Een verdeeld rapport

Al meer dan dertig jaar is het punt van de gekozen burgemeester in de Nede rlandse politiek aan de orde. D66 heeft zich hier altijd sterk voor gemaakt. Bij sommige partijen, zoals de PvdA, vond zij hiervoor wel steun. Bij elkaar was dat echter te weinig om die plannen door te voeren. De VVD gold vanouds als de verdediger van het bestaande stelsel. Het CDA zat ook op die lijn, maar is de laatste tijd wat gaan draaien.

Gisteren werd het rapport van de staatscommissie-Elzinga over dualisme en lokale democratie gepresenteerd. Een rapport dat van minderheidsstandpunten aan elkaar hangt. Ten aanzien van de gekozen burgemeester komt een meerderheid van de commissie met een combinatie van drie varianten. Kennelijk was er heel wat geven en nemen nodig om tot een meerderheidsadvies te komen.

In de vier grote steden moet de burgemeester rechtstreeks gekozen worden. In gemeenten met minder dan 50.000 inwoners blijft de benoeming bij het kabinet op voordracht van de gemeenteraad. Middelgrote gemeenten mogen zelf voor het ene of het andere stelsel kiezen.

Rechtstreekse verkiezing van de burgemeester vereist echter een wijziging van de Grondwet. Dat duurt al gauw een paar jaar. In de tussentijd zou er in grote gemeenten een burgemeestersstemming moeten worden gehouden tussen de verschillende kandidaten. De gemeenteraad dient zich verplicht te voelen de winnaar voor te dragen als de gewenste burgemeesterskandidaat. Ook dat is een rare constructie. De discussie over de gekozen burgemeester heeft nu al zo lang geduurd, dat men toch wel wachten kan tot de zaak staatsrechtelijk netjes geregeld is!

Invoering van een gekozen burgemeester staat echter niet op zichzelf. Het is niet zo zinvol om een hele verkiezingscampagne op touw te zetten, waarbij de verschillende kandidaten hun plannen en ideeën ontvouwen, om vervolgens tot de conclusie te komen dat de gekozen burgemeester nauwelijks mogelijkheden heeft om zijn plannen uit te voeren. Eigenlijk ligt het dan voor de hand dat de burgemeester zijn wethouders uitkiest en met hen een beleidsprogram opstelt.

We krijgen dan op gemeentelijk vlak een soort presidentieel systeem. Dat kan tot flinke aanvaringen leiden wanneer de burgemeester van een andere politieke kleur is en andere ideeën heeft dan de meerderheid van de raad.

De burgers naar de stembus laten gaan voor het kiezen van een burgemeester die maar beperkte bevoegdheden heeft, is niet zinvol. Het is toch al een probleem om de kiezers te mobiliseren. Dan kan men beter de raad een voorkeur voor een van de kandidaten laten uitspreken. Dat sluit aan bij de tendens van de afgelopen jaren om de inbreng van de raad bij de selectie van de nieuwe burgemeester te vergroten.

Zeer uitgesproken was de commissie in haar keuze voor een dualisering van het gemeentelijk bestuur. Wethouders zouden eventueel ook van buiten de raad gekozen moeten kunnen worden. Daar valt inderdaad over te denken.

Volgens de Gemeentewet is de verhouding tussen raad en college te vergelijken met die tussen algemeen bestuur en dagelijks bestuur. De werkelijkheid is veelal anders, als gevolg van de groei van de gemeentelijke taken en de gemeentelijke schaalvergroting. Vandaar dat volgens de staatscommissie de raad zich vooral moet richten op het controleren van het bestuurscollege.

Door de Kamer is verdeeld gereageerd op de adviezen van de staatscommissie. Vandaar dat het moeilijk te voorspellen is waartoe dit alles leiden zal. Mocht dit nergens toe leiden, dan is er geen reden om te treuren. Daarvoor zijn de voorstellen van de commissie een te rommelig en aanvechtbaar geheel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen