Bekijk het origineel

„W leven nog en zijn gezond”

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

„W leven nog en zijn gezond”

8 minuten leestijd

Met man en macht is de familie Zavadii bezig haar door overstromingen getroffen woning weer toonbaar te maken. Vorige week stond het water een meter hoog in de woonkamer van hun huis in de Tsjechische plaats Kromeriz. Nu draait alleen nog een pomp om de kelder droog te maken. Zoon Pavle kan nog lachen: „Zonder humor gaat het niet. We leven nog en zijn gezond. Het ergste is dat mijn hele bibliotheek is verwoest”.

Midden-Europa is de afgelopen dagen getroffen door uitzonderlijke overstromingen. Ongeveer eenderde van Tsjechië verdween in de golven van buiten hun oevers getreden rivieren. Vooral Moravië had zwaar te lijden onder het geweld van het water. Ook grote delen van Zuid-Polen liepen onder, waaronder de historische stad Wroclaw. Het dodental als gevolg van de vloed is tot boven de tachtig gestegen. Tientallen huizen en duizenden hectaren landbouwgrond werden verwoest. Volgens eerste voorzichtige schattingen bedraagt de totale schade bijna 5 miljard gulden.

“Meteorologen spreken van de ernstigste overstromingen in honderd jaar. Tijdens een diepe depressie viel in vier dagen tijd op sommige plaatsen 500 millimeter regen - tweederde van de totale jaarlijkse hoeveelheid in Nederland. Volgens E. Terpstra van Meteoconsult in Wageningen is het op zichzelf niet uitzonderlijk dat een dergelijke hoeveelheid neerslag valt. „Dat gebeurt in die regio wel meer. Dit keer strekte de regenval zich echter uit over een relatief groot gebied”.

Een bergrug in het grensgebied vormt de waterscheiding tussen Zuid-Polen en Noord-Tsjechië. Hierdoor werden de kracht en de snelheid van het water, dat zich een weg naar beneden zoekt, verder versterkt. De rivieren konden zo veel regen niet aan. In Tsjechië ging het vooral om de Morava, terwijl in Polen de Oder voor de grootste problemen korgde. „Er is gewoon te veel in een te korte tijd gevallen”, aldus Terpstra.

Niet geweken

Inmiddels is het waterpeil aanzienlijk gedaald. Op een enkel dorpje na staan de huizen in Tsjechië niet meer blank. Ook in Polen is de ergste wateroverlast voorbij, hoewel het gevaar nog niet is geweken. Met het zakken van het water laat de schade zich pas in volle omvang aanzien.

Het stadje Hodonin aan de grens met Slowakije bleef van overstromingen gevrijwaard. Deskundigen verwachtten grote problemen van de enorme watermassa’s die via de rivier Morava stroomafwaarts kwamen. Zo’n 8000 mensen verlieten uit voorzorg hun huizen. Met man en mapht werkte de bevolking om de stad zoveel mogelijk tegen het natuurgeweld te beschermen. De inwoners bouwden muren van zandzakken en probeerde de dijken rond de stad te versterken. Afgezien van een dijkdoorbraak trok de vloed zonder schade aan te richten langs de plaats om zich via Slowakije en Hongarije een weg naar de Zwarte Zee te zoeken.

Een groepje brandweeriieden rust even uit van hun inspanningen. Uit de wijde omgeving zijn ze opgetrommeld om het hoofd te bieden aan de dreiging van het water. Aan de rand van Hodonin staan de brandweerauto’s in een lange rij opgesteld, klaar om uit te rukken. Vrijwel elke wagen trekt een trailer met motorboot. „Gisteren voeren we nog in de buitenwijken”, vertelt een brandweerman die een beetje Duits spreekt. „24 uur per dag zijn we in touw geweest, maar gelukkig is het hier nog raeegevallen. De problemen zijn nu grotendeels voorbij”.

Verkeersborden

Een van de brandweerlieden is zo bereidwillig met ons mee te gaan en de knelpunten te tonen. De velden buiten Hodonin staan nog altijd blank. Op sommige plaat sen proberen mai’splanten hun verlepte stengels boven het water uit te steken. Veel van de oogst in Moravië is verloren gegaan. De politie heeft een grote doorgaande weg afgesloten: halverwege de route stroomt de Morava over derijbaan.De boten kunnen aan de verkeersborden afmeren. „Normaal is de rivier maar 15 meter breed; nu is het een zee”, vertelt de brandweerman.

In de berm begint een boomgaard. De appels hangen zielig te verrotten in de rivier. Met het zakken van het peil blijven overal dode muizen en vooral veel regenwormen achter. Alleen de kikkers voelen zich in hun element en kwaken er lustig op los. De elektriciteitsleidingen lopen gelukkig bovengronds, zodat de stad niet zonder stroom zit.

Verder stroomopwaarts aan de Morava zijn de dorpen er minder goed afgekomen. In Kromeriz heeft het water meer dan een’ meter hoog in de woonkamers gestaan. Nu staan alleen de kelders nog blank. Overal liggen huisraad en gesloopte parketvloeren op straat. Hele trottoirs zijn weggeslagen door de kracht van de vloedgolf die de lager gelegen wijken trof Het leger deelt mineraalwater, plastic zakken en ontsmettingsmiddelen aan de getroffen bewoners uit. Door kapotte rioleringen en het stilstaande water is het te gevaarlijk om uit de kraan te drinken. De autoriteiten zijn bang dat besmettelijke ziektes uit zullen breken.

Een oude man is druk bezig zijn huisschoon te maken. Zijn buurman heeft tijdens de overstromingen een serie foto’s gemaakt. Mensen waden door het borsthoge water dat door hun wijk stroomt. „Het was verschrikkelijk”, zucht hij. „Het water is weg, maar nu begint het pas. We zijn alles kwijt en moeten helemaal opnieuw beginnen. Hoe moeten we dat allemaal betalen?”

Spijkerbroek

De familie Zavadii werd vóór de vloed geëvacueerd. Alleen de bejaarde ouders, die bij hun getrouwde zoon inwonen, bleven, op de zolderverdieping, waar ze twee kamertjes in gebruik hebben, wachtten ze de komst van het water af. „We waren niet zo bang. We hebben alle spullen boven staan en kunnen naar de nieuwsberichten op de radio luisteren”, vertelt Emil ZavadE, een ex-jurist. De burgemeeitersvrouw biedt de helpende hand in het huis van de Zavadils. Even later komt de burgemeester zelf een kijkje nemen. Hij verontschuldigt zich voor zijn spijkerbroek. Ondanks alle ellende voeren de bewoners ons met zachte dwang naar de woonkamer om een glas wijn te drinken.

In de stad Uhersky Hradiste zijn de verwoestingen aanzienlijk ernstiger. Een zestigtal huizen is ingestort en een onbekend aantal dreigt in te storten als gevolg van de overstromingen. Zo’n 2000 mensen zijn geëvacueerd. De meesten hebben onderdak bij familie gevonden, enkelen zijn in een school ondergebracht. Een oude vrouw duidt in het Tsjechisch en met veel handgebaren uit hoe het water hen overviel. Een stel kalkoenen achter in de tuin heeft het drama overleefd en staart naar de gevolgen. Slechts enkele meters verderop stroomt nu de rivier.

Borreltje

In het lager gelegen gedeelte van de wijk heeft het water nog erger huisgehouden. Zwetend probeert René Grabec nog wat bezittingen uit de puinhopen van zijn totaal vernielde woning op te graven. In een bizarre optocht prijkt op een van de ingestorte dakbalken een helerijglaasjes die hij uit de ravage heeft opgevist. Zodra hij ons ontwaart, stuurt hij zijn vrouw op pad om een borreltje voor ons te bemachtigen. „Gelukkig heb ik nog een tweede huis”, vertelt hij opgewekt, terwijl hij een foto van oud-president Benes opraapt.

Bulldozers zijn al bezig de verwoeste huizen met de grond gelijk te maken. Een vrouw spoedt zich met een kinderwagen vol flessen drinkwater door de straat. Overal hangt een doordringende rottingslucht, een mogelijke voorbode van infecties.

Voor het gemeentehuis hebben zich tien tallen mensen verzameld. „Catastrofe”, is het enige wat een huilende vrouw uit kan brengen. Vanaf zeven uur ‘s morgens staat een langerijvoor het kantoor van de sociale dienst om een aanvraagformulier voor financiële bijstand in te vullen. Zes ambtenaren maken overuren om de stroom verzoeken te verwerken.

„Alleen inwoners bij wie het water in de woonvertrekken heeft gestaan, komen in aanmerking voor geldelijke hulp”, vertelt een medewerker in het raadhuis. „Zij kunnen een bedrag van maximaal 30.000 kroon (1800 gulden) krijgen”.

Lagunes

Vice-burgemeester Tatak van Uhersky Hradiste vergezelt ons naar een vergadering van een districtscommissie. Vertegenwoordigers van getroffen gemeenten overleggen over maatregelen en de hoogte van financiële ondersteuning voor de bevolking. „We zullen al het mogelijke doen”, verzekert hij. „De staat en het Rode Kruis hebben grootscheepse hulpacties op touw gezet. Verder krijgen we bijstand van buitenlandse hulporganisaties”, aldus de Tsjechische gemeentebestuurder. Inmiddels zijn deskundigen begonnen aan

We hopen dat deze maatregelen effectief zijn”, aldus Hrabec. het bestuderen van mogelijkheden om een herhaUng van dergelijke overstromingen te voorkomen. „Hoewel zoiets gemiddeld maar eens in de honderd jaar voorkomt, willen we toch proberen zoveel mogelijk voorzorgsmaatregelen te nemen”, legt ingenieur J. Hrabec uit. Technici zijn bezig met het aanleggen van lagunes langs de rivier. In geval van hoge waterstand kan het water via een sluizensysteem naar deze kunstmatige meren worden afgevoerd. Het plan is niet nieuw. „In 1935 wilden we de loop van de Morava ombuigen. Toen zijn al voorstellen gedaan om dergelijke bassins te construeren. Volgende week moet de eerste al klaar zijn.

Herhaling

Als een van de laatste dorpjes staat Ostrozska nog gedeeltelijk onder water. De inwoners verplaatsen zich per boot door de straten. Enkele vrouwen tappen ontsmettingsmiddel uit een grote tankwagen. Ook hier hangt een scherpe stank van verrotting.

Hoewel het waterpeil in Tsjechië en Polen aanmerkelijk is gezakt, zijn de autoriteiten bezorgd voor een herhaling van de gebeurtenissen van de afgelopen twee weken. Inmiddels is het opnieuw hevig gaan regenen in de betreffende gebieden. In Oostenrijk is de brandweer drukdoende met het leegpompen van ondergelopen kelders. Ook in het oosten van Duitsland wacht de bevolking met spanning op de ontwikkelingen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 juli 1997

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

„W leven nog en zijn gezond”

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 juli 1997

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken