Bekijk het origineel

Generaties

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Generaties

4 minuten leestijd

Demografische ontwikkelingen hebben het voordeel dat je ze meestal lang van tevoren kunt zien aankomen. Dat geldt zeker voor de vergrijzing. Al is niemand zijn leven ook maar een ogenblik zeker, over de levensverwachting van grote aantallen mensen valt met meer zekerheid wat te zeggen.

Zo is op grond van de huidige bevolkingssamenstelling te voorspellen dat het percentage bejaarden de komende decennia aanzienlijk zal toenemen. Dat heeft te maken met de gestegen levensverwachting, maar ook met het hoge geboortecijfer in de eerste naoorlogse jaren en het lage geboortenivau in het laatste kwart van de afgelopen eeuw.

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) presenteerde begin deze week het rapport "Generatiebewust beleid". Daarin worden de gevolgen van de vergrijzing en andere demografische ontwikkelingen geanalyseerd en bepaalde beleidsaanbevelingen gedaan. Regeren is vooruitzien en dat geldt zeker op dit terrein.

Over dertig jaar vormen de 65-plussers ongeveer een kwart van de bevolking. Dat heeft niet alleen gevolgen voor de hoogte van de AOW-premie, maar ook voor de kosten van de zorg. Hoe krijgen we die te zijner tijd gefinancierd en waar halen we voldoende mensen vandaan om in de verpleging en verzorging werkzaam te zijn? In die sectoren bestaat nu al een duidelijk tekort.

Een voordeel is wel dat de pensioenen in Nederland (ook de ambtenarenpensioenen) gefinancierd worden volgens het kapitaaldekkingsstelsel. Werknemers sparen via hun pensioenfonds voor hun latere pensioen. In veel landen is dat niet zo. Daar moeten de werkenden het pensioen opbrengen voor de oudere generatie. Dat omslagstelsel kennen wij in Nederland wel voor de AOW. Ook de VUT-uitkeringen worden op die manier opgebracht. Naast voordelen heeft dat ook bezwaren. Er wordt een grote mate van solidariteit tussen de generaties verondersteld. De werkende generatie betaalt voor de gepensioneerden, in de veronderstelling dat hun kinderen dat te zijner tijd ook voor hen zullen doen. Zodra het vertrouwen in die intergenerationele solidariteit begint te wankelen, ontstaan er echter problemen. Zeker wanneer de lasten verder toenemen.

Een ander probleem is dat het moeilijk is om zo'n regeling te beëindigen. Dat zien we bij de VUT. Werknemers hebben jarenlang betaald voor de VUT-uitkering van vroegere collega's. Dan kun je, wanneer je tot de conclusie komt dat die vervroegde uittreding nu niet meer zo nodig of zelfs niet meer zinvol is, daar moeilijk ineens mee stoppen. Om de AOW als basispensioen ook in de toekomst betaalbaar te houden, bepleit de WRR om die voortaan uit de algemene middelen te betalen. De AOW-premie verdwijnt en in plaats daarvan wordt het geld voor de AOW-uitkeringen via de belastingen geïnd. Dat betekent dat ook (meer welvarende) 65-plussers daaraan gaan meebetalen.

Op die manier wordt de AOW een algemene uitkering voor bejaarden. De relatie tussen premiebetaling en uitkering, die nu al vaag is, verdwijnt dan helemaal. Om de stijgende uitkeringslast te kunnen opbrengen bepleit de raad een forse reductie van de staatsschuld. De miljarden die nu nodig zijn voor de rentebetaling op de staatsschuld kunnen dan te zijner tijd aangewend worden voor de hogere kosten van de AOW.

Alles bij elkaar genomen gaat het hier om ontwikkelingen die zich over een groot aantal jaren uitstrekken en waarbij forse bedragen in het geding zijn. Het is daarom van belang dat bijtijds beleidslijnen worden uitgezet.

Gelukkig is er in onze maatschappij sprake van een betrekkelijk grote solidariteit tussen de generaties. Maar die boog moet niet te strak gespannen worden. Die solidariteit staat toch al onder druk van de toenemende individualisering. De komende generaties ouderen zijn mondiger en beter geschoold dan voorheen en zullen ook in de politiek van zich laten horen als hun belangen in het geding zijn. Jongeren hebben, ook al door gebroken huwelijken van hun ouders, minder binding aan de oudere generatie. Zij voelen zich minder geroepen om zware financiële bijdragen te betalen voor de verzorging en het levensonderhoud van ouderen. Dat is geen positieve ontwikkeling, maar het is wel verstandig om daarmee rekening te houden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 11 februari 2000

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Generaties

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 11 februari 2000

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken