Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De man die zowel links als rechts is

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

De man die zowel links als rechts is

Commissaris van de Koningin dr. Jan Terlouw: Een Gelderlander houdt zijn kmit droog en zoekt geen ruzie

9 minuten leestijd Arcering uitzetten

7 ceerd recht te doen. Laat ik het zo zeggen: Geen enkele wezenlijke vraag is te beantwoorden. Alle vragen over ruimte, tijd, heelal, leven en dood, doel van het leven en God leveren geen antwoord op. Je kunt er iets over vermoeden, je kunt een geloof hebben, iets aannemen, maar niets valt te bewijzen. De vragen blijven. Ook bij gelovigen. Die houden ook hun twijfels en onzekerheden. Bij het overlijden van een geliefde kun je hopen, maar je weet niks. Ik leef liever met al die onzekerheden dan dat ik iets aanneem, iets kies. Ik heb vrede met de onzekerheid”.De stelling dat hij niet in God zou geloven, vindt Terlouw te kras. „Niet geloven is iets anders dan niet weten, f k weet het niet. Stel dat ik zeg dat ik in God geloof, dan doet zich meteen de volgende vraag voor: Wat is dat dan voor een God? Is Hij oneindig liefdevol? Dat zou ik dan wel willen. Is Hij oneindig machtig? Zo ga ik verder. En dan kom ik tot grote ongerijmdheden. Hoe is dat nu mogelijk: liefdevol en almachtig? Waarom moeten er dan zoveel onschuldigen zó lijden? Ik geef er dus maar de voorkeur aan om in een eerdere fase te zeggen: Ik weet het niet, ik begrijp het niet. Dan kom ik tenminste niet terecht iri inconsequenties. Er zit zelfs een grote schoonheid in om alle wezenlijke vragen niet te beantwoorden”.

Jan Terlouw is jeugdbockenschrijver. ijn werk staat ‘gewoon’ op de boekenlijsten van reformatorische scholen. Terlouw, glimlachend: „Vloeken komen er niet in voor. Ik vind dat dat niet hoort”. Soms levert dat moeilijke situaties op. „In “De kunstrijder” achtervolgt een jongen in een rolstoel iemand. Plotseling stuit hij op een schutting. Wat zegt hij dan?”

Hij vloekt?

„Natuurlijk. Tegenwoordig zegt iemand niet potvolblommetjes of iets dergelijks. Hij vloekt. Maar dat schrijf ik niet op”. Om toch zo realistisch mogelijk te blijven, belt Terlouw zijn kinderen op voor een acceptabel hedendaags alternatief „Zij weten dat beter dan ik”.

De jeugd heeft zijn aandacht. „Dat is langzamerhand ontstaan. Toen onze eigen kinderen klein waren, begon ik met het vertellen van verhalen. Naarmate de kinderen groter werden, schreef ik voor steeds oudere kinderen. Ik ben blijven steken daar waar ze op de grens van de volwassenheid staan. Die ligt lichamelijk bij een jaar of dertien.lDan is een kind erotisch en emotioneel volwassen”.

Rechtsgevoel

„Tegenwoordig blijft een kind heel lang kind, omdat het door de ingewikkelde samenleving tot zijn twintigste moet blijven leren. Toch tellen kinderen net zo hard mee als mensen van vijftig. Ik wil eigenlijk alles behandelen wat ze volgens mij moeten weten. En omdat ze nog zo oningevuld zijn, kun je ze nog echte verhalen vertellen. Ik snijd problemen voor hen aan, bied weliswaar geen oplossingen, maar hoop wel zaken ter discussie te stellen. Ik denk dat ze daar wat aan hebben. „ Daarom ben ik bij de jeugd blijven steken”.

U heeft eens gezegd: Eens in de driejaar een nieuw boek. Uw laatste product roldin 1989 van de persen: De kunstrijder. U heeft nog wat in te halen.

„Ja! Ja, ze hebben me hier in Gelderland erg beziggehouden. Toen ik vorig jaar in de zomer een paar weken thuis was, heb ik weer een stuk van een bock geschreven. Dat ligt er nog en ik zal eens kijken of ik het dit jaar weer oppak”.

Weer een jeugdboek?

„Het is inderdaad weer voor dezelfde leeftijdscategorie. Hoewel... De doelgroep wordt eigenlijk wel steeds ouder”.’

U wordt ook ouder...

„Ja, maar ik kan me ook voorstellen dat je dan juist steeds verder afdaalt”.

Terlouw weet al welk onderwerp hij aan zal snijden. „Wat ik tot dusverre heb geschreven, gaat over het recht en hoe wij daarmee omgaan. Er bestaat een verschil tussen rechtsgevoel en rechtssysteem. Die begrippen zijn strijdig met elkaar. Wat moet je daar nou mee? In het boek wil ik laten zien dat het geen simpele zaak is om je netjes aaii de wet te houden. Je zult je hele leven in dialoog zijn met het rechtssysteem. Een antwoord is er niet. Ik wil de jeugd daarvoor waarschuwen. De rechters weten het ook niet. De ene rechter beslist dit, een tweede weer anders”.

Het is algemeen bekend dat u als zoon van een gereformeerde-hondspredikant moeite hebt gekregen met het geloof dert;weest. Eén keer inoest ik verzuimen in verband met een oogoperatie. Ik heb bijvoorbeeld nooit griep gehad al zeg ik dat met een zekere deemoed, want dat kan zo veranderen”.

Terlouw vindt een termijn van vijf jaar als commissaris van de Koningin eigenlijk te kort. „Het kost toch een tijdje om je helemaal in te werken. In Gelderland ben ik nu nog niet uitgewerkt. Maar de pensioenplicht roept. Jammer”.

zeven jaar op dezelfde post beter. „Daarna De vertrekkende commissaris vindt komen de vermoeidheidsverschijnselen, dan ga je het een beetje te veel met één hand in de zak doen. De wederzijdse inspiratie tussen jou en je omgeving begint af te nemen. Er valt dan iets te zeggen voor ver frissing van twee kanten”.

Borreltje drinken

Vijfjaren in het Gelderse waren echter genoeg om een beeld te krijgen van de bevolking. „Bf is nogal wat verschil tussen de Veluwenaar, de Achterhoeker en de Rivierenlander. Er is ook een bijna fiftyfifty-verdeling tussen protestant en roomskatholiek. Dat geeft mentaliteits- en gedragsverschillen. Bij mijn benoeming verwoordde een gedeputeerde het zo: „Kijk hoe de mensen na een gemeenteraadsvergadering samen een borreltje drinken. Dat gebeurt in een café ver weg van het gemeentehuis, er pal naast of zelfs in het gemeentehuis”. Ik ben het met die gedeputeerde eens.

Gelderlanders hebben toch ook wel iets gemeen. Gelderland heeft zes buurprovincies, plus nog een grote grens met Duitsland. Als je veel buren hebt, moet je aan alle kanten je grenzen bewaken. Dat kun je alleen maar als je ervoor zorgt dat er .niet te veel conflicten uitbreken. Dat heeft de Gelderlander de mentaliteit gegeven van compromissen, van niet al te veel lawaai maken, geen ruzie zoeken, voorzichtig opereren, je kruit droog houden. Dat vincl ik in alle drie landstreken”.

Terlouw kan uitstekend uit de voeten met een dergelijke mentaliteit. „Zo zit ik pok in elkaar. Ook politiek. Ik ben altijd iemand geweest van hét-midden, van het compromis. Het klinkt vreemd, maar fysiek ben ik zowel links als rechts. Van nature schrijf ik links, op het dorpsschooltje moest ik rechts leren schrijven. Van lieverlee word je dan tweehandig. Ik tafeltennis bijvoorbeeld rechts, maar ik tenuis links”.

Emancipatie van de burger

U was de eerste D66-commissaris. U maakte de grootste groei, en misschien owelde diepste val van de partij door. Wat spreekt u aan in D66?

„De opvoeding van kinderen door ouders moet erop gericht zijn hen zover te krijgen dat zij zelfstandig en weloverwogen beslissingen durven te nemen. Ik zou niet weten wat je anders moet nastreven in de opvoeding. Dat geldt ook voor een politieke partij. Ik geloof dat niet één partij dat zo sterk doet als wij. Daarom ben ik lid van D66.

De emancipatie van de burger vind ik de belangrijkste doelstelling van D66. Je moet ernaar streven dat de burger, als hij dat wenst, in de politieke besluitvorming kan meedoen. Ik zie graag dat mensen zelfstandig kunnen en durven beslissen”.

Wat ging er mis in het kabinet- Van Agt(II), toen u minister van economische zaken was en D66 met zeventien zetels een partij van formaat was?

„In dat kabinet zaten Van Agt, Den Uyl en nog een aantal coryfeeën. Dat kabinet had zo nooit tot stand mogen komen. Ik was daar medeverantwoordelijk voor, want ik zat bij de formatie. Het kon niet, er zaten te veel innerlijke construcdefouten in. Den Uyl, die premier was geweest, was nu ineens minister van sociale zaken, waar dan als window dressing „en werkgelegenheid” aan was toegevoegd. Er was gemorreld met de bevoegdheden. Dat kon niet goed gaan. Het kabinet zat al in een kabinetscrisis voordat het een regeringsverklaring had afgelegd. Ik heb me nog nooit zo geschaamd in mijn leven”.

Leiders

Is de kans reëel dat D66 in een volgend kabinet zit?

„Ik denk het wel! Zeker als er een kabinet komt waarin zowel de Partij van de Arbeid als de WD zit. De eerste drijfveer om D66 mee te nemen, is dat een oppositierol van die partij veel te gevaarlijk is. Dan wordt D66 meteen weer het redelijk alternatief, stijgt weer hemelhoog in de opiniepeilingen. Dat weten de anderen ook wel. Ik zou een kabinet zonder D66 heel onverstandig vinden”.

Het klinkt als een waarschuwing. „Ik meen het écht. Stel dat de PvdA en de W D samen een kabinet vormen en ze fouten maken, er gaan dingen mis. Waar wijkje naar uit? D66 natuurlijk.

Oké, er zullen er ook naar het CDA gaan, een bepaalde categorie mensen natuurlijk. Maar dat zijn er een stuk minder geworden”.Partijen schijnen te bestaan bij de gra

tie van hun leiders. Hans van Mierlo is ziemand voor D66. Gaat u zich nog bemoeien met het aanwijzen van een kroonprins?

„Ik? Nee hoor. Nee, ik heb me tot dusverre verre gehouden van speculeren daarover of het doen van suggesties. En dat wilde ik maar zo houden.

Het aanwijzen van een opvolger kun je nooit goed doen. Als je geen opvolger aanwijst, dan krijg je daar grote kritiek op. Als je het wel doet, krijg je een effect zoals bij Brinkman. Ook niet goed. Toen Van Agt ineens wegging, kwam Lubbers uit de lucht vallen. Dat is goed afgelopen. Lubbers deed het anders. Hij wees Brinkman voortijdig aan. We weten allemaal wat er is gebeurd. Niet goed. Het is een uiterst penibel onderwerp en hoe minder mensen zich ermee bemoeien, hoe beter dat IS .

U stapte destijds uit de politiek en aanvaardde een betrekking in Parijs als sectaris-generaal Europese Confirentie van Transportministers.

„Ik heb destijds het kamerlidmaatschap niet aanvaard, omdat ik het beter vond dat iemand de verantwoordelijkheid nam voor de verkiezingsnederlaag. Toen was ik dus werkloos. Dan moet je dus een andere baan hebben. Het leek me zeer wenselijk om naar het buitenland te gaan, om mijn opvolger niet voor de voeten te lopen. Met deze functie was ik een beetje uit het zicht. En het leuke was dat bijna niemand in Parijs wist dat ik daarvoor minister was geweest. Die ballast stond een nieuwe carrière dus niet in de weg”.

Wat doet een bijna ex-commissaris van de Koningin straks in zijn vrije tijd?

„Ik heb nog een heleboel functies, word ook nog veel benaderd. Ik moet oppassen dat ik niet te veel aanneem. Maar ik zal eens kijken hoe het na 1 december gaat. Ik denk maar kleine zelfstandige te worden.

In Twello hebben we een groot terrein. Ik houd me wat bezig met de dieren. Schapen en koeien. Ik ben een beetje boer, met alles wat daarbij hoort. Omheining repareren, wat schaven en timmeren in mijn werkplaatsje. Dat doe ik graag”.

Motorfiets

Terlouw zegt eigenlijk alles in het leven leuk te vinden. „Ik houd ook van cabaret maken, om maar eens wat te noemen. Ik sport graag. Hardlopen, tennissen, zeilen. Ik heb ook een motorfiets, maar dat is gewoon een vervoermiddel. Niet om te toeren. Van mij mogen ze de dijken meteen afsluiten voor motoren. Veel te veel lawaai”.

Bij uw benoeming als commissaris van . Gelderland verhuisde u van Amersfoort naar Twello. Blijft u voor Gelderland behouden?

„Wij blijven lekker wonen waar we wonen. Ik heb geen enkele behoefte om in het Westen te wonen. Elke keer als ik er vandaan kom, denk ik: Het is goed zo. Weg uit de Randstad”.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 20 september 1996

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

De man die zowel links als rechts is

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 20 september 1996

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's