Nieuwe eedsformule

Progressieve partijen in de Tweede Kamer bepleiten keuzevrijheid ten aanzien van de formule die wordt gebruikt bij het afleggen van de eed. Islamieten die liever "Allah de erbarmer" aanroepen, moeten daartoe de vrijheid krijgen, evenals het Noord-Hollands statenlid dat de vrijheid wil hebben de toevoeging "Almachtig" uit de huidige formule weg te laten. Door mensen uit een breed aanbod van formules te laten kiezen, krijgen zij de kans een uitspraak te doen die beter aansluit bij hun eigen geloofsbeleving, vinden de linkse partijen.

De bestuursrechter heeft recent uitgesproken dat niet mag worden afgeweken van de formules zoals die in de wet zijn vastgelegd. Feitelijk is dat juist. Toch hebben inmiddels bewindslieden laten weten dat er aan deze formulering gesleuteld kan worden.

Voorheen was de wetgever alleen bereid de gelofte toe te laten als de godsdienstige gezindheid het uitspreken van de eedsformule verbood. Het ging er daarbij om dat dit stuitte op bezwaren die voortkwamen uit de leer van een bepaalde kerk.

Te denken valt aan doopsgezinden die de eeds-formule niet wilden uitspreken. In 1971 kreeg

iedere Nederlander die dat wilde de vrijheid om -zonder opgaaf van redenen- de belofte af te

leggen. De eedsformule bleef echter overeind staan. Nog in 1994 werd ze omschreven in

de Provinciewet.

Oud-minister Peper van Binnenlandse Zaken zei eens dat hem gevallen bekend waren waarin gemeenteraads- en statenleden op afwijkende wijze de eed aflegden "overeenkomstig de verplichting die betrokkene ontleent aan de eigen geloofsbeleving." En hij zag geen reden daartegen op te treden.

Dat betekent dat de regering oogluikend toelaat dat van de bestaande formule wordt afgeweken. Daarbij is opvallend dat de minister niet meer uitgaat van de godsdienstige gezindheid (lees: kerkgenootschap) maar van de persoonlijke beleving van het geloof.

Dat laatste sluit uitstekend aan bij het huidige postmoderne klimaat, waarin ieder zijn eigen levensbeschouwing als maatgevend mag hebben. Dit roept wel allerlei bezwaren op. Zo kan men zich afvragen hoe breed het assortiment formules moet zijn om aan de diversiteit van opvattingen tegemoet te komen. En wat als iemand de eed heeft afgelegd en later tot andere godsdienstige inzichten komt, waardoor hij zich niet meer herkent in de formulering die hij destijds heeft gebruikt? Moet de rechter dan een eed accepteren die is afgelegd op een levende ideologische leider zoals bijvoorbeeld Moon, een gewoon schepsel? Indien een rechter deze eed zou weigeren zou dat ongetwijfeld leiden tot allerlei onverkwikkelijke theologisch getinte debatten in de rechtszaal en in regeercolleges.

Principiëler is dat het loslaten van de huidige formule het zoveelste voorbeeld is dat de overheid de banden met het christelijk verleden van ons land en -vooral- met het besef dat God regeert wil doorsnijden. Dat moet voor christenen onopgeefbaar zijn. Daarmee is niet gezegd dat de huidige formule de enig mogelijke is. In bijvoorbeeld de Angelsaksische landen kent men de kortere formule: "So help me God." Een dergelijke formulering is nog altijd te verkiezen boven een breed aanbod van eedsformules en houdt ook het besef dat God regeert overeind.

Dat wil overigens niet zeggen dat we de toevoeging "Almachtig" gemakkelijk kunnen opgeven. Het aanroepen van God bij het afleggen van de eed is een erkenning van onze eigen zwakheid en een gebed om de ondersteuning door de Heere. Daar wil de moderne mondige mens die vertrouwt op eigen vermogens zeker niet van weten. Juist omdat we die steun nodig hebben is het schrappen van de toevoeging "Almachtig" onjuist. Bovendien bergt dat woord troost in zich; bij ons is geen vermogen, maar door genade is er de mogelijkheid om sterk te zijn in de Heere.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen