Bekijk het origineel

Stabiele prijzen, maar lege zakken

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Stabiele prijzen, maar lege zakken

Mozambique heeft na vijfjaar vrede last van groeipijnen

5 minuten leestijd

MAPUTO - Mohammed Rafik en zijn inpakbedrijf voor cashewnoten zijn tekenend voor zowel de vooruitgang als de problemen die Mozambique doormaakt bij het economisch herstel na de jarenlange burgeroorlog.

De Poly Caju-fabriek was vroeger eigendom van de socialistische Frelimo-regering die vijftien jaar strijd heeft gevoerd met de verzetsbeweging Renamo en bij de eerste meerpartijenverkiezingen in 1994 de macht behield. Na de verkiezingen werd Poly Caju, net als de meeste aftdere staatsbedrijven, verkocht in het kader van een rigoureuze privatiseringscampagne die in het door de oorlog verkommerde Mozambique de eerste tekenen van commerciële activiteit heeft opgewekt.

Maar fabrieksdirecteur Rafik schudt zijn hoofd over de balans vanzijn bedrijf, die hooguit 1 procent winst per maand laat zien. „Is het met zulke cijfers voor mij wel de moeite waard om hier elke morgen te komen werken?” verzucht hij.

Succesverhaal

Ondanks positieve economische indicatoren wordt Rafiks klacht algemeen gehoord en dat toont aan dat het Zuidoost-Afrikaanse land nog altijd tot de allerarmste behoort sinds een vredesverdrag in 1992 een eind maakte aan de burgeroorlog.

De inflatie is van 70 procent in 1995 gedaald tot 16 procent en er wordt een groei verwacht van 6,4 procent, twee keer zo veel als in het veel grotere en beter ontwikkelde Zuid-Afrika. Met een kustlijn die tweemaal zo lang is als die van Kenia en Tanzania samen is Mozambique de poort naar zee voor ingesloten landen als Zimbabwe, Malawi, Zambia en Swaziland.

Er staat voor een kleine 12 miljard gulden aan grootschalige projecten op stapel waarvoor allerwegen bewondering wordt uitgesproken. Voorbeelden: de Maputo Corridor, een project ter verbetering van de infrastructuur voor de regionale handel, waaronder verbetering van de haven en de transportroutes; ontwikkeling van het aardgas veld Pande; het weer in gebruik nemen van de waterkrachtdam Cahora Bassa en de privatisering van staatsbanken.

„Het is een fantastisch succesverhaal voor een land dat uit een oorlog komt”, zegt Douglas Mason, economisch adviseur van een Canadees ontwikkelingsbureau. „De meerpartijendemocratie is succesvol en plaveit de weg voor buitenlandse investeringen”. Onder de westerse firma’s die in Mozambique actief zijn is het Amerikaanse Enron, dat 1,35 miljard gulden heeft geïnvesteerd in de gaswinning uit het Pande-veld.

Vredesverdrag

Op de markt in Maputo worden allerlei soorten groenten en fruit verkocht, na vele jaren waarin alleen kool te krijgen was. Sinds het vre desverdrag van 1992 zijn de boeren erin geslaagd Mozambique bijna zelfvoorzienend te maken, ondanks de mijnen die nog overal in de grond zitten. Mozambique beschikt over vier maal zo veel goede bouwland als Zuid-Afrika en donorlanden’ hopen dan ook dat het Mozambique in de toekomst zal lukken geheel in de eigen behoeften te voorzien. „Je hebt hier het potentieel voor een brede groei waar iedereen van kan profiteren”, zegt Michael McKinley, de tweede man van de Amerikaanse ambassade in Maputo.

Het economisch herstel van Mozambique is geworteld in het vredesverdrag, dat voorzag in de terugkeer van vluchtelingen en strijders naar de boerenbedrijven waar de economie van Mozambique voor een belangrijk deel op drijft. De regering van president Joaquim Chissano is na de door haar gewonnen verkiezingen van 1994 begonnen aan een van de meest omvangrijke privatiseringsoperaties van Afrika. De staat bezit thans nog maar 10 procent van alle bedrijven, terwijl dat twee jaar geleden nog 85 procent was. Een van de geprivatiseerde bedrijven is de notenfabriek van Rafik, waar duizend mensen werken en die in 1995 is gekocht door een Mozambikaanse investeringsmaatschappij .

Rafik beklaagt zich erover dat beleid van de Wereldbank om kleine boeren een beter bestaan te bezorgen, de cashewkwekers bevoordeelt boven fabrikanten zoals hij. Door een heffing van 30 procent op de uit voer van rauwe cashewnoten stapsgewijs af te schaffen heeft de Wereldbank de deur opengezet voor buitenlandse concurrentie, zegt Rafik. De boeren ontvangen het dubbele voor hun noten, maar hij krijgt het als fabrikant moeilijker. Hoewel de Wereldbank inmiddels is afgestapt van het eerder gevolgde beleid, zijn de effecten volgens Rafik nog steeds voelbaar.

Lege zakken

Op het platteland buiten Maputo, waar 80 procent van de 17 miljoen Mozambikanen wonen, is van de economische opleving overigens nog weinig te merken geweest en het gemiddelde inkomen bedraagt nog altijd niet meer dan 157 gulden per jaar. De regering, die voor de helft van haar begroting afhankelijk is van buitenlandse hulp, heeft haar donors voor 1997 om 1,7 miljard gulden gevraagd.

Mozambikanen die zo fortuinlijk zijn dat zij een baan hebben, moeten zien rond te komen van een maandinkomen van rond de 300.000 metical, ongeveer 51 gulden. Een brood kost ongeveer 41 cent en een buskaartje een kwartje. „De prijzen zijn stabiel, maar onze zakken zijn leeg”, zegt Meria Numba, die boodschappen doet op de centrale markt.

Buiten de hoofdstad, in de netjes aangeharkte nederzettingen van rieten hutten, is men er veel slechter aan toe. „Soms heb ik in geen drie dagen een klant”, zegt Julius Caminlo (30), een kleermaker die in de provinciehoofdstad Matola met een handnaaimachine op straat werkt. „Maar het is nu beter omdat er geen oorlog is”. Roberto Chavez, de hoogste functionaris van de Wereldbank in Mozambique, geeft toe dat de economische ongelijkheid het land geen stabiele basis biedt. „De bevolking heeft enorm succes geboekt”, zegt hij, „maar de regering is niet handig geweest in het verdelen van de welvaart”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Stabiele prijzen, maar lege zakken

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken