"Aan de slag met plannen voor rampenbestrijding"

Pal achter de rug van Alders, commissaris van de Koningin in Groningen, staat een fraai opgetuigde replica van een driemaster. Op steenworp afstand glinstert het water van het IJsselmeer. Het Volendamse hotel Spaander, waar bediendes in klederdracht serveren, ademt de sfeer van het vissersverleden.

Met de presentatie van het lijvige rapport over de cafébrand afgelopen donderdag wordt de voormalige vissersplaats wederom duchtig bepaald bij de ramp op nieuwjaarsdag dit jaar. En bij de vele grove fouten. Zowel van café-eigenaar Jan Veerman als van de gemeente.

Bewust concentreerden Alders en de zijnen zich niet alleen op het reilen en zeilen van officiële instanties zoals gemeente, brandweer en geneeskundige diensten. "We hebben ook gesproken met direct getroffen. Dan hoor je verhalen die indruk maken. Moeders lieten me fotoboeken zien. "Kijk, zo zag m'n zoon er voor de brand uit."

Zeer geraakt was ik door het verhaal van ouders die hun zoon verloren. De zoektocht naar de jongen was heel schrijnend. Ze vonden hem pas vele uren na de ramp. Eerst kwamen ze terecht in een politiebureau in Volendam. Daar zagen ze allerlei schoenen en andere kledingstukken van slachtoffers. De kleding van hun zoon was er niet bij. Uiteindelijk belandden ze bij een kerk in Edam. Toen bleek de deur van de kerk op slot te zitten. Het duurde een halfuur voordat de kerkvoogd met de sleutel arriveerde. In de kerk bleek hun zoon te liggen. Ze konden maar heel even kijken en moesten

toen weer weg. De moeder zei: Ik kon hem alleen maar even een aai over zijn bol geven. Dat zijn vreselijke verhalen."

De videoreconstructie van de brand die direct getroffenen donderdag konden bekijken, oogstte veel waardering. Alders: "Ouders van getroffenen hadden nauwelijks een echt beeld van wat er in café De Hemel is gebeurd. Ze zagen de dagen na de ramp op de haven alleen een café met kapotte ruiten en een gordijn dat naar buiten wapperde. Bij de explosie in Enschede was dat natuurlijk heel anders. Daar waren puinhopen te zien."

Wat heeft u tijdens het onderzoek het meest verbaasd?

"De consequente lijn waarin dingen fout gingen. De eigenaar van het café hield zich niet aan de regels. Hij vroeg een vergunning aan voor een opslagplaats, maar gebruikte het onderkomen als café. Er mochten in De Hemel maar zo'n tachtig bezoekers komen, er zaten er 300. De nooduitgangen deugden niet. Op de kast van de brandslang stond niet het goede teken. Ga zo maar door. Daarnaast heb je de opstelling van de gemeente. Er is bij café De Hemel jarenlang nauwelijks gecontroleerd. Illegale bouwsels werden toegestaan."

U hebt forse kritiek op de mate waarin Edam-Volendam is voorbereid op een ramp.

"Zeker. Het rampenplan stelde nauwelijks iets voor. Er was een verouderde telefoonlijst. Rampenbestrijding had in Edam-Volendam totaal geen prioriteit."

U zegt: Kort na de ramp had de hulpverlening veel beter kunnen worden gestroomlijnd. Is dat niet wat makkelijk gezegd? Er heerst dan toch volsterkte chaos?

"De eerste hulp van de omstanders is zeer bewonderenswaardig. De hulpdiensten waren snel ter plaatse. Heel goed. Maar vervolgens was er weinig overleg en samenwerking tussen de verschillende hulpdiensten. Er bestond bijvoorbeeld geen duidelijkheid over wie precies de leiding had over de locaties waar gewonden werden opgevangen rondom café De Hemel. Daar is vooraf niet op geoefend. Het is heel goed mogelijk dat daardoor slachtoffers uiteindelijk ernstiger gewond zijn geraakt dan nodig was geweest. Als commissie denken we overigens dat het aantal doden bij een adequatere hulp niet lager was uitgevallen."

U wilt dat gemeenten daadkrachtig optreden. Het gemeentebestuur van Genemuiden gedoogde niet langer de brommerraces en kreeg vervolgens het halve dorp over zich heen.

"Duidelijkheid is goed. Je moet natuurlijk wel oppassen om van de ene op de andere dag van zwart naar wit te gaan, 180 graden te draaien. Maar in Volendam gebeurde helemaal niks. De gemeente had kunnen zeggen: U hebt uw zaken niet op orde. Dan eisen we op z'n minst dat u het aantal bezoekers inperkt. Maar dat is allemaal niet gebeurd. Dat is ernstig."

Veel vragen van de commissie-Alders waren al eerder beantwoord. Hebt u niet een beetje voor spek en bonen gewerkt?

"Nee, zo zou ik dat niet willen omschrijven. Het is zo dat bijvoorbeeld de commissie-Polak/Versteden al een aantal zaken aan het licht heeft gebracht, zoals het falende vergunningenbeleid van de gemeente. Maar wij hebben dingen gemeld die nog niet bekend waren. Denk aan het gebrekkige rampenplan van de gemeente. Bovendien kan het geen kwaad de zaken nog eens te noemen. Frapper, frapper, toujours. Dus: Het is goed de dingen te blijven herhalen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen