Zeep en soda winnen van 'specialisten'

Een vlek maken is zo gebeurd. Een spat tomatenpuree op een net gestoomde rok, een streep balpeninkt op het behang, een veeg kettingsmeer aan een broekspijp - zonder dat je er erg in hebt, loop je dergelijke smetten op. Het kan vervolgens heel wat voeten in de aarde hebben om zo'n vlek onzichtbaar te verwijderen. Wie al te rigoureus te werk gaat, loopt de kans dat het middel erger blijkt dan de kwaal.

Wie vlekken met beleid te lijf wil, kan daarvoor prima terecht in het boek "Vlekken!". Deze uitgave van Consumentenbond en uitgeverij Tirion geeft in kort bestek een soort handleiding voor het bestrijden van spetters en ongelukjes van diverse aard. Bovendien wordt overzichtelijk uiteengezet welke middelen er allemaal op de markt zijn. En welke in het keukenkastje niet mogen ontbreken. Behalve zeep, afwasmiddel, wasmiddel, allesreiniger, soda, terpentine en een schuurmiddel zijn dat onder andere absorberend poeder, aceton, alcohol, ammonia, azijn, biologisch inweekmiddel, borax, glycerine, ossengalzeep, thinner, wasbenzine en waterstofperoxide (10 procent). Allemaal oude, vertrouwde namen.

Tegenwoordig zijn er ook allerlei vlekkenverwijderaars op de markt die gespecialiseerd zijn in één soort vlek. Ze bestaan uit ingrediënten die zo gecombineerd zijn dat ze ongewenste sporen van een bepaalde samenstelling op een optimale manier aanpakken. Er zijn bijvoorbeeld middelen die zijn afgestemd op eiwitvlekken (bloed, ei, gelatine, melkproducten). Andere zijn speciaal ontwikkeld voor roest, teer of verf. Ze werken echter lang niet allemaal optimaal, blijkt uit onderzoek van een Britse consumentenorganisatie. Zeker bij inktvlekken is het maar afwachten of het gewenste resultaat -een smetteloos oppervlak- optreedt. Vooral balpenstrepen zijn haast niet onzichtbaar te verwijderen.

Voorzichtig

Een algemeen advies bij het behandelen van vlekken is vooral voorzichtig te werk te gaan. Grijp niet onmiddellijk de hardste borstel of het agressiefste schoonmaakmiddel. Probeer het om te beginnen met de minst ingrijpende methode. Kijk eerst even rustig om wat voor smet het gaat en op wat voor materiaal zij is terechtgekomen. "Natuurlijk wilt u een vlek het liefst verwijderen zonder daarbij het schoon te maken oppervlak te beschadigen. Daarom moet u de reinigingsmethode aanpassen aan het oppervlak én de soort vlek." In veel gevallen zal dat neerkomen op een combinatie van mechanische reiniging (vegen, deppen, borstelen) en een of meer schoonmaakmiddelen.

Zomaar een besmeurd kledingstuk in de wasmachine stoppen kan vervelende gevolgen hebben. Omdat bepaalde vlekken door de warmte van het water of door het gebruikte wasmiddel worden gefixeerd. Dat geldt bijvoorbeeld voor bloed, maar ook voor resten van rode vruchten. Het gevolg is een hardnekkige roestvlek of een blauwige smet die niet of slechts met gebruik van een agressief bleekmiddel te verwijderen is.

Schoonmaakmythes

Opvallend is dat de auteur van het vlekkenboek voor heel veel lastige en hardnekkige vlekken -die overigens in alfabetische volgorde worden behandeld- een traditionele aanpak aanbeveelt. Er wordt in deze uitgave heel wat textiel in de week gezet met een biologisch inweekmiddel. Ook het deppen van vlekken op meubels en tapijten met een doekje gedrenkt in wasbenzine, aceton of ether (afhankelijk van de aard van de viezigheid) wordt veelvuldig geadviseerd. Kauwgom verwijderen door bevriezing -eventueel met behulp van ijsklontjes in een plastic zakje- is ook anno 2001 nog steeds de aanbevolen methode.

Heel klassiek is ook de bestrijding van teer en roet op steen en stucwerk. Smeer er echte boter op en wacht af. Het kan lang duren, maar uiteindelijk worden de vlekken opgenomen en kan de boter van de bewuste plaats worden geschept of geschraapt. Vervolgens is het natuurlijk weer zaak om de boterresten weg te krijgen...

Met een aantal schoonmaakmythes maakt de auteur korte metten. Menigeen zal geneigd zijn om na het omstoten van een glas rode wijn onmiddellijk in de weer te gaan met de zoutpot, hiertoe aangespoord door succesverhalen van familieleden, vrienden en kennissen. Maar dat moet dus niet! "Strooi nooit zout op de vlek. Want er blijft altijd wat van achter. En zout heeft de eigenschap dat het vocht vast houdt. Daardoor zal de stof ter plaatse vochtig blijven en eerder vuil worden."

Wel juist -maar bewerkelijk- is om de vloeistof zo veel mogelijk op te deppen met ongekleurd absorberend papier, vervolgens absorberend poeder op de vlek te strooien en dat na droging op te zuigen. Als vervolgbehandeling schrijft het vlekkenboek voor de vlek even te deppen met een doekje en een oplossing van een eetlepel fijnwasmiddel in een halve liter handwarm water. De volgende stap is een papje te maken van een deel van dit sopje en absorberend poeder en de plaats des onheils hiermee te bedekken. Na droging moet dit weer voorzichtig worden weggezogen. Eventueel kan de behandeling worden herhaald.

Ongelegen

Een algemeen kenmerk van vlekken is dat ze vrijwel altijd onverwacht en ongelegen komen. Dat maakt het ook zo lastig om ze volgens het boekje te behandelen. Stel dat er tijdens een bruiloftsmaaltijd een nagerecht met rode vruchten wordt geserveerd en dat een deel daarvan op de japon van de bruid belandt. Wat moet je dan doen? Het vlekkenboek van de Consumentenbond schrijft voor eerst te bepalen of het al dan niet om wasbaar textiel gaat. Vaak zal het laatste het geval zijn. Dan moet de vlek gedurende een paar minuten worden geweekt in gedenatureerde (dat wil zeggen: ondrinkbaar gemaakte) alcohol. De stof moet daarna worden uitgeknepen en drooggedept met absorberend papier. Dat laatste zal niet zo'n probleem zijn: in de meeste damestasjes zullen papieren zakdoekjes niet ontbreken. Maar een fles gedenatureerde alcohol? Dat wordt moeilijk.

Eigenlijk geldt hetzelfde bezwaar voor meer behandeltips in het vlekkenboek. De verwijdermethode die het best werkt, zal in de praktijk gewoon niet altijd kunnen worden toegepast. In nogal wat gevallen wordt bijvoorbeeld geadviseerd om een besmeurd stuk textiel, na het toepassen van een schoonmaakmiddel, onmiddellijk op de gebruikelijke manier in de was te doen. Dat betekent dus wel dat er een wasmachine in de buurt moet zijn. Maar ook dat degene die zich heeft besmeurd, vervangend textiel bij zich moet hebben!

N.a.v. "Vlekken! Alles over reinigingsmiddelen en -methoden", door Alfred M. Jacobsen; uitg. Consumentenbond en Tirion, Den Haag/Baarn, 2001; ISBN 90 4390 221 7; 128 blz.; 19,50 (leden Consumentenbond) of 24,50 (niet-leden).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen