Zee, net als overigens de Oder-Neisse, straks de ‘Rio Grande’ van Europa worden.

Uitdagingen

Voor 1999 staat Spanje voor grote uitdagingen, aldus Pujol. Het land heeft een economische vernieuwing nodig, moet in Europa integreren en dient de corruptie uit te roeien. Verder is in de ogen van Pujol van belang de afronding van de constitutionele hervormingen en verzoening tussen politiek, media en justitie. Als er in maart 1996 inderdaad een vervroegde stembusgang plaatsheeft en er nadien een regering wordt gevormd, dan krijgt die op het bord Spanje klaar te stomen voor de criteria van de EMU.

Over de kleur van een nieuw kabinet tast iedereen in het duister. De nederlaag van de PSOE tijdens de in mei gehouden lokale verkiezingen viel namelijk minder groot dan iedereen had verwacht. De rechtse Volkspartij van José Maria Aznar wist dan wel met 35,1 tegenover 30,8 procent van de PSOE in nagenoeg alle grote steden te winnen; de PSOE-achterstand op de PP was evenwel minder groot dan bij de Europese verkiezingen in 1994 (40 tegen 31). Voor premier González biedt dat een lichtpuntje in de binnenlandse misère, een klein houvast in de huidige verwarring en een reden om niet voortijdig het zinkende schip te verlaten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 6 juli 1995

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Sleutelrol voor de Onderkoning van Catalonië

Bekijk de hele uitgave van donderdag 6 juli 1995

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken