Bekijk het origineel

KERK-EN-WERELD

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

KERK-EN-WERELD

4 minuten leestijd

Versterving

Het woord versterving doet sedert enkele weken van schrik verstarren. De dubieuze omstandigheden waaronder patiënten zouden zijn overleden in het Groningse verpleeghuis ‘t Blauwbörgje zorgen voor onzekerheid en verwarring.

Het verschijnsel -Wat is nu precies de betekenis van een uitdrukking? Bedoelt mijn gesprekspartner er iets anders mee dan ik?- komt vaker voor in kerk en wereld. Hoe komt dat? Bijvoorbeeld door de grote openheid van spreken over tal van onderwerpen. Zo schijnen sommige taboes weg te vallen. Daarmee dreigt echter tevens de betekenis van bepaalde inhoudsvolle en gewichtige begrippen verandering te ondergaan.

Terwijl ik schrijf, maak ik mijzelf schuldig aan de ontwijding van een woord. Het taboe ontleent zijn oorsprong aan niet-christelijke godsdiensten. Het is aflcomstig uit Polynesische talen en betekent “heilig”: al wat religieus is verboden. Maar ik gebruikte het nu op een horizontale manier.

Eenzelfde behandeling overkomt het unieke bijbelse woord wedergeboorte. Hoe meer in Nederland andere, vooral oosterse ‘spiritualiteit’ terrein wint, des te wijder blijkt de uitleg. Hoewel reïncarnatie totaal iets anders behelst dan de aan Nicodemus gerichte boodschap. En mensen gebruiken het begrip uit Johannes 3 inmiddels ook gerust voor het weer in vorm komen na langdurig falen van een topsporter.

Seksualiteit is van origine iets om eerbied voor te hebben; iets ‘heiligs’ en onaantastbaars; een feireiri’ orh’ alleen met respect voor de ander en $i,esn9’ds met terughoudendheid te betreden; en daardoor ook iets geheimzinnigs. Door de wijze van omgaan met dat woord heet het nu seks. Het doet denken aan het brutale bruin van blote strandjes en aan criminele cafés.

Degradatie

Ieder herinnert zich de brede aandacht voor euthanasie, letterlijk vertaald als “goede dood”. Dat is ronduit iets kwaads als goed betitelen. Sommigen doen iets soortgelijks met een kwaal als kanker. Vervanging door “de gevreesde ziekte” is schering en inslag. Zulke dingen zijn direct herkenbaar. Maar bij een begrip als wedergeboorte gebeurt er nog iets anders. Er is sprake van ontwaarding van het woord zelf. Steeds meer mensen nemen dezelfde zinsneden in de mond, maar koesteren daarbij een grote verscheidenheid aan ethische opvattingen.

Ik bedoel nog niet eens het woord “wilsbekwaarftheid”. Want dat is afkomstig uit een andere cultuur. Redenerend vanuit christelijk gedachtengoed zit er een luchtje aan die zelfstandige wil. Niet voor niets vul ik het graag aan met het begrip “zogenoemde”. Toch schijnt zo’n enkele uitdrukking van lieverlee ook in te burgeren in het gereformeerde spraakgebruik. Erg? Niet altijd. Want wij moeten ook met de wereldling in gesprek kunnen blijven. Als wij ondertussen de werkelijkheid m’aar goed in het oog houden.

Bij “versterven” dreigt echter zo’n degradatie. Sommigen zien het als „een rustig en vredig proces dat veelvuldig voorkomt”. „Het betekent niets anders dan doodgaan als een natuurlijk gevolg van het ziekteproces”, zegt weer een ander. In dit spraakgebruik schijnt “doodgaan” weinig meer in te houden dan het stilvallen van biologische functies. Sterven is immers slechts een “natuurlijk gevolg van het ziekteproces?” In plaats van verschijnen voor Gods rechterstoel.

Deze begrippenverdraaiing komt ook aan de orde als iemand het vergiftigingsproces dat bij versterving optreedt, betitelt als mensonwaardig. In vergelijking met de als waardig getypeerde dood door euthanasie. Zit hier feitelijk niet de idee achter dat een mens eigenlijk niet meer is dan een dier?

Rutenfrans

De criminoloog Chr. Rutenfrans zei tegen een verslaggever: „Ik hoop vurig dat het woord versterving zijn eigenlijke betekenis blijft behouden”. Euthanasiasme maakt in zijn zucht naar verzachtende woorden ook de taal kapot.

Ik wil nog een stap verder gaan. Niet alleen de taal gaat kapot. Ook het kleine beetje begrip van tijd en eeuwigheid dat de mens met zijn ingeschapen godskennis nog bezit, blijkt in het gevecht tussen het schepsel en zijn Schepper overboord te moeten. Het wegvallen van elk godsdienstig besef dat er een God is en dat na de dood zaligheid of hel wacht, is nog veel erger dan slijtage in de taal. Het is catastrofaal.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 9 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

KERK-EN-WERELD

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 9 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken