Bekijk het origineel

Spiegel Historiael

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Spiegel Historiael

3 minuten leestijd

Nederland en Vlaanderen zien hun gezamenlijke verleden weerspiegeld in het werk van de 13e-eeuwse veelschrijver Jacob van Maerlant. De middeleeuwse klerk mag zich de laatste jaren verheugen in grote belangstelling. Van Oostroms studie “Maerlants wereld” werd gevolgd door de tentoonstelling “Jacob van Maerlant; de middeleeuwse wereld op schrift” in Den Haag en Damme. Bij de Leuvense uitgeverij Davidsfonds verscheen bovendien een boek dat de liefhebber doet watertanden: “Spiegel Historiael”.

In de nieuwe studie over Maerlants meesterwerk, het oudste in het Nederlands geschreven geschiedenisboek, zijn alle handschriftminiaturen in kleur afgebeeld; ze vormen de leidraad voor de tekst. „Dat betekent dat enkel de gebeurtenissen die in het Haagse handschrift KA XX zijn afgebeeld onze aandacht krijgen”, schrijven dé auteurs. „Zo zal de lezer vruchteloos op zoek gaan naar de geschiedenis van koning David of naar de verovering van Troje; deze passages werden niet geïllustreerd”.

De Nederlandse kunsthistorica Martine Meuwese beschreef het handschrift en lichtte de miniaturen toe, de rest van de tekst is voor rekening van de Vlaamse literatuurhistoricus Jozef Janssens. Zijn samenvattingen van Maerlants verhalen zijn helder, zijn boeiende inleidingen bieden inzicht in de denkwereld van de middeleeuwer: „Maerlant heeft, zoals reeds beklemtoond, een uitgesproken voorkeur voor agressie, wapengekletter en veldslagen, wat in zijn ogen de concrete uitingen zijn van een nooit aflatende strijd tussen goed en kwaad”. De reden waarom sommige hoofdstukken wél en andere niet van een inleiding zijn voorzien, ontgaat me echter.

Het verhaal begint met de schepping van de wereld en eindigt met de be vrijding van het heilige graf in Jeruzalem door Godfried van Bouillon. Even verderop legde Jacob van Maerlant de pen neer: zijn magistrale “Spiegel Historiael” bleef onvoltooid. Bijbelse, klassieke en vaderlandse geschiedenis wisselen elkaar af: Kaïn en Abel, Mozes, Alexander, Julius Caesar en Karel de Grote treden achtereenvolgens voor het voetlicht. In zijn visie op de bijbelse geschiedenis toont de auteur zich een kind van zijn eeuw, waarin de Mariaverering nieuwe impulsen kreeg: „Maria, moeder aller vroude! Fonteine van onzen behoude! Precieus boven allen goude!” schrijft hij over de moeder Gods.

Dichter als spin

Met hun hoofdstuktitels trekken Janssens en Meuwese de aandacht: “Jozef in Egypte: een prototype van hoofsheid” of “Scipio: ondank is ’ s werelds loon”. Janssens’ inleidingen zijn fraai geschreven: „Karel de Grote verschijnt in de “Spiegel Historiael” als de ideale vorst, die de Kerk beschermt en de heidenen bekampt: een lichtend voorbeeld voor de vorsten en de adel van een generatie met een tanend kruistochtenthousiasme”. Historie en fictie vermengen zich in Maerlants geschiedenisboek, ondanks het feit dat de auteur zich beijverde om zo waarheidsgetrouw mogelijk te schrijven. Het gaat hem echter vooral om de lessen die de geschiedenis leert, om de spiegel die de lezer moet worden voorgehouden. Het kader voor de historische gebeurtenissen blijft voor Jacob van Maerlant Gods plan met de wereld, van schepping tot voleinding.

Dit schitterend uitgevoerde boek over de “Spiegel Historiael” benadrukt nogmaals Maerlants uitzonderlijke betekenis in termen die volledig passen bij een recent ontdekt gebied in de literatuurwetenschap, het onderzoek naar netwerken. De dichter is „als een spin -men vergeve me het beeld- in het centrum van een groot literair web (...) gezeten en (is) zodoende de kernfiguur van een literair-historisch netwerk dat de Nederlanden helemaal omvat”.

N.a.v. “Spiegel Historiael” door Jacob van Maerlant; cd. Jozef Janssens en Martine Meuwese; uitg. Davidsfonds/ Clauwaert, Leuven, 1997 (distr. Nederland: Tirion, Baarn); ISBN 906306358x; 176 blz.; ƒ115,-.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 11 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Spiegel Historiael

Bekijk de hele uitgave van maandag 11 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken