Bekijk het origineel

De stoel van de rechter blijft leeg

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De stoel van de rechter blijft leeg

Amnesty klaagt Peru aan: Honderden mensen zitten ten onrechte vast

6 minuten leestijd

LIMA - De internationale mensenrechtenorganisatie Amnesty International (AI) maakt zich zorgen over honderden gevangenen die in Peru ten onrechte worden vastgehouden. Guadelupe Marengo nam in april jongstleden deel aan de jongste onderzoeksmissie van Amnesty in Peru. „Elke dag in de gevangenis is een dag te veel”.

Zo’n negenhonderd tot mogelijk veertienhonderd mensen zitten in Peru in de gevangenis wegens hun politieke overtuiging, hun godsdienst of hun afkomst. Een overkoepelende mensenrechtenbeweging in Peru zelf noemt een aantal van minimaal zeshonderd tot maximaal achthonderd. Deze en andere cijfers staan zwart op wit in het nieuwste zwartboek over Peru dat Amnesty International gisteren publiceerde. De meeste gedetineerden in Peru verblijven achter de tralies op beschuldiging van een misdrijf dat ze niet hebben begaan, weet Guadelupe Marengo, die op de Peru-afdeling van het,hoofdkantoor van AI in Londen werkt.

Ze noemt het voorbeeld van twee gevangen studenten die in 1992 in de Peruaanse hoofdstad Lima werden gearresteerd omdat ze „evolutionaire literatuur” en explosieven in bezit haddenTijdens gesprekken met familieleden kwam de Amnesty-functionaris erachter dat het tweetal was gemarteld tijdens verhoren. Een rechter die de zaak bestudeerde, vond te weinig bewijsmateriaal om hen te veroordelen. Toch kregen ze van het hooggerechtshof twaalf en tien jaar gevangenisstraf.

Gezichtsloos

Marengo verduidelijkt dat je in Peru niet veel op je kerfstok hoeft te hebben om voor een “speciale juridische behandeling” in aanmerking te komen. Je behoort in dit Zuid-Amerikaanse land al snel tot de “presos inocentes”, zoals de onschuldige gevangenen in de volksmond heten. Vooral na de invoering van de antiterrorismewet in april 1992 was er een merkbare stijging van het aantal “presos inocentes”. „Op grond van die wet konden burgers die werden verdacht van landverraad, worden aangehouden”, vertelt Marengo.

Daarbij komt dat Peru civiele en militaire processen kent. Zowel de burgerlijke als de mihtaire processen worden in hetgeheim gevoerd. Publiek wordt niet toegelaten. De rechters zijn anoniem en ‘gezichtsloos’. „Ze zitten achter een scherm terwijl het proces wordt gevoerd - niemand krijgt de rechter te zien. Ik kan het niet bewijzen, maar ik heb uit’ Peruaanse bronnen vernomen dat in sommige gevallen de rechterlijke stoel achter het doek gewoon 4eeg blijft gedurende bepaalde zittingen”, meldt Marengo.

Marengo noemt de antiterrorismewet van Fujimori een „non-wet”, die zo snel mogelijk de wereld uit moet worden geholpen. Dit mede omdat de maatregel ook niet voldoet aan internationale maatstaven. Marengo: „De antiterrorismewet is een perfect instrument voor het regime om mensen simpelweg op loze beschuldigingen vast te houden”.

Ze illustreert haar bezwaren met een voorbeeld. In 1994 slaagde ze erin om twintig vrouwen in een gevangenis in het noorden van Peru te interviewen. „De meerderheid van de beschuldigde vrouwen was ervan beschuldigd dat hun mannen misschien het Lichtend Pad of de MRTA hadden geholpen. Zelf hadden ze niets van doen met Sendero Luminoso of de MRTA”.

Gijzeling

In Peru zijn militaire rechters vaak niet competent om burgers te berechten. Juridisch militair personeel is doorgaans slecht opgeleid en heeft niet de nodige kennis in huis. „Alleen hierom al zou geen burger voor een geüniformeerd hof mogen verschijnen”, vindt Marengo.

De jongste tweeweekse reis van Amnesty International werd ondernomen om de mensenrechtensituatie in het Andesland in kaart te brengen. De missie eindigde op 20 april. Dat was heel kort voor de bevrijdingsactie van 22 april op de Japanse ambassade, waar sedert 17 december 72 personen werden gegijzeld door rebellen van de MRTA, een guerrillabeweging in Peru.

Anmesty sprak met slachtoffers van mensenrechtenschendingen en met vrienden, kennissen en familieleden van gevangenen. Een lijst met 36 namen werd bij het Peru-rapport gevoegd. Ze behoren tot een groep van 150 gevangenen die Amnesty sinds 1992 ‘adopteerde’. Van deze 36 personen kan worden gesteld dat ze “gewetensgevangenen” zijn. Marengo is zich ervan bewust dat de 36 slechts het topje van een ijsberg vormen.. „Er zijn naar schatting ten minste achthonderd onschuldige gevangenen. Peruaanse mensenrechtenorganisaties hebben er zeshonderd gedocumenteerd en noemen een maximum van veertienhonderd”.

Wat gaat Amnesty International met de gegevens doen? Guadelupe Marengo: „We zullen blijven aandringen op onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van hen die ten onrechte zijn gedetineerd”.

Rode Kruis

Het was Amnesty in Peru niet toegestaan de gevangenissen te betreden.Marengo kijkt daar niet vreemd van op. Deze handelwijze correspondeert met de wijze waarop president Fujimori eerder deze week een verzoek van het Internationale Rode Kruis heeft afgewezen. Het Rode Kruis had gevraagd de gevangen zittende rebellen van de MRTA te mogen bezoeken. Daarop gaf Fujimori te kennen dat hij eerst wil kennisnemen van een „evaluatie van de veihgheid in de gevangenissen”. Dat er meer dan 1400 gevangenen in Peru zijn, wordt treffend bevestigd met het gegeven dat het Rode Kruis inmiddels zo’n 4000 opstandelingen in de nor bezocht die waren veroordeeld of in afwachting waren van hun proces.

Amnesty gaat op grond van de ontmoetingen zorgvuldig na of de gevangenen inderdaad contacten hebben met Lichtend Pad of MRTA, aldus Marengo. De door AI geadopteerde gewetensgevangenen mogen geen geweld hebben gehanteerd of voorstanders zijn van geweld. Een gevangene die banden heeft met het Lichtend Pad of MRTA kan in onze ogen sowieso geen gewetensgevangene zijn, aldus Marengo. Amnesty zou het toejuichen als alle gevangenen in Peru een eerlijke verdediging en proces werd gegund. Anderzijds mogen schuldigen aan welke misdrijven dan ook hun straf niet ontlopen.

Fujimori werd in 1990 tot president gekozen. Op dat moment drukte het Lichtend Pad nog een sterk stempel op het land. Terreur was schering en inslag. Het was de verdienste van “El Chino”, zoals de president vanwege zijn Japanse voorouders wel wordt genoemd, dat hij in relatief korte tijd de guerrilla wist te beteugelen. Nadat hij in 1992 het parlement ontbond en de antiterrorismewet doorvoerde, vverd het rustiger in het Andesland. „In die zin bleek Fujimori’s offensief tegen de guerrilla effectief’, erkent Marengo. „De belangrijkste leiders van het Lichtend Pad en de MRTA werden opgepakt. We kunnen nu stellen dat de guerrilla in Peru danig is verzwakt. Verder namen de ‘verdwijningen’ en buitengerechtelijke executies dramatisch af’.

Verkiezingsbelofte

Fujimori loste hiermee zijn verkiezingsbelofte in en werd enkele jaren later met gemak herkozen. Maar de keerzijde van de medaille is dat de antiterrorismewet weer leidde tot een al te gemakkelijk beleid van arrestaties en detenties. Marengo hoopt dat de Peruaanse autoriteiten het Al-rapport serieus zullen nemen. Ze acht het een troostrijke gedachte te weten dat de commissie in Peru die zich over de gevallen van “presos inocentes” buigt, niet is opgeheven en in ieder geval tot februari 1998 kan doorwerken.

Van positieve strekking is tevens dat er eind juni 116 onschuldige gevangenen werden vrijgelaten in Peru. Niet dat Amnesty daar honderd procent tevreden mee is. „We zetten ons nu in voor een passende compensatie die zij moeten ontvangen”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 22 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

De stoel van de rechter blijft leeg

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 22 augustus 1997

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken