Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De fantoompartij zonder gezichten

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

De fantoompartij zonder gezichten

Extreem rechtse DVU wil succes van Saksen-Anhalt in Brandenburg evenaren

5 minuten leestijd

De extreem rechtse Deutsche Volksunion (DVU) van uitgever Gerhard Frey uit München stelt alles in het werk om zitting te krijgen in het parlement van de deelstaat Brandenburg. Politieke wetenschappers achten succes niet uitgesloten. De fantoompartij zonder gezichten.

De extreem rechtse Deutsche Volksunion (DVU) houdt tijdens de verkiezingscampagne haar kandidaten zo veel mogelijk verborgen. De bevelen uit München laten aan duidelijkheid niets te wensen over: "Vertoon je niet in het openbaar en vermijd vooral discussies met journalisten van kranten en televisie. Doe je dat, dan kan er niets misgaan."

Verkiezingsstrijd in Brandenburg. Terwijl andere partijleiders hun lijsttr ekkers in de laatste weken voor de stembusdag opjagen tot in het kleinste gehucht hun gezicht te laten zien en geen talkshow te laten voorbijgaan, houdt DVU-chef Gerhard Frey zijn mensen in quarantaine.

Ook voor het geval een journalist er toch in slaagt een van Freys mensen op te sporen zijn er gedetailleerde aanwijzingen: "Als een televisieverslaggever plotsklaps voor je neus staat, niet vluchten, verstoppen of met handen en voeten afwerende gebaren maken." Of: "De vraag van de verslaggever doet er niet toe, steek je ingestudeerde verhaal af. Als hij zegt dat je antwoord nergens op slaat, opnieuw de vraag ontwijken. Wij bepalen zelf onze antwoorden."

Frey weet waarom hij zijn mensen het liefst verborgen houdt: hoe minder de kiezers de DVU-kandidaten kennen, des te groter zijn de kansen de coup van Saksen-Anhalt te herhalen. Daar kreeg de DVU bij de deelstaatverkiezingen van april 1998 niet minder dan 12,9 procent van de stemmen. De rechts-radicalen hadden succesvol campagne gevoerd zonder publieke optredens. De burgers waren alleen door tv-spotjes en affiches overspoeld.

Gevoelens

Drie miljoen mark zou Frey volgens gegevens van de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst ervoor hebben uitgegeven dat in Brandenburg niemand om de DVU heen kan. Overal hangen affiches met leuzen als "Laat u gelden op de verkiezingsdag" of "Minder geld naar het buitenland, meer geld voor Brandenburg". Of het voldoende is moet morgen blijken. In de peilingen ligt de DVU voortdurend rond de kiesdrempel van vijf procent. Een vast gegeven is echter dat veel burgers bij vraagonderzoeken hun extreem rechtse voorkeur niet uiten.

"De verkiezingen worden pas in de laatste dagen beslist", zegt Dieter Roth van de onderzoeksgroep Wahlen uit Mannheim. "De DVU voert een verkiezingscampagne zonder argumenten. Alleen de maag en de emoties worden aangesproken."

Tot Freys verdriet heeft ook de burgerlijke concurrentie ontdekt dat het loont op de gevoelens van de kiezers in te spelen. De politiek wetenschapper Richard Stöss van de Vrije Universiteit van Berlijn vermoedt dat CDU-kandidaat Jörg Schönbohm "een deel van het rechts-radicale electoraat voor zich wint." In een interview met het ultrarechtse weekblad "Junge Freiheit" was Schönbohm heel duidelijk wervend bezig. "In West-Duitsland", aldus de christen-democraat, "was men lange tijd bang het begrip natie te gebruiken. Dat heeft tot een verkrampte houding geleid."

Waarschuwing

Volgens wetenschappers ligt het rechts-extreme kiezerspotentieel in Brandenburg op 12 procent. Bondskanselier Schröder en de regionale premier Manfred Stolpe drukten afgelopen weekwisseling de ruim 2,5 miljoen inwoners van de deelstaat op het hart geen nazi's in het parlement te kiezen.

De kansen voor de DVU dalen naarmate de opkomst hoger ligt. In 1994, bij de laatste verkiezingen, ging 56 procent van de Brandenburgers naar de stembus. Voor morgen wordt een iets hogere opkomst verwacht. De SPD behaalde vijf jaar geleden 54,1 procent van de stemmen, mede doordat haar voormalige coalitiepartner, de liberale FDP, uit het parlement verdween. De jongste peiling gaat uit van 44 procent. De sociaal-democraten houden ook zelf rekening met een aanzienlijk verlies op 5 september.

Mocht de SPD morgen haar absolute meerderheid verliezen, dan blijft zij toch veruit de grootste partij in de landdag. Stolpe laat zich nog niet uit over zijn keuze, mocht hij een coalitiepartner nodig hebben. Kanshebbers zijn de christen-democratische CDU en de ex-communistische PDS, die in de peilingen beide op 23 procent staan. De Groenen en de liberalen kampen met de kiesdrempel. In ieder geval wil ruim 70 procent van de Brandenburgers, ongeacht de politieke kleur, dat Stolpe regeringsleider blijft.

Jongeren

In Thüringen en Saksen, de beide andere Oost-Duitse deelstaten, waar voor deze maand deelstaatverkiezingen op het programma staan, maakt extreem rechts nauwelijks een kans. Weliswaar krikten zowel DVU als NPD volgens de Duitse BVD hun ledental op, maar in peilingen halen de twee partijen, die elkaar voortdurend naar het leven staan, hooguit vijf procent.

"Ook in Saksen is de situatie voor extreem rechts niet echt gunstig", aldus Reinhard Boos van de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst in het weekblad "Der Spiegel". Het ledental van de NPD steeg de afgelopen twee jaar van 350 naar 1250. Zelfs de eigen partijleden geloven niet dat de NPD de kiesdrempel van vijf procent haalt. Desondanks brengen "ervaren kameraden uit het westen" (aldus de Saksische NPD-kandidaat Leichsenring) partijleden het politieke spel bij. Je weet immers maar nooit, is de redenering.

Deskundigen denken niet dat de geringe aantrekkingskracht van de extreem rechtse partijen op de kiezers wil zeggen dat het radicale gedachtegoed in het oosten heeft afgedaan. Integendeel. De procureur-generaal van Brandenburg, Erardo Rautenberg, vindt de ongeorganiseerde, gewelddadige jongeren gevaarlijker dan de partijkaders van NPD of DVU. NPD'er Leichsenring geeft hoog op van de ontvankelijkheid van jonge mensen: "Die nemen niet gelijk de benen als wij er verschijnen."

Een studie van criminologen van de universiteit van Greifswald bevestigt de trend. Wetenschappers ondervroegen 1107 jongeren van gemiddeld achttien jaar uit Mecklenburg-Voor-Pommeren wat ze van buitenlanders vonden. De helft van de ondervraagden was het eens met de stelling dat Duitsers superieur aan andere volken zijn. Driekwart was ervan overtuigd dat in Duitsland alleen Duitse gewoontes moeten gelden. Een op de drie was van mening dat een Duitser geen kinderen bij een buitenlander mag krijgen.

Voor professor Frieder Dünkel uit Greifswald is het rechts-radicalisme onder jongeren vooral een Oost-Duits fenomeen: "De nieuwe deelstaten zijn als het om democratisering gaat ongeveer zover als de oude Bondsrepubliek in de jaren vijftig."

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 4 september 1999

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

De fantoompartij zonder gezichten

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 4 september 1999

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

PDF Bekijken