Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

CDA/PvdA? Als het dan toch moet, graag snel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

CDA/PvdA? Als het dan toch moet, graag snel

5 minuten leestijd

Verkiezingsuitslagen voorspellen is moeilijk, het interpreteren ervan niet minder. Wat bedoelde de kiezer afgelopen woensdag? PvdA-leider Bos weet het wel: een progressieve coalitie natuurlijk.

Toch is dat niet de enig mogelijke uitleg van de verkiezingsuitslag. CDA en VVD zijn weliswaar niet zó hard gegroeid, maar hebben wel degelijk winst geboekt. Van de huidige coalitiepartners kelderde alleen de LPF. Met evenveel gemak kan daarom geconcludeerd worden dat de ongrijpbare, wispelturige figuur die we kiezer noemen, een voortzetting van het huidige beleid wil. Maar dan uitgevoerd zonder de ruziemakers van de LPF.

Niet dat de vraag naar de kiezerswil allesbepalend is. Als het om de waarheidsvraag gaat, heeft de kiezer beslist niet altijd gelijk. Duitsland in de jaren dertig is daarvan een afdoend bewijs. Maar gegeven onze huidige parlementaire democratie, een systeem waarvoor nog nooit iemand een goed alternatief heeft geleverd, is het in de fase van de kabinetsformatie geboden naar een eerlijke vertaling van de verkiezingsuitslag te zoeken. En daarbij ook een beetje pragmatisch te blijven.

Wie met dat laatste begint, kan snel klaar zijn. CDA-leider Balkenende heeft deelname van de LPF aan een volgend kabinet bij herhaling "ongeloofwaardig" genoemd. D66 bedankte deze week uit eigen beweging voor de eer. Resteert een CDA/PvdA-coalitie. Dat is de enige combinatie die én op een ruime kamermeerderheid steunt én door haar overzichtelijkheid van slechts twee deelnemers kans biedt op duurzaamheid en stabiliteit. Last but not least is het ook nog eens een verdedigbare vertaling van de stembusuitslag: de grootste partij samen met de grootste groeier.

Op zichzelf is het jammer dat het strategisch akkoord van het huidige kabinet, dat veel goede elementen bevat, dan niet onverkort uitgevoerd kan worden. Maar daarover al te lang treuren heeft geen zin: het land moet weer bestuurd worden door een gemandateerd kabinet. En liefst zo snel mogelijk.

Een beetje vreemd doet het in dit licht aan dat de immer voortvarende 'JP', die deze zomer een snelle formatie op zijn naam schreef en zelfs in de demissionaire periode nog op volle toeren doorregeerde, in het overzichtelijke krachtenveld van nu plotseling alle daadkracht kwijt is. Nee, een coalitie met de PvdA is niet per definitie de meest voor de hand liggende optie, houdt de CDA-leider hardnekkig vol, daarbij de verkiezingsoverwinning van de sociaal-democraten bijna negerend. Dat Balkenende op 15 mei 2002 de eerste was om te stellen dat de LPF wegens haar overweldigende verkiezingswinst wel bij de formatie betrokken móést worden, lijkt hij inmiddels vergeten te zijn. De redenering van toen toepassen op de PvdA van nu komt om een of andere reden niet in hem op.

In plaats daarvan bepleit hij het in kaart brengen van alle overeenkomsten en verschillen tussen de diverse voor een coalitie in aanmerking komende partijen. Maar wat valt er na een intensieve verkiezingscampagne, waarin alle verschillen van alle kanten zijn belicht en bediscussieerd, nog in kaart te brengen?

Op zich zijn er wel redenen te bedenken waarom de CDA-leider deze vertragingstactiek toepast. Het maakt onderdeel uit van het politieke spel: hoe langer je vasthoudt aan de theoretische mogelijkheid van een coalitie van bijvoorbeeld CDA/VVD/D66, hoe meer je de PvdA onder druk zet inhoudelijke concessies te doen om toch maar met jou te mogen regeren.

Vertraging lijkt bovendien noodzakelijk om de politieke draai die het CDA nu moet maken, aannemelijk te maken. De opstelling van Balkenende richting de sociaal-democraten was in de campagne hard en polariserend. De PvdA zou financieel niet solide zijn, een onduidelijke koers varen en door interne onrust nog niet klaar zijn om te regeren. Het zou ongeloofwaardig zijn om dan na 22 januari al te gretig in te gaan op de avances van Bos.

Vertraging is voor Balkenende ten slotte noodzakelijk om dat deel van zijn achterban dat tamelijk rechts georiënteerd is, mee te krijgen. Maar liefst tweederde van de CDA-regiobestuurders zou graag opnieuw een centrumrechtse regering vormen. Ook die mensen moeten wennen aan de gedachte van samenwerking met de PvdA.

Maar hoe begrijpelijk het getreuzel van Balkenende ook is, het is daarmee nog niet per se verstandig of prijzenswaardig. Na twee verkiezingen binnen een jaar is Nederland hard toe aan een stabiel, missionair kabinet dat kan optreden in een tijd waarin economische recessie, een toenemende criminaliteit en een dreigende oorlog met Irak om daadkracht vragen.

Dat er juist op deze punten verschillen bestaan tussen beide partijen, maakt de zaak niet gemakkelijker. Maar onoverbrugbaar zijn de meningsverschillen niet. Was het niet in de campagne van 2002 dat het CDA tot het eind toe volhield dat het geen inhoudelijke voorkeur had voor VVD of PvdA? Als dat gemeend was, zal dat een krap jaar later toch niet volstrekt anders liggen? Sterker nog: met de iets rechtsere koers die Bos met zíjn PvdA heeft ingezet, moet het alleen maar eenvoudiger zijn de kloof te overbruggen.

Hier ligt voor Balkenende een kans om opnieuw duidelijkheid en daadkracht te tonen, weer verantwoordelijkheid te nemen en wel voor het vlot en zonder slinkse omwegen formeren van een kabinet. Toegegeven: de onderhandelingen daarvoor zullen niet gemakkelijk zijn. Maar als het dan toch op een CDA/PvdA-coalitie uit moet draaien, laat het gesprek daarover dan maar snel starten. Zou een rechttoe rechtaan-formatie, zonder politieke spelletjes, geen mooi voorbeeld zijn van nieuwe politiek, van "anders en beter"?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 25 januari 2003

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

CDA/PvdA? Als het dan toch moet, graag snel

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 25 januari 2003

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

PDF Bekijken