Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Afrikaans moet forse stap terug doen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Afrikaans moet forse stap terug doen

Prof. dr. H. Giliomee: Regering probeert doelbewust te marginaliseren

4 minuten leestijd

AMSTERDAM Zuid-Afrika kent sinds de nieuwe grondwet en de machtswisseling van 1994 elf officiële talen. In de praktijk blijkt Engels echter een steeds prominentere rol te gaan spelen, ten koste van met name het Afrikaans. „De regering probeert doelbewust het Afrikaans te marginaliseren”, stelt prof. dr. H. Giliomee.

De hoogleraar politieke wetenschappen aan de universiteit van Kaapstad sprak zaterdag in Amsterdam tijdens een lezing met als titel ”De positie van Afrikaans in het nieuwe Zuid-Afrika”, georganiseerd door de Nederlands-Zuidafrikaanse Vereniging en het Suid-Afrikaanse Instituut. Giliomee is in Zuid-Afiika een bekende politiek commentator en was oprichter van het maandblad ”Die Suid- Afrikaan”.

De professor signaleert een toenemende verengelsing van de Zuid-Afrikaanse maatschappij. Een jaar na de invoering van de nieuwe grondwet in 1994 was 80 procent van de communicatie in het parlement in het Engels. Gedurende slechts 5 procent van de televisiezendtijd zijn Aftikaanstalige programma’s te zien. Ook de nationale luchtvaartmaatschappij Suid-Afrikaanse Lugdiens heeft besloten tijdens haar vluchten geen aankondigingen in het Afrikaans meep te doen.

Forse stap terug

Hetzelfde doet zich voor op scholen en universiteiten. De meeste Afrikaanse hogescholen bieden tegenwoordig parallellessen in het Engels aan. Giliomee verwacht dat het aandeel van Engelstalige studenten in de komende jaren de drempel van 50 procent zal bereiken. Ook in de zakensector moet het Afrikaans een forse stap terug doen. Als voorbeeld noemt de hoogleraar de wijnsector: driekwart van de flessen draagt een Engelstalig etiket.

De Zuid-Afrikaanse professor verklaart de teruggang van het Afrikaans deels vanuit een historische achtergrond. „De geschiedenis van apartheid en mensenrechtenschendingen is een groot blok aan ons been. Afrikaans is de taal van de veiligheidsdienst, de onderdrukkers en moordenaars van weleer. Met name de jeugd plaatst grote vraagtekens bij het verleden”.

Bovendien biedt de Engelse taal volgens jongeren meer perspectief op een baan. Giliomee: „De nieuwe regering heeft een beter economisch beleid gevoerd, maar de werkgelegenheid is sterk gedaald. De jeugd is nu geneigd Engels aan te grijpen voor betere kansen op de arbeidsmarkt”.

Op 30 november 1996 vergaderden ruim honderd vertegenwoordigers van de Afrikaanstalige gemeenschap, op uitnodiging van onder anderen Giliomee en de dichter Breytenbach, in Stellenbosch over de toekomst van hun taal. Zij besloten tot het instellen van een verkenningscommissie die de mogelijkheid moet onderzoeken een lichaam op te richten om de belangen van Afrikaanstaligen te behartigen. Tevens voerden zij een opiniepeiling uit onder Afrikaners. Voor volgende maand is een vervolgbijeenkomst in Johannesburg gepland.

„Actieve bescherming”

Het onderzoek onder de bevolking wees uit dat 80 procent van de blanken, tweederde van de. kleurlingen en ruim de helft van de zwarten vragen om een „actieve bescherming van. de moedertaal”. Zo’n 75 procent van de zakenwereld vindt het belangrijk in de eigen taal te worden aangesproken. Er was ook tegenstand: eenderde van de zwarte gemeenschap vond dat het Afrikaans nog steeds een meer dan rechtmatig aandeel in Zuid-Afrika heeft.

Prof. Giliomee benadrukt dat er geen sprake is van een elitebeweging. „We willen juist blank, bruin en zwart bij elkaar brengen, op basis van vrijwillige deelname. Wij willen één stem in het openbare debat laten horen, in dienst van een groter geheel, namelijk het behoud van een pluriforme gemeenschap. Bovenal dienen we te waken voor krampachtigheid”.

Een eventuele organisatie krijgt een eigen secretariaat en zal zich vooral met onderzoek, cultuur en studie bezighouden. Tevens zal men contact onderhouden met vergelijkbare groepen in het buitenland. Giliomee trekt in dit verband een parallel tussen de positie van het Afrikaans en de situatie waarin de Nederlandse taal zich bevindt. „Het Nederlands staat onder dezelfde druk, maar dan in EU-verband”.

Het initiatief is op veel kritiek gestuit, met name van Engelstaligen. Ook de media besteden ruim aandacht aan de ‘taalstrijd’. „De rubrieken met ingezonden brieven hebben nog nooit zo vol gestaan. Maar in Zuid-Afrika is niets omstreden. Alles wordt politiek gemaakt”, aldus de hoogleraar.

De bezwaren spitsen zich vooral toe op het zich organiseren van de Afrikaanse gemeenschap. Volgens critici is het onbehoorlijk dat Afrikaners zich zo snel na de apartheid weer verenigen en zouden zij eigenlijk in de rouw moeten gaan vanwege het verleden. Bovendien vinden zij dat organisatie een verdere polarisatie van de Zuid- Afrikaanse samenleving in de hand werkt.

Giliomee wijst er juist op dat „wit en zwart in ’94 bij elkaar zijn gekomen”. Hij wil met name jongeren -„die nu steeds meer aan de politieke zijlijn gaan staan”- op een constructieve manier bij de discussie betrekken. Wat verdeling van de maatschappij betreft, merkt hij op dat zakenlieden niets met politieke activiteiten te maken willen hebben. „De Rand heeft geen kleur of taal!”

Ondanks de initiatieven blijft de Afrikaanstalige gemeenschap verdeeld over de te volgen aanpak. In het nieuwste nummer van het maandblad ”Zuid-Afrika” waarschuwt prof. dr. J. C. Steyn, hoogleraar aan de universiteit van de Oranje Vrijstaat, voor een verslechtering van de stemming onder de Afrikaners. „De kritiek op de machthebbers wordt scherper, loyaliteit aan het bewind minder vanzelfsprekend”.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 21 april 1997

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Afrikaans moet forse stap terug doen

Bekijk de hele uitgave van maandag 21 april 1997

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken