Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Geloof en economie niet te scheiden

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Geloof en economie niet te scheiden

Onversneden liberalisme niet meer besteed aan de SGP

4 minuten leestijd

DEN HAAG - Een christen kan zakendoen en zijn geloof niet scheiden. Het goddelijke gebod om de naaste lief te hebben als zichzelf en God boven alles, geldt ook voor het levensterrein van de economie. Dat komt tot uiting in waarden als rentmeesterschap en het bouwen én bewaren van de aarde met haar schaarse productiemiddelen. Een politieke partij met een bijbels-christelijke levenbeschouwing als de SGP zal daarom economisch net zo min uitkomen bij een onbeperkt geloof in de markt als bij de ideologie van het communisme.

In het Haagse perscentrum Nieuwspoort kreeg minister Jorritsma van economische zaken vanmorgen een bijna 300 pagina's tellende studie aangeboden van de Guido de Brèsstichting, het wetenschappelijk bureau van de SGP.

Eigen visie

Een groep van zes auteurs geeft in de publicatie een duidelijke aanzet voor een staatkundig gereformeerde visie op economie, markt, samenleving en een genormeerde positie van de overheid in dat geheel. Conclusie: de moderne economie en het marktdenken zijn niet waardevrij, maar geïnspireerd door een liberaal-humanistisch mens- en wereldbeeld. Daardoor komen belangrijke christelijke en maatschappelijke waarden onder druk te staan.

Dat de SGP met een eigen visie op kapitalisme, communisme, marktdenken en de positie van de overheid ten aanzien van de markt komt, is ingegeven door het te ver doorschietend marktdenken. De economische situatie van vandaag vereist, aldus auteurs en uitgevers van de gedegen studie, een christelijk weerwoord.

Bovendien maakt de val van de Berlijnse muur in 1989 een dergelijke standpuntbepaling onmisbaar, zo blijkt uit de inleiding van voorzitter dr. C. S. L. Janse van de Guido de Brèsstichting. "Omdat wij in het verleden de uitgangspunten van de marxistische ideologie en economie moesten afwijzen, kwamen wij welhaast automatisch in het kapitalistische kamp terecht".

Met de oude tegenstelling is ook het automatisme verdwenen. De SGP, die in het verleden, vooral onder ds. P. Zandt, soms neigde tot een onversneden liberalisme, wordt gematigder. Met instemming citeren de auteurs oud-SGP-leider ds. H. G. Abma, die tegenover het economisch adagium van "laissez faire" (de overheid moet de economie zoveel mogelijk overlaten aan de zichzelf regelende markt), het "laissez fleurir" plaatste: de overheid heeft tot taak het particulier initiatief en het ondernemerschap "naar eigen aard te laten groeien en bloeien".

Onethische producten

De markt blijft het uitgangspunt van de SGP, want dat "sluit aan bij de persoonlijke en onoverdraagbare verantwoordelijkheid voor een goed rentmeesterschap". Maar waar de markt haar onmogelijkheden en tekortkomingen kent, moet de overheid ingrijpen om de markt te normeren. Daarbij moeten bijvoorbeeld niet alleen de minder-bedeelden aan een bestaansminimum worden geholpen, maar ook onethische producten en diensten worden geweerd.

Het moderne humanisme, dat economie bedrijft met als doel een goed en steeds beter leven voor zichzelf te creëren, is bereid veel over te laten aan de dominantie van de markt. Maar omdat de mens een gevallen mens is, is dat "welbegrepen eigenbelang" uiteindelijk gedoemd te ontsporen. De christelijke drijfveer om economie te bedrijven moet daarom een "heilig leven" zijn, aldus de auteurs. Liefde tot de naaste moet de homo economicus onbaatzuchtige maken, liefde tot God moet hem het rentmeesterschap leren.

Woekerlonen

De economie mag in die visie niet alleen dienen om winst en efficiency te behalen. Dat is op zich wel een doelstelling, maar die moet worden nagestreefd in een groter verband met meer doelen. Er moet evenwicht bestaan tussen "bijbelse, economische en maatschappelijke waarden". Zo leidt de 24-uurseconomie weliswaar tot de realisatie van hogere winsten, maar dat gaat tegelijkertijd ten koste van bijbelse en maatschappelijke waarden, aldus de auteurs. Ook woekerprijzen en woekerlonen wijst de SGP-studie in dat verband radicaal van de hand.

In het paarse troetelproject Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (MDW), waarmee het kabinet beoogt meer over te laten aan het functioneren van de markt, zien de SGP'ers een levendige illustratie van hun stelling dat de moderne humanistische levenopvatting leidt tot een te groot vertrouwen in de markt. Bovenal mag de overheid de gebondenheid van markt en economie aan Gods Woord niet loslaten. Daarnaast pleiten de auteurs van de studie ervoor om per sector af te wegen in hoeverre marktwerking dienstig kan zijn.

Zij zijn niet geheel afkerig van marktwerking, maar voor wat betreft het (deels) uitleveren van de sociale zekerheid, de gezondheidszorg en vooral het onderwijs aan de markt, pleiten zij voor grote terughoudenheid.

Beginsel en belang

Al met al komen de auteurs van de SGP-studie, die de titel "Tussen beginsel en belang" draagt, niet met een heel nieuw verhaal. Die ambitie hebben zij ook niet. Bekende christeneconomen formuleerden eerder al visies op een gematigd kapitalisme en de SGP treedt graag in het voetspoor van hen die opriepen tot "de economie van het genoeg", "de economie van de barmhartigheid" of "de economie van de eerbied". Wel spreekt het boekwerk van "voortschrijdende inzichten" en de veranderde economische realiteit die leidt tot aanpassing of aanscherping van oude zienswijzen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 12 november 1998

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Geloof en economie niet te scheiden

Bekijk de hele uitgave van donderdag 12 november 1998

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken