Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Reclameren over reclame loont

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Reclameren over reclame loont

Afname aantal kwetsende uitingen geen reden voor zelfvoldaanheid

6 minuten leestijd

Het lijkt de goede kant op te gaan met de reclame. Misbruik van religieuze thema's was vorig jaar niet meer aan de orde. En aanstootgevende blootfolders mogen niet zomaar overal in de bus glijden, bepaalde de Reclame Code Commissie. Protesteren helpt, stellen mr. I. Bakker en mr. C. G. van der Staaij, respectievelijk beleidsmedewerker en Tweede-Kamerlid voor de SGP. Toch is er geen reden voor al te groot optimisme, waarschuwen ze.

De afgelopen weken werden we verrast door twee betrekkelijk positieve berichten over reclame. De Bond tegen het vloeken meldde dat hij in 1998, voor het eerst sinds 5 jaar, geen klachten hoefde in te dienen over kwetsende religieuze toespelingen in reclamecampagnes. En de organisatie Christenen voor de Waarheid gaf bekendheid aan het feit dat de Reclame Code Commissie (RCC) opnieuw een afwijzende aanbeveling heeft uitgesproken over een pornografische huis-aan-huisfolder.

Deze berichten zijn "winst", gelet op de vele incidenten, klachten en discussies over ongewenste reclame van de afgelopen jaren. De laatste jaren nam het aantal gevallen van krenkende en aanstootgevende reclame onrustbarend toe. De ene blootposter werd door de andere overtroffen. Dat leidde tot een stroom van klachten bij de RCC, waarvan er een aantal werden gehonoreerd. De RCC schiep in elk geval wat meer duidelijkheid over de grenzen van het toelaatbare. In de politiek en de media werd een intensieve publieke discussie gevoerd. Ook de SGP heeft daar een bijdrage aan geleverd, onder meer via het studiecentrum met een commentaar en een symposium over "Krenkende reclame".

In de Tweede Kamer stelde de SGP-fractie regelmatig schriftelijke vragen en voerde ze een debat met minister Sorgdrager, samen met de andere christelijke fracties. Op lokaal niveau werd in vele gemeenteraden de discussie gevoerd. Zowel in de politiek als in de media groeide het gevoel dat het toch wel wat te bont werd.

Bloot

We noemden de recente berichten "betrekkelijk positief." Daar is nog wel wat meer over te zeggen. Wat reclame betreft die krenkend is door het misbruik van bijbelse voorstellingen of zelfs Gods Naam of Persoon is de RCC altijd al wat strenger geweest dan wanneer het gaat om bloot in reclames. De commissie spreekt haar afkeuring uit over zaken die "nodeloos kwetsend" zijn, zoals de HIJ-reclame, maar ook over het spotten met de duivel/zondeval en de dood. De RCC acht dergelijke reclames in strijd met "de goede smaak en het fatsoen."

De aanbevelingen van de RCC hebben redelijk duidelijke richtlijnen opgeleverd, die gelukkig effect hebben gehad. Dat betekent nog niet dat de RCC elk ijdel gebruik van Gods Naam en van bijbelse gegevens afkeurt. De Bond tegen het vloeken is ook op dit front -helaas- nog niet overbodig. Overigens blijkt de werkwijze van deze bond keer op keer een heel goede. Een voorbeeld ter navolging.

Terughoudendheid

Ook het tweede bericht is "betrekkelijk positief": de afwijzende aanbeveling van de RCC over een pornografische huis-aan-huisfolder toont immers in de eerste plaats dat er weer een adverteerder te ver ging, terwijl de RCC al diverse malen vergelijkbare reclamefolders had afgewezen. De commissie vindt niet dat dit soort folders helemaal niet door de bus kan, maar ze moeten wel met "de nodige terughoudendheid" worden aangeboden. In dit geval ging het om vier aanbiedingen uit een folderpakketje. De RCC vond de aanbiedingen van "Rooie oortjes" (stripboeken) en "Knights" (erotiekcatalogus) niet over de schreef gaan, maar die van het "Happy Hours-pakket" en de videoband "Kamasutra" wel. Dit hing vooral samen met de gebruikte afbeeldingen.

Hiermee is de RCC weer op de lijn gaan zitten van eerdere aanbevelingen in vergelijkbare zaken, namelijk Christelle en Pabo. En dat terwijl de Commissie inzake de Pabo-folder terug was gefloten door het College van Beroep (de beroepsinstantie van de Stichting Reclame Code). De RCC vindt dat dit soort zaken een inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer, omdat men in huis ongevraagd met pornografisch (reclame)materiaal wordt geconfronteerd.

Ook hier geldt: de RCC keurt niet alle vormen van bloot af. Criteria zijn onder meer: ongewilde en onontkoombare confrontatie en "niet-functioneel". Reclame voor badmode en lingerie bijvoorbeeld is volgens de RCC functioneel, hoe pikant het soms ook wordt geshowd. Maar expliciete reclame voor erotiek gaat dus echt te ver. Nu dat geldt voor een huis-aan-huisfolder, mag worden aangenomen dat het ook geldt voor buitenreclame.

Naar buiten treden

Als het gaat om het straatbeeld, de publieke ruimte, is er echter nog heel wat meer te doen. Wat kom je in veel steden niet open en bloot tegen als het bijvoorbeeld gaat om seksshops? Vooral de gemeentebesturen zijn hiervoor verantwoordelijk. Het lijkt ons toe dat daar ook best meer tegen te doen is dan nu gebeurt. Zelfs in Amsterdam wordt er de laatste jaren hard gewerkt met "schoonmaakacties".

Wat is hier nu uit te leren? In elk geval dat het helpt om op de juiste momenten en plaatsen duidelijk te laten weten waarom bepaalde reclames ongewenst zijn. Burgers die prijs stellen op het handhaven van christelijke normen en waarden moeten daar niet alleen met elkaar en in eigen kring over klagen, maar er vooral mee naar buiten komen: het gaat om het publieke getuigenis. Anders heeft de belijdenis dat Gods geboden heilzaam zijn voor de hele samenleving geen effect. Ook in dit opzicht geldt: woord en daad.

"Reclameren" loont. Die conclusie mag wel voorzichtig worden getrokken uit de ervaringen tot nu toe. We moeten ons echter geen illusies maken. Het feit dat het de laatste tijd 'redelijk' rustig is op het gebied van religieuze kwetsingen en aanstootgevende blootreclames zou ook wel eens het gevolg kunnen zijn van een simpele golfbeweging: de reclamewereld zelf heeft er voorlopig even genoeg van, omdat het grote publiek er even genoeg van had.

Vooral het bloot in straatreclames kan best weer terugkomen. En een nieuw risicogebied is Internet. Overigens valt ook reclame via dit medium onder de bevoegdheid van de RCC.

Er is dus geen reden om voldaan achterover te leunen. Het is juist zaak om nu te zorgen voor duidelijke regels. Dat kan ook op gemeentelijk niveau, bijvoorbeeld door op het moment dat de contracten met buitenadverteerders worden verlengd de criteria en de mogelijkheden om op te treden aan te scherpen.

Persoonlijk

Wie iets wil bereiken moet de daarvoor beschikbare middelen gebruiken: het publieke debat in politiek en media en het indienen van klachten bij de bevoegde instantie, in dit geval de RCC en zo nodig de officier van justitie. Maar in de eerste plaats: het aanspreken of aanschrijven van de desbetreffende adverteerder. En nog voor alles: gebed om de noodzaak van al deze reacties te voorkomen. Het is duidelijk dat bonden en politieke partijen een ondersteunende en aanvullende rol kunnen spelen, maar de persoonlijke verantwoordelijkheid gaat voor!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van Friday 2 April 1999

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Reclameren over reclame loont

Bekijk de hele uitgave van Friday 2 April 1999

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken