Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Twee wegen?

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Twee wegen?

5 minuten leestijd

De meeste lezers van deze beschouwing zullen regelmatig de Bijbel ter hand nemen. Velen gebruiken de Statenvertaling. Dat is, zoals het woord al zegt, een vertaling vanuit de grondtalen in klassiek Nederlands. Voor het Oude Testament worden meestal Hebreeuws en Aramees als grondtaal genoemd en voor het Nieuwe Testament is dat Grieks. De statenvertalers gebruikten voor het Oude Testament de zogeheten Masoretische tekst, uit handschriften die ongeveer in de negende eeuw na Christus en later zijn gemaakt.

In het midden van de vorige eeuw werden evenwel te Qumran handschriften ontdekt uit veel oudere tijd, rond het begin van onze jaartelling. Die oude handschriften bevestigen in sterke mate de Masoretische tekst. Maar terwijl de Masoretische tekst door punten en streepjes een bepaalde uitspraak en daarmee een bepaalde betekenis vaststelde, bevatten de handschriften uit Qumran alleen maar medeklinkers. Daardoor kan de uitleg soms verschillende kanten opgaan.

Rond het begin van onze jaartelling was er overigens ook al een Griekse vertaling van het Oude Testament beschikbaar. In het begin van de derde eeuw voor Christus, ongeveer toen het licht van de beroemde vuurtoren Faros in het Egyptische Alexandrië begon te schijnen, zetten mensen zich daar aan het werk om wat wij nu het Oude Testament noemen te vertalen, te beginnen met de vijf boeken van Mozes. Zij deden dat ongetwijfeld met Hebreeuwse handschriften, die geen klinkertekens bevatten.

Septuagint

Deze vertaling, later de Septuagint (of de LXX) genoemd, heeft geweldige invloed gehad. Ze was het Oude Testament van de jonge christelijke kerk. Veel oudtestamentische aanhalingen in het Nieuwe Testament stemmen overeen met de Septuagint. Er zijn ook plaatsen waar zulke aanhalingen wel gelijk zijn aan de Septuagint, maar niet precies met de Masoretische tekst overeenkomen. Oud-christelijke schrijvers halen de LXX voortdurend aan. Kan de Septuagint een tweede weg zijn naar de godsopenbaring in het Oude Testament?

Het lijkt erop dat de laatste tijd de aandacht voor de Septuagint toeneemt. Dr. Aalders schreef er vorig jaar een boek over en ook van mijn hand kwam er een publicatie op de markt. Meer dan vroeger lijken velen zich bewust te worden van de betekenis van deze vertaling. Er zijn misschien mensen die zich voor dergelijke kwesties niet interesseren. Maar velen weten zich verrijkt als ze ook weten hoe de Septuagint het Oude Testament weergeeft.

Extra vers

Met de twee wegen uit de kop bedoel ik hier uiteraard niet wat Jezus over de brede en de smalle weg zei. Ook niet wat in de theologie als de tweewegenleer bekendstaat. Het gaat mij om de vraag naar de wegen die tot het Oude Testament leiden en vandaar weer terug naar het Nieuwe.

Een enkel voorbeeld. In Hebreeën 10:5 wordt Psalm 40:7 naar de Septuagint aangehaald. In Hebreeën 11:29b komt evenzo Genesis 47:31 volgens de LXX aan de orde. Een ander bekend voorbeeld is vers 13b van Psalm 145. De lezer zou na vers 13 (dat met de Hebreeuwse letter mem begint) naar de orde van het alfabet een vers verwachten dat met nun begint (vergelijk bijvoorbeeld Psalm 37 en 111), maar dat staat er niet. Om dit te ontdekken moeten we wel de Statenvertaling lezen, andere vertalingen geven de Hebreeuwse letters niet weer. Maar, u voelt het al aankomen, in de Septuagint staat daar wel een vers dat in terugvertaling naar het Hebreeuws met de letter n begint.

De statenvertalers laten van hun grote kwaliteiten veel zien in de kanttekeningen. Naast korte uitlegkundige commentaren geven de kanttekeningen ook vaak andere lezingen of varianten. Bovendien geven ze bij talrijke plaatsen aan wat er 'eigenlijk' in de grondtekst staat. Opmerkelijk is dat achter Hebreeën dan vaak een lezing wordt gegeven waarmee de Septuagint nauw overeenkomt. Bij het noemen van andere vertaalmogelijkheden dan ze zelf in de tekst gekozen hebben, melden de vertalers achter de aanduiding "of" woorden die sterk doen denken aan de Septuagint.

De mate waarin de Septuagint bij de statenvertalers kan meespelen, verschilt per bijbelboek. Maar we mogen veronderstellen dat het bijvoorbeeld in het boek Richteren duidelijk zo was. En zelfs in de uiteindelijk gekozen vertaling lijkt het voorbeeld van de Septuagint mee te wegen.

Wellicht zegt iemand: Dit gaat over details. Dat lijkt inderdaad zo te zijn. Maar als het over de Schrift gaat, zijn details toch geen zaken die er niet toe doen? Schriftonderzoek en bijbelstudie vragen om nauwkeurigheid die schijnbaar kleine zaken niet uit de weg gaat. Integendeel, de kleine zaken maken deel uit van de grote verbanden. Het gaat hier niet om muggenzifterij, maar om de wens eerbiedig te luisteren wat God spreken wil. De Heere Jezus heeft Zelf gezegd dat er geen jota of tittel van de wet voorbij zal gaan "totdat het alles zal zijn geschied" (zie Matt. 5:18). Dat moet ons toch tot preciesheid in de bestudering van het Woord nopen, ook waar het ogenschijnlijke kleinigheden betreft. De kanttekeningen zijn zelf een voorbeeld van nauwkeurige annotatie.

Vermaak

Het mag duidelijk zijn dat de Septuagint bij bijbelonderzoek een weg met nieuwe perspectieven aanwijst. Door middel van allerlei hulpmiddelen, schriftelijk of elektronisch, kan bijna niemand zich meer verstoppen achter argumenten als: Ik ken geen Grieks, of: Ik heb geen tijd om naar het Hebreeuws te kijken. Het kost wel tijd, maar die is goed besteed als het tot verdiepte bijbelstudie leidt. En als bijbelstudie door de werking van Gods Geest werkelijk tot een vermaak wordt, zal de tijd ervoor vanzelf ontstaan. Die tijdsinvestering wordt ruim beloond door nieuwe inzichten en ontdekkingen die ons verstaan van de bijbelse boodschap verdiepen. De verwondering over de rijkdom van het Woord zal erdoor vergroot worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 23 september 2000

Reformatorisch Dagblad | 44 Pagina's

Twee wegen?

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 23 september 2000

Reformatorisch Dagblad | 44 Pagina's

PDF Bekijken