Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Meer oog voor aandeelhouders

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Meer oog voor aandeelhouders

5 minuten leestijd

De Europese kapitaalmarkten zijn de laatste jaren veel meer internationaal georiënteerd. Desondanks blijft Europa nog steeds een mengelmoes van nationale markten waarbij één, transparante kapitaalmarkt ontbreekt. Deze ene, transparante markt is echter wel in ontwikkeling en zal leiden tot een scherpere concurrentie om financiële middelen.

Bedrijven moeten steeds meer goede resultaten laten zien om investeerders aan zich te binden. Ervaringen in de VS wijzen dit uit. In Europa is deze ontwikkelingen later op gang gekomen en het Europese ondernemerslandschap zal daardoor de komende jaren nog veel veranderingen ondergaan. Hierbij zal de focus liggen op aandeelhouderswaarde.

Het aantal fusies en overnames in Europa is sterk toegenomen de laatste jaren. Opvallend is dat het aantal en de waarde van de grensoverschrijdende fusies en overnames lager is dan de binnenlandse transacties. Dit heeft verschillende redenen. Ten eerste willen veel bedrijven eerst een goede binnenlandse positie verwerven alvorens men over de grenzen heen kijkt. Dit beeld blijkt vooral in de bank-, verzekerings- en telecommunicatiesectoren en ook in de bouw en de groothandel.

Overnamewetten

Een tweede factor is het feit dat er vaak hoge overnamepremies moeten worden betaald. Dat werkt als een rem, vooral omdat grote kostenbesparingen vaak moeilijk zijn te realiseren. Bij binnenlandse concentratie is dat door het wegsnijden van dubbele activiteiten vaak wel mogelijk. De omvang van dit soort besparingen bij grensoverschrijdende fusies is veel kleiner.

Een derde factor die een barrière vormt voor grensoverschrijdende fusies en overnames is het grote verschil in corporate governance in de diverse Europese landen. Corporate governance kan worden gedefinieerd als de verdeling van macht tussen de raad van bestuur, de aandeelhouders en het bedrijfsmanagement. De belangrijkste elementen hierbij zijn doorzichtigheid, verantwoordelijkheid, beheersbaarheid en machtsverhoudingen tussen management en het financieel eigendom van een bedrijf.

In dit verband zijn er drie algemene modellen. Ten eerste is er het Angelsaksische model met een sterke focus op financiële markten, een autonoom management en een sterke doorzichtigheid. Ten tweede is er het Rijnlandmodel, waarbij werknemers en netwerken van aandelendeelnames, hoofdzakelijk tussen banken en ondernemingen, een belangrijke rol spelen. Als derde is er het Latijnse model, waarbij bedrijven ingebed zijn in bedrijfsnetwerken waarbij er zo nu en dan een sterke invloed uitgaat van één of meer families. De concentratie van aandelen is hoog en er is relatief weinig doorzichtigheid.

Bij de uitvoering van een fusie of overname moet een bedrijf, om succesvol te zijn, rekening houden met de verschillen tussen deze modellen. Deze komen voor een groot deel tot uiting in verschillende overnamewetten. Maar deze verschillen leiden ook tot een ondoorzichtig geheel van Europese wetten en zorgen voor verwarring bij investeerders. Het is daarom van groot belang dat Europese regelgevers pan-Europese overnameregels samenstellen die duidelijkheid bieden in de brij van nationale regels en gewoonten.

Ondanks deze bestaande verschillen is er wel een beweging naar het Angelsaksische model zichtbaar. In bijvoorbeeld Nederland zal de Sociaal-Economische Raad (SER) de regering adviseren om bestaande benoemingsprocedures aan te passen. Dit betekent in feite dat het oude coöptatiesysteem, waarbij de raad van bestuur zijn eigen leden kan benoemen, afgeschaft zal worden.

Op bedrijfsniveau wordt een meer Angelsaksische benadering ook zichtbaar. Dit betekent dat de druk van aandeelhouders op het management om hun belangen te waarborgen toeneemt. Het groeiende internationale karakter van aandeelhouders speelt hierbij een belangrijke rol. Buitenlandse investeerders zijn op zoek naar hoge rendementen en zijn relatief mobiel als het erom gaat waar er geïnvesteerd wordt. Dit betekent extra druk op bedrijven om goede resultaten te laten zien.

Koers-winst

Behalve een goede corporate governance, door bijvoorbeeld een adequate informatievoorziening richting markten en een onafhankelijk toezicht op het management, is een goede koers-winstverhouding en een grote marktkapitalisatie van groot belang voor ondernemingen. Deze factoren bepalen voor een groot deel hoe snel de onderneming kan groeien.

Nu is groter worden geen doel op zich, maar voor de meeste bedrijven is groei wel noodzakelijk om marktaandeel te behouden en om grote klanten te kunnen blijven bedienen. In het verleden werd groei relatief gemakkelijk gefinancierd door middel van ingehouden winst, waarbij de negatieve effecten voor aandeelhouders wat minder belangrijk waren. Tegenwoordig moeten expansieactiviteiten, gegeven de vaak grote omvang, veelal extern gefinancierd worden. De belangrijkste manier van extern financieren blijft natuurlijk de uitgifte van aandelen waarbij een hoge aandelenkoers het gunstigst is.

De noodzaak tot groei gecombineerd met het meer internationale karakter van de kapitaalmarkten leidt dus tot een nogal eenvoudig doel voor ondernemingen: het maximaliseren van aandeelhouderswaarde. In het kort betekent dit een optimale inzet van menselijk kapitaal, fysiek kapitaal en financieel kapitaal. Dit doel wordt vaak bekritiseerd als kortzichtig vanwege de vermeende nadruk op kortetermijnresultaten. Dit zou de langeretermijnwinstgroei verzwakken.

Natuurlijk zijn er voorbeelden aan te halen waarvoor dit opgaat, maar er zijn net zo goed voorbeelden van het tegenovergestelde. Bovendien kunnen beloningsstructuren gebaseerd op middellangetermijnresultaten dit probleem oplossen, waarbij managers besluiten nemen die de winstgroei over de middellange termijn ten gunste komen.

Overigens zal het Europese model tevens afwijken van het Amerikaanse model omdat de maximalisatie van aandeelhouderswaarde in Europa rekening houdt met alle belanghebbenden, inclusief klanten en werknemers, in plaats van alleen met de aandeelhouders. Met name in de financiële sector zal de werknemer een belangrijke rol blijven spelen, omdat de kwaliteit en de resultaten van de onderneming voor het grootste deel afhankelijk zijn van de kwaliteit van haar werknemers.

De auteur is werkzaam bij het Economisch Bureau van ABN Amro.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van Saturday 16 December 2000

Reformatorisch Dagblad | 48 Pagina's

Meer oog voor aandeelhouders

Bekijk de hele uitgave van Saturday 16 December 2000

Reformatorisch Dagblad | 48 Pagina's

PDF Bekijken