Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Overleven tussen tien andere

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Overleven tussen tien andere "officiële" talen

Na het verdwijnen van de apartheid staat de positie van het Afrikaans op de tocht

5 minuten leestijd

JOHANNESBURG - Een lid van de provinciale regering van de provincie Noord-West (vroeger deel van de Transvaal), Johan Kriek, heeft zijn ontslag ingediend, omdat het ANC volgens hem "Afrikaners de oorlog heeft verklaard".

Kriek werd na de verkiezingen van 1994 in het parlement benoemd door de ANC-premier van Noord-West, Ngoake Ramathlodi, ondanks het feit dat Krieks partij, het Vrijheids Front van oud-generaal Constand Viljoen, in deze provincie geen enkele zetel had gewonnen.

Premier Ramathlodi verklaarde indertijd dat zijn regering een afspiegeling moest zijn van alle bevolkingsgroepen in zijn provincie, dus ook van de veelal conservatief ingestelde blanke Afrikaners in Noord-West, die hadden gestemd op het Vrijheids Front of de Conservatieve Partij of de Nationale Partij. Door deze verdeeldheid van stemmen werd Noord-West, evenals bijna alle andere provincies, opgescheept met een zwakke oppositie tegen een overgrote ANC-meerderheid. Johan Kriek was verantwoordelijk voor Publieke Werken.

Als reden voor zijn ontslag gaf hij aan: "De Afrikaners hebben te maken met omgekeerde discriminatie. Goed opgeleide Afrikaanssprekende kandidaten die solliciteren naar een betrekking bij de provinciale overheid, komen altijd weer op een zijspoor terecht. Ongekwalificeerde zwarten, zelfs buitenlanders, worden wel benoemd. Incompetente ANC'ers krijgen de beste baantjes. Ik wil niet meer meewerken aan de discriminatie van mijn volk". Hij meende verder dat zijn departement willens en wetens door het ANC arm wordt gehouden, waardoor er van publieke werken in Noord-West niet veel terechtkomt.

Gedwarsboomd

Krieks ontslag en zijn opmerkingen zijn kenmerkend voor de opinie onder met name Afrikaanssprekende blanken van Zuid-Afrika. Zij voelen zich op alle fronten bedreigd. Zij menen dat hun taal, het Afrikaans, opzettelijk wordt gedwarsboomd.

Helemaal ongelijk hebben ze bepaald niet. Het ANC, met president Mandela voorop, heeft vanaf de 'omwenteling' in 1994 gezegd dat Zuid-Afrika een land is met elf officiële talen, waarbij het Afrikaans nét zo belangrijk is als de andere tien talen. De ANC-woordvoerder van het onderwijsdepartement, Shepherd Mdlalana, beschrijft het Afrikaans als een inheemse taal, die dezelfde rechten heeft als het Engels en de andere negen inheemse talen, dat wil zeggen de negen zwarte talen van Zuid-Afrika. "Afrikaners ondermijnen hun eigen taal, omdat ze niet willen aannemen dat het Afrikaans slechts een van elf talen is en omdat zij hun taal een hogere status geven dan die welke zij verdient", aldus Mdlalana.

In de ogen van Afrikaners betekent dit alles dat het Afrikaans thans een ondergeschikte positie heeft. Het ANC (en met hen ook veel Engelstalige blanken) meent dat het Afrikaans sinds 1948, toen de Nationale Partij de apartheid introduceerde, altijd een overheersende rol heeft gespeeld.

Dat is allemaal wel waar, maar er kan nauwelijks twijfel bestaan over het feit dat het Afrikaans van alle kanten wordt belaagd.

Van de vijf Afrikaanstalige universiteiten in Zuid-Afrika hebben er slechts twee hun Afrikaanse karakter behouden: Stellenbosch en Potchefstroom. En ook die worden wat dit betreft door de ANC-regering onder druk gezet om hun exclusief Afrikaanse karakter te laten varen. De Randse Afrikaanse Universiteit (RAU), eens een Afrikaans bolwerk in het Engels georiënteerde Johannesburg, werd indertijd gesticht als tegenhanger van de Engelse universiteit van de Witwatersrand. Maar was in 1994 nog 75 procent van de RAU-studenten Afrikaanssprekend, dat percentage is nu gedaald tot 25. De letters RAU staan tegenwoordig voor Rand Academic University...

Ook Stellenbosch en Potchefstroom hebben wat dit betreft iets moeten inleveren. Het percentage Afrikaanssprekenden op Stellenbosch is gezakt van 77 naar 68 procent en op Potchefstroom van 90 naar 70 procent. Een onderzoek heeft uitgewezen dat de Afrikaner component op de vijf traditioneel Afrikaanse universiteiten de afgelopen vier jaar is gedaald van 80 naar 54 procent.

Onder druk

Ook op scholen staat het Afrikaans onder druk. Maar daar is het ANC niet zozeer debet aan. Het zijn de Afrikaners zelf die om uiteenlopende redenen het Afrikaanstalige karakter van veel scholen ondermijnen. Ten eerste is er het lage geboortecijfer onder blanken en dus ook onder Afrikaners, vergeleken met de tweemaal zo snelle toename van de zwarte bevolking. Hoe leger de voorheen blanke scholen worden, hoe meer zwarte kinderen worden ingeschreven. Dat geldt ook voor de traditioneel Afrikaanstalige scholen. De zwarte kinderen en hun ouders eisen dat het onderricht in het Engels wordt gegeven, waardoor op z'n minst een tweetalige school ontstaat en op z'n ergst een Engelstalige.

Voorts heeft een recente enquête uitgewezen dat eenvijfde van de Afrikaanse ouders hun kinderen willens en wetens naar een Engelstalige school stuurt, voornamelijk om twee redenen: ten eerste zien zij de bui al hangen en beseffen zij dat Engels de lingua franca van Zuid-Afrika is geworden. Ten tweede willen zij hun kinderen Engels bijbrengen, omdat zij uiteindelijk Zuid-Afrika gaan verlaten om te emigreren naar Australië, Nieuw-Zeeland, Engeland of Canada.

Een lid van de Vrijheids-Frontfractie in het Zuid-Afrikaanse parlement, Peter Mulder, vergelijkt de huidige benarde situatie met de pogingen van de Engelsen na de Boerenoorlog om Afrikaners te 'angliceren'. Het was voor Afrikaanse kinderen geruime tijd verboden om op school Afrikaans te spreken. Als ze dat wel deden, moesten ze in de hoek staan, met op de rug een bord waarop stond: "I have spoken 'Die Taal'". "Het verschil met toen is, dat het Afrikaans nu niet door Engelse blanken wordt bedreigd maar door Engelssprekende zwarten", aldus Mulder. Volgens zijn fractiegenoot Leon Louw is er maar één manier om te voorkomen dat het Afrikaans van de scholen verdwijnt. Louw zegt dat de Afrikaanstaligen hun kinderen bij elkaar op school moeten doen. Dus minder scholen, maar grotere klassen. "Dit is geen racisme, want zwarte of kleurlingkinderen die Afrikaans spreken, zijn op die scholen net zo welkom als blanke Afrikaners. We hebben het racisme afgeschaft, maar wij willen onze taal beschermen", zegt Louw.

Niet iedereen ziet het somber in. Professor Hans du Plessis van de Potchefstroomse universiteit: "Afrikaans moet worden gezien als een taal die niet alleen door blanken wordt gebruikt, maar door een grotere bevolkingsgroep. Afrikaans kan de taal van verzoening zijn. Als men die rol aan onze taal geeft, dan heeft het Afrikaans een rooskleurige toekomst", meent Du Plessis.

201

5

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 23 februari 1998

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Overleven tussen tien andere

Bekijk de hele uitgave van maandag 23 februari 1998

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken