Bekijk het origineel

Hervormer Boris Nemtsov te gast in Bonn

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Hervormer Boris Nemtsov te gast in Bonn

Bondsrepubliek ijverig op zoek naar strategisch aanspreekpunt in Moskou

5 minuten leestijd

BONN - Zo'n jaar geleden wijzigde president Boris Jeltsin weer eens zijn kabinet. Twee jonge, hervormingsgezinde politici traden als vice-premier aan: Anatoli Tsjoebais en Boris Nemtsov. In het Westen gloorde nieuwe hoop op voortzetting van de slepende economische hervormingen. Tegelijk zou Ruslands democratisering een nieuwe impuls krijgen.

De westerse verwachtingen concentreerden zich vooral op Nemtsov. Zijn benoeming leek beloftevol. Als gouverneur van de regio Nizjnij Nowgorod verwierf hij zich in de jaren 1991 tot 1997 de reputatie van een marktgerichte hervormingspoliticus. Talrijke buitenlandse investeringen in Nemtsovs ambtsgebied verspreidden dat goede gerucht.

Als eerste vice-premier in de regering-Tsjernomirdin kreeg Nemtsov in eerste instantie drie taken toebedeeld: hervorming van 's lands energiesector, inclusief de monopolist Gazprom; reorganisatie van het transportwezen en een grondige herstructurering van de totale sociale sector binnen de Russische Federatie.

Aanvankelijk boekte Nemtsov enkele spectaculaire successen met dit immense takenpakket. Anderzijds wisten de communistisch-nationalistische oppositie in het parlement alsmede politieke tegenstanders in de regering werkelijk ingrijpende veranderingsplannen effectief te blokkeren.

In november 1997 verzwakte de positie van Nemtsov, buiten eigen schuld. Zijn politieke strijdmakker Tsjoebais raakte evenwel in opspraak door een smeergeldaffaire, een al te buitensporig voorschot op een nog te schrijven boek over het Russische hervormingsproces. Die affaire kostte Nemtsov de supervisie over het strategisch belangrijke ministerie voor brandstof en energie-economie.

Desalniettemin kon de hervormer zich in de regering handhaven. Hij had zich inmiddels een vaste plaats verworven in het kabinet.

Bemiddelaar EU

Als geen andere Russische beleidsmaker geniet Nemtsov het vertrouwen van internationale financiële organisaties en buitenlandse investeerders. Om zijn internationale contacten te verbreden en Duitse investeerders naar zijn vaderland te lokken, accepteerde hij de uitnodiging van de Duitse bewindsman van economische zaken, Günter Rexrodt, om van 3 tot 7 maart diens gast te zijn in Bonn.

In Bonn ontmoette Nemtsov eveneens Theo Waigel, minister van financiën, en diens collega Klaus Kinkel, minister van buitenlandse zaken. Daarnaast maakten prominente vertegenwoordigers van het Duitse zakenleven hun opwachting bij de geëerde bezoeker uit Moskou. En die werd op zijn beurt weer ontvangen bij bondskanselier Helmut Kohl.

Naar het zich laat aanzien, gaat Kohl ervan uit dat de huidige Russische minister-president, Viktor Tsjernomirdin, zijn vriend Jeltsin als president zal opvolgen.

Op grond daarvan onderhoudt het zogenoemde Kanzleramt, dat in feite het Duitse beleid versus Rusland bepaalt, geen officiële banden met andere zeer kansrijke presidentskandidaten zoals de Moskouse burgemeester, Joeri Loezjkov, ex-generaal Alexander Lebed of de chef van de communisten, Gennadij Zjoeganov.

De belangstelling van de bondsregering voor de persoon Nemtsov toont aan dat zij hem een leidende rol toedicht in Ruslands nabije toekomst. In Bonn weet men dat Tsjernomirdin of Tsjoebais zich eerder oriënteren op de VS dan op Europa. Duitsland is met andere woorden op zoek naar 'zijn' man in Moskou, een strategisch aanspreekpunt.

In Bonn gewaagde Nemtsov van een strategisch partnerschap tussen Rusland en Duitsland. Hij kritiseerde en passant het agressieve optreden van de VS op het territorium van de voormalige Sowjet-Unie, in het bijzonder ten aanzien van de grondstofrijke gebieden van Centraal-Azië en de Kaukasus.

Juist hier zou, aldus Nemtsov, de Europese Unie (EU) door een sterker economisch en politiek engagement zich als bemiddelaar tussen Rusland en de VS kunnen opwerpen.

Evenals tijdens zijn reis naar Zuid-Amerika, maakte Nemtsov ook in Duitsland kennis met vertegenwoordigers van de Russische diaspora. In de bondsrepubliek wonen momenteel circa twee miljoen mensen die in Rusland of de Sowjet-Unie zijn opgegroeid of Russisch als moedertaal spreken.

In de visie van Nemtsov zou precies deze bevolkingsgroep een lobby voor Ruslands culturele en economische belangen in Duitsland kunne vormen.

Op gas

Over zijn verdere politieke ambities uitte gast Nemtsov zich niet in Bonn. President Jeltsin heeft recent nog toegezegd beide jonge hervormers, Nemtsov en Tsjoebais, minstens twee jaar in zijn regering te willen houden. Nogal wat waarnemers menen dat Jeltsin het liefst Nemtsov als zijn opvolger ziet. Objectief bekeken, mist Nemtsov daarvoor evenwel nog de politieke kracht.

Tot op heden is hij er als minister niet in geslaagd een sterke 'ploeg' om zich heen te bouwen. Evenzeer moet Nemtsov tot dusverre de steun ontberen van invloedrijke concerns. Zij zouden hem als een solide financiële basis kunnen dienen.

Weliswaar zijn de volgende presidentsverkiezingen pas over twee jaar daadwerkelijk aan de orde, maar de belangrijke voorbereidingen zijn al in volle gang. En twee absolute voorwaarden zijn toegang tot financiële middelen en de media.

In dat opzicht scoort de Moskouse burgemeester Loezjkov hoger dan rivaal Nemtsov. Hij draait aan diverse forse geldkranen en beschikt over een waar netwerk van sympathiserende kranten, televisie- en radiostations. In de Russische hoofdstad staat ongeveer 90 procent van de bevolking achter Loezjkov.

Daarmee verbleekt zijn populariteit in de provincies. Daar leeft de gedachte dat Moskous welstand op hun kosten wordt gefinancierd. Het valt inderdaad niet te ontkennen dat 80 procent van 's lands financiële reserve s in Moskou is geconcentreerd.

Op dit ogenblik staat premier Tsjernomirdin er het gunstigst voor als presidentskandidaat. Hij is al vier jaar onafgebroken in het ambt en kwam consequent op voor de belangen van de Russische energiesector. Met de Russische gasmonopolist Gazprom heeft Tsjernomirdin het grootste en machtigste concern van het land aan zijn zijde...

Garantie

Al met al figureert Tsjernomirdin als een garantie voor stabiliteit. Kritische kanttekening: hij heeft zich tijdens zijn regeringsperiode bepaald niet onderscheiden door een hervormingselan.

Naar alle waarschijnlijkheid zullen de communisten opnieuw Gennadij Zjoeganov als hun presidentskandidaat de stembusstrijd laten aanbinden. Zjoeganov maakt een goede kans om evenals bij de laatste presidentsverkiezingen van 1996 de tweede ronde te bereiken. Daarin zal echter naar algemene verwachting het onderspit delven tegen een van de drie bovengenoemde medekandidaten.

De voorheen zeer populaire ex-generaal Alexander Lebed mist momenteel de noodzakelijke ruggensteun om een van de andere kandidaten serieus te bedreigen. Om een betere uitgangspositie te verwerven, neemt Lebed derhalve deel aan de gouverneursverkiezingen in de regio Krasnojarsk in april.

Philipp Pachomov is werkzaam bij de Russische sectie van het onderzoeksinstituut van de Deutsche Gesellschaft für Auswärtige Politik.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 9 maart 1998

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Hervormer Boris Nemtsov te gast in Bonn

Bekijk de hele uitgave van maandag 9 maart 1998

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken