Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

diep in het stof

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

diep in het stof" Schieten met scherp

"Nergens buigen soldaten zo

6 minuten leestijd

Iedere Nederlandse jongen die ooit in militaire dienst is geweest, kent het. Tijgeren over de hei, zand uit je geweer schudden en vuren. Maar vooral: kop omlaag op de gevechtsbaan. Want op het Infanterie Schietkamp (ISK) in Harskamp schieten ze met scherp. Al honderd jaar.

De geschiedenis zorgt soms voor een glimlach. Zo ook het ontstaan van het ISK. In 1895 schafte het Nederlandse leger een nieuw geweer aan, de M.95 Mannlicher. Voor die tijd een uiterst modern wapen, zo ontdekte men thuis. De M.95 schoot met 1500 meter veel verder dan de gemiddelde garnizoensschietbaan lang was. Kogels bij de buren is niet netjes dus moest het leger op zoek naar een nieuw schietterrein voor de infanterie.

Een terrein bij het buurtschap Harskamp op de Veluwe werd als meest geschikte locatie aangewezen. De anderhalve man en een paardenkop die daar leefden zouden weinig last hebben van de knallen. Op de arme zandgrond viel bovendien niets te verbouwen. Nu nog niet. Wie de weg van Stroe over Harskamp naar Otterlo neemt kan dit met eigen ogen zien.

Gordijnen

Op 1 september 1899 viel het eerste schot, deze week precies honderd jaar geleden. In de beginperiode oefende de infanterie alleen in het voorjaar en de zomer in het ISK. Om op het kamp te komen reisden de soldaten per trein naar Stroe of Ede en marcheerden vandaar naar het schietkamp, respectievelijk anderhalf en drie uur gaans. De mannen werden gelegerd in witte tenten. Om ze allemaal gelijktijdig te wekken werd om 5 uur 's morgens een kanon afgevuurd. Het kanon kondigde ook het einde van de ochtend- en middagdienst aan.

Een luitenant van de vaste ploeg ISK-medewerkers pochte in juni 1901 dat hij nog nooit door het schot wakker was geworden. Soldaten sleepten het kanon tot bij de kamer van de man, vlak boven de officierskantine. Om exact 5 uur ging het schot af. Er sneuvelden 43 ruiten, vier gordijnen en een porseleinen fonteintje. Inclusief de boete van 10,40 gulden mochten de soldaten 130 gulden neertellen. Het kanon is nooit meer versleept.

Tussen 1920 en 1940 werden alle schietbanen verbonden met een smalspoor. Dieseltreintjes vervoerden schijven en munitie naar de banen. Onmiddellijk na de Tweede Wereldoorlog bood de legerplaats onderdak aan krijgsgevangen Nederlandse SS'ers.

Verdergaande modernisering maakte het ISK tot wat het nu is: een uiterst modern schietterrein met 34 banen. "Allemaal naar binnen gericht", zegt eerste luitenant H. N. Koek. De banen op het terrein, dat 7 kilometer lang en 5 kilometer breed is, liggen als het ware in een cirkel. Alle lopen zijn gericht op het middenterrein. Er wordt met van alles geschoten: pistolen, geweren, mitrailleurs, boordkanonnen, antitankwapens en mortieren. Op een van de banen doen afgedankte tanks dienst als doel. Een verroeste Sherman is vol gaten afgevoerd naar het zijterrein.

Nummers

Vanwege de omvang "van het postzegeltje waar we hier op zitten" is voor verschillende wapens de munitie aangepast, aldus Koek. "Anders schieten we bij die boer in Wekerom dwars door de schuur."

Op de gevechtsbaan vergaat horen en zien je. Granaten ontploffen, mitrailleurs ratelen en uit luidsprekers komt een herrie die het slagveld moet nabootsen. Soldaten met nummers op hun helmen tijgeren door het zand. "Nergens buigen soldaten zo diep in het stof." De mitrailleurs in vaste opstelling vuren over de mannen en vrouwen heen. Let wel: met scherpe munitie. "We schieten op één meter twintig boven het maaiveld", zegt Koek. Via de luidspreker laat de baancommandant weten dat nummer zeven zijn hoofd omlaag moet houden.

Tienduizenden militairen hebben hier hun vuurdoop gehad. Nog altijd wordt iedere soldaat geacht met zijn Diemaco deze 90 meter lange beproeving eenmaal te doorstaan. Is in dit computertijdperk zo'n ouderwetse stormbaan met maaiende mitrailleurs nog wel nodig? Zeker, vindt luitenant-kolonel W. J. M. de Kruiff, commandant van het ISK. "De harde oorlogspraktijk wijst uit dat oefenen met scherpe munitie onvervangbaar blijft als voorbereiding op het echte gevecht: de knallen, het gevaar, de verwarring, de noodzaak om te letten op eigen en andermans veiligheid. Die ervaring kan uitsluitend met echt schieten worden opgedaan."

Hoewel het met regelmaat gebeurt dat soldaten in paniek overeind komen is er in die honderd jaar maar één dodelijk ongeval geweest. In 1984 werd op de gevechtsbaan dienstplichtig soldaat Peter van der Sterren dodelijk getroffen. Vanwege een technisch mankement aan een van de vaste mitrailleurs sloeg een patroon naar beneden en trof Van der Sterren in het hoofd. De weg naar de gevechtsbaan is naar hem vernoemd.

Breder

Aanvankelijk vreesde Harskamp -de economie van het dorp is voor een groot deel gestoeld op de aanwezigheid van het ISK- dat de verkleining van de krijgsmacht negatieve gevolgen zou hebben voor het schietkamp. Integendeel. De taak werd juist breder. Behalve de Koninklijke Landmacht oefenen ook de luchtmacht, het Korps Mariniers, de Nationale Reserve en politie en marechaussee op de Veluwse zandgronden. Vorig jaar passeerden 130.000 mannen en vrouwen de poorten van dé schietbaan van Nederland.

Burgers worden uit het gebied geweerd. Hoge rijen prikkeldraad en indringende bordjes moeten de nieuwsgierigen op afstand houden. De natuur is echter niet tegen te houden. Volgens Koek leven er in het gebied tachtig edelherten, 140 reeën, tal van vossen, dassen en wilde zwijnen. Zodra een van de beesten zich maar even op de banen laat zien wordt het schieten stilgelegd. Reerug staat niet op het ISK-menu. Sterker nog: in het oefendorp Oostdorp op het terrein komen de zwijnen met regelmaat tijdens de oefeningen de defensierantsoenen proeven.

Schietende eenheden moeten bijhouden wat ze verknallen. Aan het einde van iedere baan staan kogelvangers in de vorm van zandheuvels. "Het zand wordt regelmatig afgegraven en gezeefd." Het ISK garandeert niet dat alles wordt opgeruimd. "Er kan wat over het hoofd worden gezien. Bovendien liggen in het middenterrein nogal wat blindgangers uit de Tweede Wereldoorlog."

Vredestaken

Ten tijde van de Koude Oorlog was de redenering simpel: Rusland is de vijand en als ze komen schieten we naar het oosten. Na de val van de Muur zijn de vredestaken voor de Nederlandse soldaat legio. Commandant De Kruiff: "Vredestaken kunnen pas goed worden uitgevoerd als de soldaat de oorlogstaken goed beheerst. Daar hoort schieten natuurlijk bij."

De training op het ISK kreeg de afgelopen jaren een ander karakter. Onder het motto "Train as you fight" (train zoals je vecht) bereiden Jan en Jannie Soldaat zich voor op een uitzending naar Bosnië, Kosovo of een andere brandhaard ergens ter wereld. In het oefendorp Oostdorp wordt geoefend in het binnendringen van huizen en arresteren van oorlogsmisdadigers. De tijd van plat op de buik en recht vooruit knallen lijkt definitief voorbij, laat Koek doorschemeren. "Er wordt teruggeschoten, de risico's zijn groter. Onze soldaten trainen we om niet lukraak te schieten, maar gecontroleerd."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 4 september 1999

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

diep in het stof

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 4 september 1999

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

PDF Bekijken