Bekijk het origineel

Verdroging

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Verdroging

4 minuten leestijd

Water is in ons land een vanzelfsprekendheid. Je zou denken dat we in ons land van dijken en polders, van sloten en sluizen eerder te veel water hebben dan te weinig. Vooral deze nazomer en herfst waren uitzonderlijk nat. Maar schijn bedriegt. Water van goede kwaliteit wordt steeds schaarser, land- en tuinbouwgewassen lopen meer en vaker droogteschade op, de kosten voor beregening nemen toe, het grondwaterpeil daalt, de prijs van drinkwater stijgt en de natuur verdroogt.

Verdroogt het waterrijke Nederland? Heeft ons land een tekort aan water? Ja, want hoewel er jaarlijks meer regen valt dan we nodig hebben, hebben we toch nog een tekort.

Het grondwater is de afgelopen 40 jaar gemiddeld zo'n 25 cm gedaald. In ruilverkavelingsgebieden en rond drinkwaterputten is dit veel meer. Het is gebleken dat deze daling van de grondwaterstand voor 20 procent te wijten is aan de drinkwaterwinning en de industriële onttrekkingen. De land- en tuinbouw is voor 60 procent verantwoordelijk. Dit hangt samen de versnelde ont- en afwatering.

De daling van de grondwaterstand heeft negatieve gevolgen voor de land- en tuinbouw, want vooral op de zandgronden treedt er droogteschade op. Dit kost boeren jaarlijks naar schatting 300 miljoen gulden. Daarom besluiten velen van hen te beregenen, wat zo'n 370 gulden per ha kost en het probleem verergert, want het leidt vaak tot verdere daling van het grondwater.

In veel natuurgebieden is de grondwaterstand te laag. Planten die afhankelijk zijn van natte situaties of van voedselarm kwelwater verdwijnen hierdoor. De overheid wil dat het oppervlak verdroogd natuurgebied in 2000 met 25 procent is verminderd ter vergelijking met 1985. Provincies en waterschappen spelen hierbij een hoofdrol. Zij streven zowel naar vermindering van het grondwatergebruik als naar verbetering van de waterhuishouding van verdroogde natuurgebieden. Om zuinig watergebruik te bevorderen heeft de overheid een grondwaterheffing ingesteld voor de grote gebruikers. Het is te verwachten dat in de nabije toekomst ook de kleine gebruikers, zoals landbouwbedrijven, deze heffing moeten gaan betalen.

Het verbeteren van de waterhuishouding van natuurgebieden verloopt niet zo voorspoedig. Een belangrijke obstakel hierbij is dat vrijwel altijd de waterhuishouding van de omliggende landbouwgronden moet worden aangepast, wat betekent dat het daar natter zal worden. Er hier zit 'm nou net de kneep. Welke agrariër wil geconfronteerd worden met vernattingsschade? De overheid stelde daarom gedurende drie jaar geld beschikbaar om de vernattingsschade te compenseren. Het is teleurstellend dat deze antiverdrogingsprojecten tot voor kort zo slecht van de grond zijn gekomen, onder andere door de bestuurlijke verwikkelingen. Veel boeren vonden de financiële compensatie te gering. Belangrijker is de psychologische weerstand bij de boeren tegen de vernatting. Daarin lijkt nu een kentering op te treden.

Van de boer wordt gevraagd mee te denken over de mogelijkheden van multifunctioneel landgebruik. Dat kan hij niet in zijn eentje. Het is een gegeven dat de bij hem vertrouwde organisaties hun koers al hebben verlegd. De waterschappen bijvoorbeeld liepen lange tijd harder dan de boeren als het om ontwateren gaat. Nu lopen ze voorop bij de vele antiverdrogingsprojecten. Het is enorm belangrijk dat boeren zelf ook aan het ontwikkelen en uitvoeren van plannen gaan bijdragen. Er zijn aanknopingspunten genoeg. In Winterswijk bijvoorbeeld is het landelijk ontwikkelings- en demonstratieprogramma over meervoudig duurzaam landgebruik gaande.

Onlangs werd de brochure "Boeren met water, aanpak van verdroging" uitgegeven door het Centrum voor Landbouw en Milieu. Daarin wordt een overzicht gegeven van mogelijkheden die boeren hebben om het waterbeheer op hun bedrijf te verbeteren zonder dat de productieomstandigheden verslechteren; soms kunnen deze omstandigheden door een vernieuwd waterbeheer zelfs gunstiger worden. Het gaat enkele eenvoudige principes zoals: a. water langer vasthouden; b. gewassen telen die zuinig met water omgaan; c. efficiënt beregenen; d. zuiniger omgaan met drinkwater, spoelwater en schrobwater. Elke boer kan met behulp van deze brochure nagaan welke maatregelen voor zijn bedrijf het meest effectief zijn. Maar samenwerken is altijd al van groot belang geweest bij waterbeheer. Het effect van de maatregelen is groter als u samen met uw buren aan de slag gaat. Samenwerking is ook nodig om te voorkomen dat uw maatregelen uw buurman benadelen.

Drs. D. van der Hoek, universitair docent Landbouwuniversiteit Wageningen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 16 december 1998

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Verdroging

Bekijk de hele uitgave van woensdag 16 december 1998

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken