Bekijk het origineel

Suriname als religieuze smeltkroes

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Suriname als religieuze smeltkroes

Tempels, kerken en moskeeën schieten als paddestoelen uit de grond

8 minuten leestijd

In de Keizerstraat in de Surinaamse hoofdstad Paramaribo staan een synagoge en een moskee al decennialang gebroederlijk naast elkaar. Volgens Surinamers hét bewijs dat zij een vreedzaam volk zijn. De opmerkelijke etnische smeltkroes is een vruchtbare voedingsbodem voor religieuze groeperingen uit alle windstreken. Want Surinamers zijn niet alleen tolerant, maar ook zeer religieus. Tempels, kerken en moskeeën schieten als paddestoelen uit de grond.

Voor een land met naar schatting 435.000 inwoners is de religieuze diversiteit indrukwekkend. Zoals Suriname ook een cocktail van etnische groeperingen is. De vier grootste zijn de hindoestanen (35 procent), creolen (32 procent), Javanen (15 procent) en bosnegers (9 procent). Leden van deze groepen vinden we terug in verschillende religieuze stromingen. Het christendom heeft de grootste aanhang (45 procent), gevolgd door het hindoeïsme (27 procent) en de islam (20 procent). Tot slot hangt nog een klein deel van de bevolking, ongeveer 6 procent, de zogenaamde natuurreligies aan.

Suriname is wel eens een "multiland op alle fronten" genoemd. Ook binnen de drie grote religies komt dat tot uitdrukking. Het hindoeïsme kent namelijk aanhangers van de Sanathan Dharm en van de Arya Dewaker. Grofweg kan worden gesteld dat de Sanathan Dharm een conservatievere inslag heeft en de Arya Dewaker wat liberaler is. Aanhangers van de Sanathan Dharm hebben vaak rode en witte vlaggetjes aan meterslange bamboestokken op het erf voor hun woning staan, die veelal worden geplaatst na een traditionele religieuze dienst aan huis. Zo zijn ze direct te herkennen.

Hindoes hebben hun eigen nationale feestdag, Holi Phagwa, die eind februari, begin maart valt. Het is een soort lentefeest waarbij de overwinning van het goede op het kwade wordt gevierd. Met Phagwa door Paramaribo struinen is trouwens levensgevaarlijk. De kans is groot dat je door enthousiaste hindoestanen vanuit de laadbakken van trucks wordt bekogeld met een verfachtige substantie. Grappenmakers vermengen die verf af en toe met rotte eieren.

Gratis offervlees

De meeste hindoestanen zijn hindoe, maar 20 procent van hen is moslim. De islam is eerder de godsdienst van de Javanen. Kriskras door Paramaribo en omgeving staan kleine en grote moskeeën. Op sommige plaatsen lijken het enorme paleizen, die veelal een multifunctioneel karakter hebben. Meestal is het er niet erg druk. "Maar als er gratis offervlees verkrijgbaar is, komt iedere Javaan plotseling wel tevoorschijn", is een vaak gehoorde opmerking.

De vastentijd is voor de moslims de belangrijkste periode. De strengere moslims zijn dan avond aan avond in de moskee te vinden om te bidden. Ook veel andere moslims weten dan de weg naar het gebedshuis te vinden, niet in de laatste plaats omdat er dan eten, gekookt door geloofsgenoten, in overvloed is. De meeste moslims in Suriname leven, in tegenstelling tot in de echte islamitische wereld, niet meer strak volgens de moslimwetten. Alcohol is bijvoorbeeld taboe binnen de islam, maar daar trekt vrijwel geen Javaan zich wat van aan. En zelfs een stukje varkensvlees, dat eigenlijk uit den boze is, slaan ze veelal niet af.

Evenals de hindoestanen houden moslims van bakkeleien. Ieder heeft een eigen club: moderne moslims zijn lid van de Surinaamse Islamitische Associatie, de traditioneel gezinden van de Madjilies Moslim Suriname. Voor de moslims is "Id-Ul Fitre", het einde van de ramadan, een zeer belangrijke feestdag. De Javanen noemen deze nationale feestdag "Bodo", waarbij bidden en vooral eten en drinken centraal staan.

Ontbrekende bezieling

Ook onder christenen is in Suriname de diversiteit groot. Deze varieert van de Rooms-Katholieke Kerk en de Evangelische Broeder Gemeente (EBG) tot de volle-evangeliegemeenten, pinkstergemeenten en de baptisten. Kerst is voor hen de nationale feestdag. De meeste christenen zijn van creoolse afkomst, hoewel ze ook onder Javanen en hindoestanen te vinden zijn.

Van alle christelijke kerken en groepen zijn de rooms-katholieken veruit in de meerderheid met officieel 92.000 geregistreerde leden, ofwel 23 procent van de bevolking. Op de tweede plaats staat de EBG met 16 procent. Andere christelijke stromingen, zoals lutheranen en de evangelische gemeenten, kunnen op een aanhang van zo'n 6 procent van de bevolking rekenen.

De afgelopen jaren hebben met name de traditionele kerken, met de rooms-katholieken voorop, veel leden verloren aan de volle-evangeliegemeenten en de pinkstergemeenten. Volgens velen zijn de diensten van de rooms-katholieken en de Evangelische Broeder Gemeente niet gepassioneerd genoeg en ontbreekt de bezieling. Kerkdiensten van de pinkstergemeenten en de baptisten gaan vaak gepaard met veel show en emoties, waarbij soms wonderbaarlijke genezingen te aanschouwen zijn.

Mormonen

Een betrekkelijk nieuwe loot aan de religieuze boom vormt de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, ofwel de mormonen. In acht jaar tijd zijn door het werk van veelal Amerikaanse zendelingen zo'n 400 Surinamers tot deze kerk toegetreden. Van tien uur 's morgens tot tien uur 's avonds crossen ze, voorzien van blauwe valhelm, dito stropdas en wit overhemd, op hun mountainbike de hele stad door om de Surinamers te vertellen van hun geloofsvisie.

Op het eerste gezicht lijkt het alsof de zendelingen, met een gemiddelde leeftijd van 22 jaar, geen vlieg kwaad doen. Maar Iwan Wijngaarden, voorzitter van de Federasi fu groepu fu Afrikan Srananman (Federatie van groepen van Afrikaanse Surinamers), denkt daar anders over. Hij ziet het liefst de twaalf zendelingen weer vertrekken richting thuisbasis Salt Lake City. Het Boek van Mormon stuit Wijngaarden regelrecht tegen de borst.

Omdat de mormonen ook al een paar keer aan zijn poort hadden gestaan, kwam Wijngaarden in het bezit van dit boek. Al bladerend viel zijn kritische oog op een passage. In het hoofdstuk van het boek Nephi wordt geschreven dat de broers Nephi en Lama ruzie kregen over de openbaringen van Nephi. De ongehoorzame Lama werd gestraft en vervloekt door God. "Want ziet, zij hadden hun hart tegen hem verstikt, zodat dit gelijk een keisteen was geworden; daarom, waar zij blank en zeer schoon en bekoorlijk waren, liet de Here God een donkere huid op hen komen, zodat zij niet aantrekkelijk zouden zijn voor mijn volk, ook de nakomelingen zullen gebukt gaan onder de vloek." Verder laat het Boek van Mormon weten dat dit vervloekte volk gezien zou worden als een lui, boos en arglistig volk dat in de wildernis op roofdieren jacht maakt.

Koninkrijkszalen

"Met het vervloekte volk wordt een aantal indianenstammen bedoeld", legt kerkleider Charles Gaddum van de mormonen uit. Maar dat gaat er bij Wijngaarden niet in. Datzelfde geldt voor de bewering van Gaddum dat al deze stammen zijn uitgestorven. "Het minste wat ze kunnen doen is de tekst uit hun boek halen en hun excuses aanbieden. De paus heeft toch ook excuses aangeboden voor wat zijn voorgangers hebben gedaan? Waarom de mormonen dan niet?" vraagt hij zich af. Maar er is geen haar op een mormonenhoofd die daaraan denkt. "Het is onmogelijk te gaan krassen in de tekst die onze profeten ons hebben voorgeschreven, tenzij God dat aangeeft."

Er is inmiddels wel een wijziging in het Boek van Mormon doorgevoerd in de vorm van een bijlage. Was het tot 1978 voor een donker iemand onmogelijk om leider te worden van een mormoonse gemeenschap, in dat jaar is daar verandering in gekomen. Nu deze regel versoepeld is, heeft elke 'kleur' de kans leider van de gemeente te worden. Hoewel de mormonen zeggen nu minder discriminerend te zijn dan hun boek voorschrijft, houdt Wijgaarden zijn mening staande. Hij heeft recentelijk een aantal vooraanstaande personen in Suriname per brief zijn ongenoegen over de mormoonse principes laten weten. President Ronald Venetiaan is gevraagd hen het land uit te zetten. De president heeft nog niet gereageerd.

De Jehovah's Getuigen kunnen op beduidend minder weerstand rekenen en hebben een redelijke voet aan de Surinaamse grond gekregen. Zelfs in kleinere dorpen zijn koninkrijkszalen te vinden, die vooral opvallen omdat ze aanmerkelijk beter zijn onderhouden dan veel kerken.

Voorouderverering

In Suriname is nauwelijks iemand atheïst. Officieel is maar 2 procent van de bevolking overtuigd ongelovig. Zowel gelovige als ongelovige Surinamers geloven echter vrijwel zonder uitzondering in voorouderverering en andere rituelen die van generatie op generatie zijn overgegaan. Dwars door de christelijke tradities heen houden ze hun eigen religieuze uitingsvormen in ere.

Bosnegers hebben hun eigen religie, waarin de "Gran-Gadu", de grote God, een centrale rol vervult als schepper van alles wat er bestaat. Indianen leggen hun leven en geluk liever in handen van hun voorouders dan dat ze vertrouwen op een god. In de loop van de tijd zijn ook meer obscure religieuze groeperingen overgewaaid naar Suriname. Zo is er in Paramaribo een afdeling van de Japanse Moon-sekte. Deze immer neuriënde club mensen lijkt zich te hebben toegelegd op het maken van papieren figuurtjes, ook wel origami genoemd. "Maar we zijn vooral in Suriname om te werken aan een goede toekomst voor de bewoners. Want wat de politici niet kunnen, kan het geloof wel", zegt Ogima Yuzuka, een van de Japanse Moon-zendelingen.

Surinamers stellen meer vertrouwen in geestelijke leiders dan in politici. Vorig jaar werd dat nog eens bevestigd toen uit een opiniepeiling bleek dat het vertrouwen van Surinamers in politieke instellingen rondom het nulpunt lag, terwijl 49 procent van de bevolking overtuigd was van de goede bedoelingen van religieuze instituties. Het enige wat nu nog ontbreekt, is een charismatische leider. Misschien is dat toch weer ex-dictator Desi Bouterse, die enige tijd geleden lid is geworden van een volle-evangeliegemeente...

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 9 augustus 2001

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Suriname als religieuze smeltkroes

Bekijk de hele uitgave van donderdag 9 augustus 2001

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken