Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Adriaan Coorte: schilderen is kiezen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Adriaan Coorte: schilderen is kiezen

4 minuten leestijd

Deze zomer is er in de zuidvleugel van het Rijksmuseum in Amsterdam een belangrijke expositie van stillevens van Nederlandse meesters, die zijn ontstaan in de periode 1550-1720. Ook de Zuidelijke Nederlanden zijn vertegenwoordigd. Deze krant besteedde er op 28 juni ruim aandacht aan. Een van de (in onze ogen) meest opmerkelijke schilders van het stilleven is Adriaan Coorte, die van circa 1683 tot 1707 werkzaam was in het Zeeuwse Middelburg, een beetje buiten de culturele centra van die tijd.

Coortes talent kende zijn beperkingen en zijn kleine stilleventjes zullen denk ik bij weinigen opzien gebaard hebben. Te simpel eigenlijk, naast de indrukwekkende pronkstillevens van bijvoorbeeld Jan Davidz. de Heem en Willem Kalf, en Jan van Huysums bloemstillevens. Adriaan Coorte beperkt zich bijvoorbeeld tot een tros druiven, een paar schelpen of mispels, een bosje asperges of een takje kruisbessen, alle op klein formaat. Waarom hij ze meestal op papier schilderde, om ze daarna op paneel te plakken, is niet bekend.

Ruim honderd schilderijtjes zijn er van hem bewaard en op veilingen brachten ze tot in onze eeuw maar weinig op, totdat de 20e eeuw er met zijn nieuwe uitgangspunten aangaande kunstbeschouwing naar ging kijken. De 'kleine' meester bleek iets te hebben gepresteerd wat ons buitengewoon bekoort, meer dan menig schilderkunstig hoogstandje uit de barok. Zijn werk appelleert aan onze gevoelens aangaande abstracte waarden van een schilderij. In zijn geval betreft dat de helderheid van de compositie en kleurstelling, de speling van het licht en de stofuitdrukking die heel puur is en niet behaagziek, zoals ze soms bij andere schilders dreigt te ontaarden. Als er bij hem al sprake is van perspectieffouten of een zekere onevenwichtigheid in de compositie, dan staat er genoeg tegenover wat onze sympathie opwekt. Wij bewonderen de grote meesters van de Barok, maar raken meer ontroerd bij de eenvoud van Coorte, of, uit veel later tijd, bij de verstilde werken van Floris Verster, de subtiele poëzie van Jan Mankes of de uiterste eenvoud van de Italiaanse schilder Morandi.

Het schilderij van Adriaan Coorte toont ons een takje rode kruisbessen, waarvan het blad fier naar boven steekt en een fraaie overgang naar de zeer donkere achtergrond vormt. Enkele losse vruchten op de voorgrond completeren de groep. Doordat de vruchten een beetje transparant zijn, dringt het licht ook door tot in de kruisbessen, waardoor ze iets van oplichtende lampionnetjes krijgen. De aders zijn er een beetje stijf overheen gelegd, maar detoneren niet. Het blad moet hij snel in de juiste vorm hebben opgezet, want dat verslapt snel, terwijl hij voor de vruchten meer tijd had (ik spreek uit eigen ervaring).

Het is niet zozeer de knapheid ten opzichte van andere collega's die het werk opvallend maakt. Jan Davidz. de Heem of Jan van Huysum zouden hem wat dat betreft hebben overtroffen. Maar juist de keuze van Coorte maakt zo'n werk heel speciaal. Het schilderij staat niet toevallig voor op de catalogus en op de affiches. De alleskunners onder de schilders maken niet altijd de aantrekkelijkste schilderijen. Jan Steen was denk ik als schilder meer mans dan Johannes Vermeer, maar door de buitengewoon goede smaak van laatstgenoemde kies ik voor hem, met alle respect voor Jan Steen. Schilderen is vooral ook kiezen uit het vele wat zich op ons netvlies voordoet.

De kruisbessen vertrekken na 19 september weer naar het museum in Cleveland (Verenigde Staten), maar het bosje asperges (zeker niet minder fraai) blijft in het Rijksmuseum. En u kunt, als ze op zaal hangen, ook terecht in het Mauritshuis voor een bakje met aardbeien en in Boijmans van Beuningen voor een druiventros - om een paar voorbeelden te noemen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 9 augustus 1999

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Adriaan Coorte: schilderen is kiezen

Bekijk de hele uitgave van maandag 9 augustus 1999

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken