Bekijk het origineel

Geen kersenbonbon meer

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Geen kersenbonbon meer

Siem Doorn is dankzij Anonieme Alcoholisten al 15 jaar nuchter

10 minuten leestijd

Het miniboekje "Samen mens" van Hans Bouma ligt in zijn boekenkast. Een foto van zijn tweede vrouw en dochtertje hangt boven het werkblad, naast allerlei kindertekeningen. Siem Doorn kreeg de kans een nieuw leven op te bouwen. Zijn omgebouwde garage getuigt daarvan. De keurig geordende werkkamer vertelt het verhaal van een man die de strijd tegen de alcohol verloor, maar de strijd voor het leven won.

Vijfentwintig jaar heeft hij gedronken; de laatste vijftien jaar níet. Toch zegt Siem Doorn niet dat hij van de drank af is. "Eens een alcoholist, altijd een alcoholist", is de filosofie van de Anonieme Alcoholisten (AA), de organisatie waarbinnen Siem leerde de alcohol te laten staan.

Siem, nu 62 jaar oud, begon met drinken toen hij een jaar of twintig was. Waarom? "Ik weet het niet, werkelijk niet. Er zijn twee mogelijkheden: je hebt problemen en je gaat drinken, of je gaat drinken en je krijgt problemen. Ik had geen problemen".

Gedurende zijn 25-jarige 'drankcarrière' leerde Siem alle trucs van het drinken. Als verkoopdirecteur sprak hij met klanten af op tijdstippen dat hij het drinken nodig dacht te hebben. "Je at dan om te drinken. Voor, tijdens en na de maaltijd. Om dan vervolgens thuis te constateren dat je weer wat had verdiend. Alcoholisten beloven zichzelf constant drank. Daarvoor hebben ze een dik smoezenboek op zak".

Blind paard

De alcohol leverde "geen positieve bijdrage" aan Siems toch al fragiele huwelijk. "Je manipuleerde en werd gemanipuleerd". Wat vooral leed onder zijn alcoholisme was echter de opvoeding van zijn drie kinderen, constateert hij achteraf. "Ik heb als een blind paard rondgelopen. Ik ontdek nog steeds dingen die ik twintig jaar geleden in de gaten had moeten krijgen". Zakelijk maakte Siem carrière, "dwars door alles heen. Ik heb jarenlang van de ene naar de andere schots gesprongen".

Siem, van huis uit gereformeerd vrijgemaakt, had contact met verschillende ambtsdragers die hem van het drinken wilden afhelpen. Uiteindelijk verwees een predikant hem naar de Anonieme Alcoholisten. Deze beweging, 63 jaar geleden in Amerika ontstaan, waaide een halve eeuw geleden over naar Nederland. In het fraai uitgevoerde jubileumboekje ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van AA-Nederland is geen foto van nog levende mensen te zien. Ook Siem gaat niet op de foto. "Anonimiteit is voor ons heel belangrijk".

AA benadrukt de eigen verantwoordelijkheid van de drinker. De beweging leert dat een alcoholist nooit geneest van zijn ziekte, hooguit (een tijdlang) alcoholvrij is. De basis van de beweging is de plaatselijke groep. "De kracht ligt in het groepsgebeuren, het luisteren naar elkaar. Daar hoor je dat je niet de enige bent. Je hebt de kracht en ervaring van die anderen nodig om te ontdekken wat je situatie is".

De groep werkt op wekelijkse bijeenkomsten twaalf stappen door. De eerste is de belangrijkste: de erkenning dat alcohol sterker is dan jijzelf bent. "Tijdens die twaalf stappen wisselen we ervaringen uit. Voor AA'ers is er geen excuus om te drinken. Iemand die drinkt, kiest ervoor dood te gaan, gek te worden of in de gevangenis te belanden. Daar is geen excuus voor".

Een alcoholist is een geboren toneelspeler, weet Siem uit ervaring. "Hij is bij voorbaat niet betrouwbaar. Pas bij de AA heb ik geleerd eerlijk over alcohol te praten. Wonder boven wonder werkte dat bij mij. Op de dag dat je stopt, ben je aan het schudden. Dat duurt maar één dag. Als je nog een dag alcoholvrij bent, stapel je die op de eerste dag. Dat kan uiteindelijk leiden tot een alcoholvrij leven".

In de kraag

AA gelooft in een "hogere macht". Voor de een is dat Boeddha, voor de ander Mohammed. Voor Siem is dat God. "Vlak voordat ik zou ondergaan, pakte die Hogere Macht mij in de kraag. Toen ik ervoor stond, voelde ik dat ik moest stoppen. Achteraf is het een cadeautje dat ik heb gekregen. Het typische van het christendom is dat God je elke dag kansen geeft om te kiezen tussen goed en kwaad. God laat je niet drinken, Hij laat je ook niet stoppen. Dat mag je zelf doen. God vindt het wel fijn dat ik niet meer drink", zegt Siem, momenteel lid van de Gereformeerde Kerken.

Eén keer mislukte het afkicken. "Ik kreeg het respect van mijn omgeving terug, maar werd er niet vrolijk van. Een psycholoog constateerde een minderwaardigheidscomplex. De volgende dag ben ik weer gaan drinken, zeven jaar lang. Ik had niet geaccepteerd dat ik droog was. Als iemand zegt: "Ik drink al vijf jaar Spa", zeggen wij: "Neem gauw een borrel". Uit zo'n zin spreekt geen acceptatie".

Een jaar nadat Siem met alcohol stopte, gingen zijn vrouw en hij uit elkaar. Zonder alcohol was dat eerder gebeurd. "Door de alcohol stelde ik beslissingen uit". De verhouding met de kinderen herstelde zich. "Daar ben ik dankbaar voor. Ik weet nu dat ik een andere figuur ben dat eerst. De eerste persoon was een karikatuur van de tweede". Binnen AA ontmoette hij zijn huidige vrouw, die zeventien jaar jonger is. Ze trouwden en kregen twee dochtertjes. Wekelijks bezoeken ze elk hun eigen AA-groep. "Ik weet niet of ik tot mijn dood blijf gaan. Woensdag ga ik wel, zeg ik elke week. Ik ga voor mezelf, niet om anderen te redden".

Mazzel

Inmiddels is Siem vijftien jaar droog. "We tellen de dagen van onafhankelijkheid. Het bij de dag leven uit het Evangelie heb ik nergens zo goed begrepen als bij de AA. Kijk". Siem toont vier koperen munten. Ze markeren zijn jubilea droogstaan: "365 x 24 uur", "5 jaar", "10 jaar", "15 jaar". "De uitreiking vieren we altijd met koffie en gebak. Maar ik ben er niet trots op. Je moet op kleine steentjes lopen, zeiden ze bij de AA in Katwijk. Ik heb mazzel gehad, anders zat ik hier niet meer. God schiep de kansen, plaatste mensen op mijn weg, zoals mijn vrouw dat uitdrukt. Jan Katwijk zei: "Bid tot God, maar blijf naar de kust roeien"". Siem benadrukt dat dit zíjn weg is om uit het verslavingsdal te komen. "AA is nuttig voor de mensen die eruit willen stappen, het is niet de enige weg".

Het stoppen met alcohol is wat Siem betreft definitief. "Ik weet precies hoe ik weer aan alcohol verslaafd kan raken: jezelf weer bestoken met zelfbeklag, weer gaan liegen, een systeem opzetten om te drinken. Binnen drie maanden ben je dan weer aan de drank. Ik zou niet meer willen. Als jij daar een borrel neerzet en je legt er honderdduizend gulden naast, dan zeg ik: "Houd jij die ton maar, ik pieker er niet over". Ik gebruik geen kersenbonbon meer, geen ijsje met likeur, zelfs geen alcoholvrij biertje, anders wordt dat op den duur toch een gewoon pilsje. Drinken doe je niet met de handen, drinken doe je tussen de oren".

Die radicaliteit betekent ook dat Siem bij het heilig avondmaal geen wijn drinkt. "Onze kerk heeft dat goed opgelost. Er gaan twee soorten bekers rond, één met de "d" van druivesap".

Onderschat

Het probleem van alcoholisme wordt volgens Siem schromelijk onderschat. "Jaarlijks vragen 25.000 mensen om hulp. Elke dag gaan er vijf à zes Nederlanders dood aan de fysieke gevolgen van alcohol. Honderdduizenden scholieren kunnen hun huiswerk niet zonder drank doen. Hulpverleners, pastores, politiemensen en artsen weten er te weinig van. Dat moet in de opleiding zitten. Toch?" Een paar andere cijfers geven Siem gelijk: 350.000 Nederlanders drinken meer dan twaalf glazen per dag, 700.000 slaan tussen de acht en twaalf alcoholconsumpties achterover.

AA biedt naast de reguliere instellingen hulp. "We zijn 24 uur per dag bereikbaar. Als iemand het om twee uur 's nachts benauwd krijgt, kan-ie bellen". De bekendheid van AA is de laatste jaren toegenomen. Bovendien vertonen de groepen vaker een doorsnee van de bevolking. "Ik ben er jongens en meisjes tegengekomen, heel vervelende en heel aardige mensen. De leeftijd wordt lager. Toen ik er kwam, was het een oudemannenclub. Nu zitten er veel mensen onder de dertig". De organisatie bedruipt zichzelf. "We zouden zo subsidie kunnen krijgen, bijvoorbeeld van Heineken. Een goede kastelein houdt niet van alcoholisten. Wij willen onafhankelijk blijven. Van wie dan ook".

Een aparte christen-AA-beweging, zoals in Canada is gestart, vindt Siem onzin. "Christenen en niet-christenen kunnen binnen AA veel voor elkaar betekenen. Een AA'er vloekte als een ketter. Toen ik er wat van zei, schold hij me weg. Toen ik hem later tegenkwam, zei hij: "Ik vloek niet meer. Ik ga niet naar de kerk, maar hoe zat dat nu met het Evangelie?" We zijn goede vrienden geworden".

Redden

Siem vindt het jammer dat veel ambtsdragers te weinig kennis van alcoholisme hebben. "Veel pastors willen een alcoholist redden met preken, bidden en bijbellezen. Iedereen die gebruikt, weet dat dit geen enkele zin heeft. Sommige pastors worden razend van een alcoholist, maar ze kunnen 'm niet droogleggen. Die stopt alleen als híj dat wil".

"Een vrijgemaakt-gereformeerde ouderling belde mij. Gemeenteleden haalden boodschappen voor een alcoholiste in zijn wijk. De vrouw betaalde die boodschappen niet. "Het is prachtig dat jullie dat doen", reageerde ik. "Dan kan zij haar geld aan drank besteden". "Maar zo is ze niet", zei de ouderling. Hij vroeg of ik voorlichting wilde geven aan de groep die om de vrouw heen stond. Toen ik er kwam, bleken dat er 22 te zijn. Die vrouw had 22 mensen het hoofd op hol gebracht!"

Een pastor moet volgens Siem meer "er zijn" dan "lesgeven". Dat houdt in: "Altijd luisteren en de alcoholist serieus nemen, geen begrip hebben voor dingen die door de verslaving fout gaan, zorgen voor de huisgenoten, niet meewerken aan het wegstoppen van het probleem en verwijzen naar mensen die er wel verstand van hebben".

Siem leest Spreuken 23 voor in zijn Groot-Nieuwsvertaling. Het geeft volgens hem precies de gedachten van een alcoholist weer: "Wie roept er altijd ach en wee, heeft altijd iets te klagen? Wie maakt altijd ruzie en raakt door eigen schuld gewond? Wie heeft bloeddoorlopen ogen? Mensen die tot diep in de nacht drinken en alle wijnen willen proeven. Laat je niet verleiden door dat fonkelend rood, het drinkt zo gemakkelijk. Maar later is het of je door een slang bent gebeten, of een adder zijn gif heeft gespuwd. Je begint vreemde dingen te zien en wartaal uit te slaan. Je voelt je alsof je midden op zee bent, of je boven in de mast zit. En als je tot jezelf komt, zeg je: "Het lijkt wel of ik geslagen ben, of er op mij ingebeukt is. Maar ik heb er niets van gevoeld, ik heb niets gemerkt. Ik moet maar eens wakker worden. Ik heb een slok wijn nodig"".

"Dat is knalhard het verhaal", zegt Siem. "Dat gevoel van boven in de mast zitten als je drinkt".

Siem Doorn is naar goed AA-gebruik een schuilnaam. Doorn is de woonplaats, Siem de -in dit geval fictieve- voornaam.

KADER

Mijn eigen situatie

vergelijk ik met de wind

die ik nodig heb om te zeilen.

Ik moet zeilen met

de wind van vandaag.

Die van gisteren

helpt me niet meer vooruit,

die van morgen blijft misschien wel uit.

Dus moet ik zeilen met

de wind van vandaag.

---

Anoniem gedicht

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 19 november 1998

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Geen kersenbonbon meer

Bekijk de hele uitgave van donderdag 19 november 1998

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken