Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Tijdperk-Soeharto is nog niet voorbij

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Tijdperk-Soeharto is nog niet voorbij

Achter de rug van Habibie wordt de echte strijd om hervoming voortgezet

5 minuten leestijd

APELDOORN - Veel van het oude, zonder breed maatschappelijk draagvlak en zonder veel visie. Zo zou je het nieuwe kabinet kunnen typeren dat de kersverse president van Indonesië, professor doctor ingenieur B. J. Habibie, vandaag bekend heeft gemaakt. Het kabinet draagt daarmee de kenmerken die ook op Habibie zelf van toepassing zijn: (figuurlijk) klein, zwak, en fantasieloos, een echte overgangsfiguur, waarmee machtige personen op de achtergrond kunnen spelen en manipuleren. In plaats dat de machtsstrijd in Indonesie met het vertrek van Soeharto tot een einde is gekomen, is daarom te verwachten dat die in hevigheid zal doorgaan.

Oké, grote boeven als Soeharto's dochter Tutut en zijn vriend Hasdan zijn eruit, maar het kabinet heeft op bepaalde cruciale posten mensen zitten die onder Soeharto diens orde van repressie in stand hielden. Zo is de nieuwe minister van binnenlandse zaken, generaal Hamid, voormalig legerwoordvoerder en een oude bekende voor de oppositie, bijvoorbeeld voor PDI-leider Megawati Soekarnoputri. Toen zij in 1996 uit haar partij werd gezet, gebeurde dat namelijk door... jawel, deze Hamid. Dat belooft weinig goeds voor al die politieke gevangenen die wachten op vrijlating.

Klein en smal is ook de maatschappelijke basis onder dit kabinet. Habibie, voormalig leider van de Islamitische Organisatie van Intellectuelen, ICMI, haalde zijn nieuwe ministers onder meer uit deze club, en dat zal de leider van de grootste moslimorganisatie van het land, Abdurrachman Wahid (Guzdur), niet blij stemmen. Hoewel... wie zit er te wachten op een plaatsje in zo'n zwak kabinet? Iedereen weet dat de echte strijd nog moet worden gestreden. Het echte kabinet laat nog even op zich wachten. Wie zich nu met de zwakkeling Habibie verbindt, gaat straks roemloos ten onder.

Het kabinet is evemin wezenlijk vernieuwend als het gaat om economische hervormingen. De figuren die op Economie en Financiën zitten, zijn grotendeels zwakke figuren: technocraten die weinig visie hebben als het gaat om grootschalige aanpak van de crisis. Een voorbeeld is Bambang Subianto, de nieuwe minister van financien, en voormalig hoofd van de Centrale Bank. Het voordeel van deze en andere technocraten is dat ze wellicht wel de corruptie kunnen terugdringen. Daartegenover staat dat ze weinig body hebben om de familiebezittingen van Soeharto en zijn kliek aan te pakken.

Kortom, veel wijst er op dat dit kabinet niet echt ver zal komen met het oplossen van de grote problemen waar het land mee heeft te kampen. Of is dat misschien ook juist de bedoeling van bepaalde figuren achter de schermen?

Sommige waarnemers houden er sterk rekening mee dat president Soeharto opnieuw een slimme zet heeft gedaan tegenover de oppositie, die hem weg wil hebben en wil berechten. Dat eerste is gelukt, maar of dat tweede, inclusief het hem ontfustelen van zijn miljardenvermogen, zal gelukken, is nog maar de vraag. Met Habibie aan het roer heeft hij in ieder geval een trouwe bondgenoot aan het front, maar belangrijker is of de oud-president binnen de oppermachtige strijdkrachten zijn positie kan veiligstellen.

Waarnemers denken dat binnen het leger de machtsstrijd doorgaat, en wel tussen de commandant van de strategische reserve, Prabowo, schoonzoon van Soeharto, en de stafchef van het leger, generaal Wiranto. Ook wat dat betreft is er met Habibie geen sprake van een andere orde dan die van Soeharto: alle studentenprotesten ten spijt, zijn het nog steeds niet maatschappelijke groepen die het beleid vanaf vandaag bepalen (daar zijn ze ook te zwak en ongeorganiseerd voor) , maar de verhoudingen binnen het leger. Door de compromisfiguur Habibie naar voren te schuiven hebben Soeharto en zijn aanhang binnen de strijdkrachten voorlopig zijn positie veiliggesteld, en de oppositie in opperste verwarring gebracht.

Intussen kan achter de schermen verder worden gewerkt aan de machtsopbouw van een krachtigere figuur, iemand die waarschijnlijk uit de kring van het leger zal komen. Zal dat Prabowo worden? Velen menen dat hij zich zal proberen op te werken tot de nieuwe man van Indonesie.

Daartegenover zou dan generaal Wiranto staan, die op zijn beurt zal proberen zijn positie te versterken en de invloed van Prabowo in te dammen. Als nieuwe minister van defensie heeft hij daar wellicht de kans voor, alleen zal hij dan op termijn ook Habibie moeten zien te vervangen door iemand die minder aan de Soeharto-kliek zit vastgebakken. Er wordt nu al geopperd dat hij daarvoor parlementsvoorzitter Harmoko zou willen gebruiken. Hij is de man die, binnen de kaders van de grondwet, in staat is alsnog de Nationale Assemblee bijeen te roepen en nieuwe verkiezingen uit te schrijven voor een nieuwe president. Verstandiger dan dit riskante spelletje is wellicht af te wachten tot Habibie vanzelf vastloopt met zijn zwakke beleid.

Het biedt wellicht ook kansen voor Wiranto om een coalitie aan te gaan met die groepen uit de samenleving die echt voor een nieuwe orde in Indonesië kunnen zorgen. Organisaties als de PDI van Megawati, de gematige moslimorganisatie NU van Wahid (bijgenaamd Guzdur) en uiteraard de Mohammadya-beweging van de schreeuwlelijk Amien Rais. Juist omdat Wiranto tot die militairen behoort die bereid zijn de rol van het leger in de samenleving terug te dringen, is hij de persoon om met deze groepen een stille coalitie aan te gaan. Het zal ook deze nog nauwelijks georganiseerde groepen helpen alsnog serieus orde op zaken te stellen, zo mogelijk een programma op te stellen en zo aan hun politieke opkomst te werken.

Zal Habibie hen daarbij een handje gaan helpen? Hij beloofde eerder van wel: er komt een nieuwe kieswet, er mogen partijen worden georganiseerd en er worden nieuwe verkiezingen gehouden. Tegelijkertijd weten we dat Habibie als opvolger van Soeharto tot 2003 aan de macht mag blijven. De verleiding zal groot zijn om daaraan vast te houden, in plaats van voortijdig de genoemde hervormingen door te voeren. Dat is zeker het geval als achter de schermen de strijd binnen de strijdkrachten doorgaat: Prabowo als vertegenwoordiger van de oude orde tegenover de hervormer Wiranto, met Habibie voorlopig als compromisfiguur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 22 mei 1998

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's

Tijdperk-Soeharto is nog niet voorbij

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 22 mei 1998

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's

PDF Bekijken