Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Nog geen beker schoon water

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Nog geen beker schoon water

Bij bestrijding van aids in Afrika ontbreekt zelfs het eenvoudigste geneesmiddel

6 minuten leestijd

NAIROBI - Dat aids een groot probleem is wereldwijd, is welbekend. Patiënten in derdewereldlanden hebben echter nauwelijks geprofiteerd van de voortgang en vooruitgang van het aids-onderzoek in de afgelopen jaren.

Alleen voor een kleine groep, patiënten die in het Westen leven, zijn nieuwe medicijnen beschikbaar: therapie die het verloop van de ziekte vertraagt en die besmetting van moeder naar kind kan voorkomen. Zou het sturen van grátis medicijnen naar Afrika een oplossing zijn?

Tussen patiënten met aids in rijke en in arme landen wordt meer en meer een kloof zichtbaar. Dat schreef het Amerikaanse tijdschrift Newsweek eind vorig jaar in een nummer met de titel "The Aids Gap: Hope in the Rich World, Despair for the Poor" (De aids-kloof: hoop in de rijke wereld, wanhoop voor de armen). De schattingen voor de verspreiding van het HIV-virus in Europa en Noord-Amerika zijn te hoog geweest, die voor Afrika, Azië en Zuid-Amerika te laag.

Volgens de laatste gegevens van de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) worden per dag ongeveer 16.000 mensen met HIV besmet, ongeveer tweemaal zoveel als oorspronkelijk werd aangenomen. Per dag worden er duizend baby's geboren die met het virus zijn besmet. Dit is veel meer dan eerdere schattingen.

Het betekent dat er wereldwijd nu 30,6 miljoen mensen drager zijn van het virus. Rond de eeuwwisseling zullen dat er ongeveer veertig miljoen zijn, waarvan 90 procent in ontwikkelingslanden leeft. Meer dan twintig miljoen HIV-geïnfecteerden leven in het deel van Afrika ten zuiden van de Sahara.

Onderschat

Dat de huidige praktijk zo anders blijkt te zijn dan de aanvankelijke theorie, komt vooral doordat de snelheid van de verspreiding van HIV in Afrika is onderschat.

Een verschil dat zich aanvankelijk aftekende in de aids-epidemie (rijke landen: homoseksuele mannen, arme landen: mannen en vrouwen in gelijke verhoudingen), is gaandeweg aan het verdwijnen. In het Westen verspreidt het HIV-virus zich nu het snelst onder vrouwen door heteroseksuele overdracht.

In tegenstelling tot andere ziekten in de tropen hebben ook rijke landen te lijden onder het probleem, en daarom wordt er meer onderzoek gedaan naar (nieuwe) mogelijkheden tot behandeling en genezing van aids dan van bijvoorbeeld malaria. Vooral in de laatste twee jaar is er grote vooruitgang geweest op het gebied van de ontwikkeling en beschikbaarheid van aids-medicijnen. Met een combinatie van drie antivirale geneesmiddelen is het mogelijk het verloop van de ziekte te vertragen met ongeveer tien jaar. De kosten van de behandeling bedragen dan zo'n 250.000 gulden.

De Franse president Jacques Chirac riep in december 1997 tijdens de Tiende Internationale Conferentie tegen Aids in Afrika op een internationaal therapeutisch solidariteitsfonds op te richten om de kosten van aids-middelen te financieren. Op dit voorstel kwam nogal wat kritiek, onder andere van de Wereldbank: uitgaven voor therapie van aids-patiënten zouden onherroepelijk ten koste gaan van mensen met andere ziekten.

Zelfs al zouden de farmaceutische bedrijven besluiten deze geneesmiddelen aan de Derde Wereld te géven, dan zou behandeling in de meeste gevallen nog onmogelijk zijn, omdat een geregelde aanvoer van medicijnen nodig is. Ook moeten patiënten herhaaldelijk worden onderzocht. Als de medicijnen niet of niet volgens voorschrift worden ingenomen, is de kans groot dat het virus resistentie ertegen zal ontwikkelen. Logistieke aspecten zullen dus de behandeling minstens zo bemoeilijken als problemen op het gebied van de financiering en de beschikbaarheid van medicijnen.

Over dit sombere scenario hebben onderzoekers weleens gezegd dat als de behandeling van aids slechts zou bestaan uit het drinken van een glas schoon drinkwater, dan nog het grootste deel van de HIV-geïnfecteerden op het Afrikaanse continent ten dode zou zijn opgeschreven.

Moedersterfte

Behalve aids is moedersterfte een belangrijke doodsoorzaak in derdewereldlanden. Geschat wordt dat jaarlijks wereldwijd bijna zeshonderdduizend vrouwen overlijden bij zwangerschap of bevalling. De moedersterfte (overlijden van een vrouw tijdens zwangerschap of in kraambed) is in de afgelopen tien jaar nauwelijks verminderd, zo werd geconcludeerd op een conferentie die eind vorig jaar in Colombo, Sri Lanka, werd gehouden.

In Afrika sterven jaarlijks ten minste 150.000 vrouwen als gevolg van zwangerschap en aan zwangerschap gerelateerde aandoeningen. Een kwart tot de helft van deze gevallen wordt veroorzaakt door illegale abortussen, zegt een in Kenia gepubliceerd tijdschrift over voortplanting en seksualiteit. De moedersterfte bedraagt in Kenia 270 per 100.000 geboorten.

In een aantal gevallen wordt sterfte veroorzaakt doordat wanhopige vrouwen een abortus proberen te veroorzaken door het drinken van petroleum of andere giftige stoffen. Eerdere studies hebben duidelijk gemaakt dat de meeste patiënten die een abortus willen, jong en alleenstaand zijn. Er zijn veel maatschappelijke en culturele oorzaken aan te wijzen die aan het hoge aantal ongewenste zwangerschappen in Kenia onder vooral jonge en ongetrouwde vrouwen bijdragen. Te noemen zijn grote ongelijkwaardigheid van man en vrouw, polygamie en het veelvuldig voorkomen van seksuele intim idatie en verkrachting. In het artikel worden dokters opgeroepen patiënten die aan de gevolgen van illegale abortussen lijden, correct en met begrip te behandelen.

Vrouwenbesnijdenis is een andere oorzaak van ernstige complicaties. Deze gewoonte komt niet alleen voor onder volken die de islam aanhangen. Er zijn aanwijzingen dat er zelfs een toename is van het aantal besnijdenissen. Onwetendheid en de tweederangspositie van vrouwen en meisjes zijn grote belemmeringen in de strijd tegen genitale verminking. Op 7 november 1997 heeft Nederland, samen met 78 andere landen, bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een resolutie ingediend waarin regeringen worden opgeroepen alle vormen van vrouwenbesnijdenis te verbieden.

Zware lasten

In 1996 deed de Keniaanse arts Florence Manguyu een studie naar de effecten van het dragen van zware lasten op de gezondheid. "Afrikaanse vrouwen zijn het best te omschrijven als lastdieren. Mannen dragen alleen zware dingen als ze er iets mee kunnen verdienen. Vrouwen en meisjes dragen altijd wat, hetzij brandhout, water of voedsel", zei ze tijdens een bijeenkomst van de Medical Women's International Association.

De vertegenwoordiger van de WHO in Kenia, de arts Paul Chuke, zegt dat het gebrek aan scholing en de slechte gezondheid van veel vrouwen een belangrijke oorzaak zijn van problemen in de Derde Wereld. Waarom het welzijn van Afrikaanse vrouwen achteruit is gegaan, is niet zo gemakkelijk vast te stellen. Verschillende sociale, culturele en economische factoren zijn medeverantwoordelijk voor de verslechtering van de gezondheidstoestand van vrouwen in ontwikkelingslanden. De moeilijke bereikbaarheid van gezondheidszorg is niet slechts te wijten aan gebreken in de organisatie, gebrekkigheden van het vervoerssysteem en grote afstanden: zij vormen slechts de aanleiding tot en zijn niet de oorzaak van problemen.

De oplossing moet niet alleen worden gezocht in verbetering en uitbreiding van het aantal ziekenhuizen, maar vooral in preventie van ziekte. Meer scholing, terugdringing van analfabetisme en uitbreiding van gezondheidsvoorlichting zullen daarom minstens zo belangrijk zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van Wednesday 27 May 1998

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Nog geen beker schoon water

Bekijk de hele uitgave van Wednesday 27 May 1998

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken