Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Loyaal tot het bittere einde

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Loyaal tot het bittere einde

Verknocht aan belijdenis en regels, aarzelde Schutte bij unie met RPF

4 minuten leestijd

Bij de aankondiging van zijn vertrek uit de Haagse politiek heeft GPV'er G. J. Schutte behartigenswaardige opmerkingen gemaakt over minderheden en de bescherming die de politieke spelregels hun bieden. Die uitlatingen zeggen veel over zijn visie op christelijke politiek en zijn gehechtheid aan een gereformeerde grondslag. En dus ook met de moeite die hij heeft gehad met het ontstaan van de ChristenUnie. Maar hij bleef vooral loyaal.

De Tweede Kamer neemt afscheid van een karaktervol en deskundig politicus. Als kruidenierszoon was Schutte van eenvoudige komaf, maar hij wist zich een gedegen kennis van het staats- en bestuursrecht en van de parlementaire geschiedenis eigen te maken. Een lange weg van avondstudie en van praktijkervaring als gemeentelijk ambtenaar vormde hem tot het type kamerlid dat hij twintig jaar lang is geweest: een politicus -gespecialiseerd in de portefeuilles justitie, binnenlandse zaken en onderwijs- die uiterst alert was op de vraag of de juiste regels en procedures werden gevolgd. Door die expertise vestigde hij een ijzeren reputatie als het "staatsrechtelijk geweten" van de Kamer en was hij invloedrijker dan de getalsmatige representatie van het GPV in de Kamer eigenlijk toestond.

In een interview met deze krant heeft Schutte uitgelegd wat nu precies de achtergrond van zijn gevoeligheid op dit punt is geweest. Schutte wist zich de vertegenwoordiger van een kleine minderheid, waarschijnlijk al als schooljongen, toen zijn vader hem bijbracht dat de keuze niet langer op de ARP van Zijlstra viel, maar op het nieuwe GPV. Want dat was pas een "echte gereformeerde partij."

Buitensluiten

Ook zo'n kleine partij kon in Nederland in de Tweede Kamer komen en zelfs invloed uitoefenen, dankzij de unieke Kieswet en de spelregels die de Grondwet en het Reglement van Orde van de Tweede Kamer aan het politieke bedrijf opleggen. En zoals Groen van Prinsterer de vervolging van Schuttes geestelijke voorouders al aan het staatsrecht had getoetst, zo toetste Schutte het verkeer tussen kabinet en Kamer aan die regels.

De Kamer bestaat uit fracties die allemaal minderheden vertegenwoordigen. Een paar minderheden samen mogen dan wel de macht hebben, in die zin dat ze samen een meerderheid vormen, maar dat ontslaat ze nog niet van plicht de resterende minderheden serieus te nemen en niet buiten te sluiten. Dat laatste gebeurt onder paars al te vaak en steeds opzichtiger, heeft Schutte vastgesteld. Voor het segment van de orthodox-christelijke minderheid dat hij vertegenwoordigde, werd het er niet beter op.

Schuttes langdurige aarzelingen bij de unie met de RPF vonden hun oorzaak zowel in zijn gehechtheid aan procedures en regels als in de waarde die hij hechtte aan het confessionele profiel van christelijke politiek. De evangelische achterban van de RPF was immers niet op die confessie aan te spreken. En het optreden van de leider van de RPF, Van Dijke, kenmerkte zich door een stijl die zich niet liet binden door de regels en procedures die Schutte heilig waren.

Terwijl de RPF haast maakte om de unie zo snel mogelijk te realiseren, remde Schutte af. Zijn laatste jaren als politicus hebben daarmee iets tragisch gekregen. Als gevierd kamerlid boette hij in de Kamer aan respect in, omdat hij in juni 1995 te snel had geoordeeld over de financiële handel en wandel van minister Wijers. En zijn partij ging -onomkeerbaar vanwege de ontwikkelingen in de eigen achterban- een kant op die hij eigenlijk niet wilde.

Maar Schutte was loyaal, tot het bittere einde. Want hij was ook een karakter dat het belang van de partij boven zijn eigen voorkeuren wist te plaatsen. Waren besluiten waartegen hij zich aanvankelijk had verzet eenmaal genomen, dan voerde hij die ook zonder morren uit. Nu de ChristenUnie de confessie in ieder geval in haar grondslag noemt, kan hij vertrekken met het idee dat iedereen binnen de partij daarop aan te spreken is. Of hij er echt helemaal gerust op is, wil hij natuurlijk niet zeggen.

Erfgenaam

Nu hij weggaat, komt hier en daar de vraag op wie Schutte moet gaan opvolgen als het "staatsrechtelijk geweten" van de Tweede Kamer. Schutte zelf -die het wel eens moe werd om altijd door dit eervolle predikaat te worden achtervolgd- heeft geen erfgenaam willen benoemen. Eén keer is deze week een naam gevallen wanneer Schutte hierover werd ondervraagd, en dat was de naam van zijn politieke vriend Van der Vlies (SGP).

Van zo'n erfgenaam vallen enkele karakteristieken te noemen. Hij moet deel uitmaken van een kleine fractie die geen regeringsverantwoordelijkheid draagt. Hij moet een expert zijn in het staatsrecht en met gezag kunnen spreken. Hij mag dus niet al te ijdel zijn, zich niet opdringen aan de interruptiemicrofoon, en zijn betoog in een vast kader van waarden neerzetten.

Bij de huidige samenstelling van de Kamer is Van der Vlies inderdaad de man die het meest aan dit profiel beantwoordt. Maar misschien moeten we ons niet zozeer met die vraag bezighouden en veeleer de hoop uitspreken -wat Schutte zelf ook heeft gedaan- dat de nadruk op staatsrechtelijke zuiverheid geen specialisme van een enkel kamerlid zal zijn, maar een uitdaging voor alle kamerleden. Want Schutte is -als parel van de christelijke politiek- al die jaren te zeer een eenling op dit punt geweest.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 3 februari 2001

Reformatorisch Dagblad | 44 Pagina's

Loyaal tot het bittere einde

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 3 februari 2001

Reformatorisch Dagblad | 44 Pagina's

PDF Bekijken