Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Poliovaccin kan verlammingen uitlokken

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Poliovaccin kan verlammingen uitlokken

Naar aanleiding van een recent artikel in het wetenschappelijk tijdschrift "Science" roept N. Verdouw de overheid op tot openheid en bezinning met betrekking tot vaccinatie bij polio-epidemieën. H. G. A. M. van der Avoort becommentarieert de door Verdouw geponeerde problematiek vanuit het standpunt van de wetenschapper.

10 minuten leestijd

In tijden van polio-epidemieën hadden wijlen ds. P. J. Dorsman, hervormd predikant te Staphorst, en andere predikanten en veel ouders het zwaar te verduren. Niet alleen vanwege de grote nood en bezorgdheid met betrekking tot de ziekte, maar ook door de vele publieke blijken van afkeer. In een interview zei de Staphorster predikant over de epidemie van 1971: "Het was wel opvallend, dat de explosie kwam na het van overheidswege gestimuleerde innemen van het zogenaamde suikerklontje." Hij vroeg zich af of het vaccinvirus -menselijkerwijs gesproken- niet mede oorzaak zou kunnen zijn van verlammingen en zelfs van sterfgevallen in die tijd. Had hij gelijk?

Over eventuele nadelige gevolgen van poliovaccinaties is de overheid altij d heel terughoudend, zo niet uiterst zwijgzaam geweest. Echter, op 28 augustus 1996 maakte de toenmalige minister van Volksgezondheid er gewag van in een brief aan de Tweede Kamer. Uitvoerig besprak zij -minister Borst- daarin het rapport "Vaste prik?" van de Gezondheidsraad en gaf tegelijk een uiteenzetting van het kabinetsbeleid op dit punt.

De injectie

Voor de bestrijding van polio wordt allereerst gebruikgemaakt van een vaccin met een poliovirus dat dusdanig 'onwerkzaam' is gemaakt, dat het wél immuniteit (onvatbaarheid voor de ziekte) zou opwekken, maar geen verlammingen. Dit vaccin wordt het IPV genoemd, Inactivated Polio Vaccine (inactivated = niet-geactiveerd). Niet geheel terecht wordt het ook wel het vaccin met het 'dode' poliovirus genoemd.

De brief van de minister noemt als nadeel van dit vaccin dat "het bij eenmalige toediening minder goed scoort bij het opwekken van darmimmuniteit." Daarom "moet IPV meermalen worden toegediend", luidt het advies. En zo wordt het ook al jaren uitgevoerd, aan de hand van het rijksvaccinatieprogramma. Het vaccin IPV maakt deel uit van de bekende combinatie-inenting die de meeste baby's en jonge kinderen krijgen: de zogenaamde DKTP-prik.

Uitlokken verlamming

Kan de IPV-injectie ook zonder enig risico toegediend worden tijdens een polio-epidemie? Als we letten op de dringende -overigens goedbedoelde- oproepen die in zulke tijden van overheidswege gedaan worden, zou het antwoord op deze vraag van harte ja moeten zijn. Echter, de minister schrijft daarover aan de Tweede Kamer (weliswaar min of meer tussen de regels door en in medische termen): "Ten slotte speelt de kans op provocatieparalyse bij een intramusculaire injectie bij gelijktijdige besmetting met wild poliovirus een rol." In eenvoudig Nederlands staat daar dat er bij een injectie in de spier (intramusculair, zoals dat alleen met IPV gebeurt) kans is op het uitlokken van een verlamming (provocatieparalyse), wanneer de betrokkene al besmet zou zijn met het wilde poliovirus. Een zin om over na te denken.

Het zal bekend zijn dat tijdens een epidemie velen het virus bij zich dragen zonder dat er ziekteverschijnselen zijn. Anderen zijn wel ziek, hebben soms hevige koorts en hoofdpijn, maar er treden gelukkig geen verlammingsverschijnselen op. Als nu in zulke situaties het 'dode' poliovaccin geïnjecteerd wordt, kan de ziekte daarmee dus als het ware een zetje krijgen en kunnen er dan juist wel verlammingsverschijnselen komen.

Een wereld van tragiek gaat achter zo'n enkele zin schuil. Ik heb het van nabij meegemaakt. Een polio-epidemie. Angstige tijd. Veel discussie over wel of niet inenten. Ouders proberen in alle eenvoudigheid uit te leggen waarom hun kind tot nu toe niet is ingeënt. De zoon gaat er die bewuste middag tóch toe over. Ook hij ontvangt de injectie in zijn arm. 's Avonds ligt hij in het ziekenhuis met ernstige verlammingsverschijnselen. Zijn ouders zitten aan zijn bed. Geen enkel verwijt komt over hun lippen. De jongen zelf verwijt zich veel.

Levend vaccinvirus

Het tweede poliovaccin is het zogenaamde Oral Polio Vaccin (OPV), dat bij ons op een suikerklontje wordt gedruppeld en dus via de mond (oraal) ons lichaam binnenkomt. Dit vaccin bevat geen 'gedode' virusdeeltjes zoals bij het hierboven genoemde IPV, maar lévend virus, dat door bepaalde ingrepen is verzwakt. Dit OPV is het vaccin dat vooral tijdens een polio-epidemie op grote schaal gebruikt wordt.

Het werkt niet alleen in het lichaam van de gebruiker, maar de gebruiker kan ook anderen in zijn omgeving ermee besmetten.

De vraag kan nu terecht gesteld worden: Als het 'dode' vaccinvirus IPV tijdens een polio-epidemie al verlammingen kan opwekken, wat moet een verzwakt, maar lévend vaccinvirus (OPV) dan wel niet kunnen veroorzaken?

Laten we echter eerst bezien wat OPV kan doen als er géén epidemie is.

Epidemie veroorzaakt

In het Reformatorisch Dagblad van 15 maart 2002 stond een vrij uitvoerig bericht onder de titel: "Polio-epidemie veroorzaakt door vaccinvirus". Het RD: "Een polio-epidemie die is veroorzaakt door een verwilderd virus uit een poliovaccin. Dit horrorscenario is realiteit geworden in Haïti en de Dominicaanse Republiek. Ten gevolge van de uitbraak raakten in totaal 21 mensen verlamd, van wie er twee overleden door verlamming van de ademhalingsspieren. De uitbraak is onder poliobestrijders als een bom ingeslagen."

Dat zegt dr. H. G. A. M. van der Avoort, moleculair bioloog en verbonden aan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Hij is een van de auteurs van een artikel in het internationale tijdschrift Science, dat over de uitbraak bericht.

In beide landen waren respectievelijk sinds 1989 en 1985 geen gevallen van polio meer voorgekomen. Van der Avoort: "Op ons laboratorium stelden we vast dat het ging om poliovirus type 1, afkomstig uit het oraal poliovaccin; het zogeheten OPV. Dat wordt in Nederland toegediend via het bekende suikerklontje en bevat verzwakt levend poliovirus. In ontwikkelingslanden krijgen mensen het vaccin meestal via twee druppels op de tong. Omdat er bij OPV sprake is van verzwakt levend virus, vermenigvuldigt het zich in gevaccineerden en verspreiden zij het virus enige tijd via hun ontlasting. OPV wordt veel gebruikt in ontwikkelingslanden, vanwege de slechte hygiëne en het gebrek aan goede gezondheidsfaciliteiten. Het is ook goedkoop. Om die redenen heeft het volgens Van der Avoort grote voordelen als je kinderen geen injectie met dood vaccin, het zogeheten IPV, hoeft te geven. De kans dat een gevaccineerd kind of een direct familielid er polio van krijgt, is slechts twee op de miljoen vaccinaties. Dat is een ingebakken en tevens bekend risico.

Uit het artikel in Science blijkt bovendien dat verwilderd OPV type 1 in 2001 in de Filipijnen eveneens drie verlammingsgevallen heeft veroorzaakt. En ook in Egypte zijn, naar achteraf blijkt, tussen 1983 en 1993 niet minder dan 32 verlammingsgevallen gerapporteerd die waren terug te voeren op verwilderd OPV. Hierbij ging het om type 2."

Overheidsbeleid

Dat het levende vaccinvirus buiten een epidemieperiode verlammingen kan uitlokken, is ook bij onze overheid bekend. In de hierboven genoemde brief van de minister van Volksgezondheid aan de Tweede Kamer luidt het dan ook: "Toepassing van het orale poliovaccin (OPV), anders dan tijdens een polio-epidemie wijst zij (de Gezondheidsraad) af op grond van medische, ethische en juridische overwegingen. Een van de redenen hiervoor is dat het levende OPV-virus na passage en vermenigvuldiging in de darm met de faeces wordt uitgescheiden en zo ook anderen kan besmetten. Hiermee kunnen anderen onvrijwillig worden geïmmuniseerd. Daarnaast kan vaccinatie met OPV door terugkeer naar virulentie (vermogen om schade te doen, NV) van een van de vaccinvirussen in een zeer gering aantal gevallen resulteren in vaccingeassocieerde paralyse (verlamming die in verband staat met het vaccin, NV)", aldus de minister.

Ook in Amerika hebben de gezondheidsautoriteiten besloten het vaccin met levend virus niet meer te gebruiken. Men nam dit besluit toen bekend werd dat dit OPV in de Verenigde Staten verantwoordelijk is geweest voor 133 poliogevallen (93,9 procent van het totaal!) in de periode van 1980 tot 1994 (bron: RD van 3 februari 1997).

Tijdens epidemie?

De grote vraag is nu: Wat doet de Nederlandse regering? De minister van Volksgezondheid in haar brief aan de Tweede Kamer: "Tijdens een epidemie is de afweging van de voor- en nadelen van het gebruik van IPV en OPV anders dan buiten een epidemie. Tijdens een epidemie is de bestrijding vooral gericht op de inperking van de circulatie van wild poliovirus en is snelle opbouw van immuniteit van belang. Ook is tijdens een epidemie het risico van vaccingeassocieerde paralyse relatief zeer gering ten opzichte van het risico van paralyse na besmetting met wild virus."

Terwijl dus bekend is en openlijk toegegeven wordt dat vaccinatie met levend virus (OPV) verlamming en zelfs de dood tot gevolg kan hebben, zelfs al in tijden dat er géén epidemie is, zegt de Gezondheidsraad voor de periode dat er wél een epidemie is letterlijk: "De commissie concludeert uit het bovenstaande dat tijdens een epidemie OPV (het 'suikerklontje' dus, NV) het vaccin van keuze is voor de vaccinatie van niet eerder gevaccineerde religieus bezwaarden."

Onze conclusie zal een heel andere zijn.

Als OPV buiten een epidemie verlamming en zelfs de dood tot gevolg kan hebben (de feiten bewijzen dat dus), dan kan dat 'verschijnsel' zich in nog heviger mate voordoen tijdens een epidemie en nog méér verlammingen en doden tot gevolg hebben.

Als zelfs het 'dode' IPV verlammingen uit kan lokken wanneer de betrokkene reeds besmet is met het wilde virus, dan kan het levende OPV dat zeker.

En dan te beseffen dat het levende OPV ook zélf besmettelijk is. Ook mensen uit de omgeving van hen die het suikerklontje genomen hebben, worden ermee besmet en lopen dus het risico dat de reeds aanwezige ziekte ook bij hen een zetje krijgt.

Het is dan ook heel verklaarbaar dat enige tijd na het op grote schaal innemen van het suikerklontje, zich een 'explosie' van de ziekte voor kan doen. Ds. Dorsman had helaas gelijk.

Volgende keer?

Ontzettende gedachte. Onze bevolkingsgroep houdt niet van schreeuwende woorden als "killervaccin". Ook dominee Dorsman gaat niet verder dan het constateren van een verschijnsel. Van een gebalde vuist richting de overheid is geen sprake. Ook in dit artikel niet. Wel beseffen we hoe groot en verstrekkend de verantwoordelijkheid van de overheid is, die de genoemde adviezen van de Gezondheidsraad en -commissie overneemt.

Nodig is: a) volledige openheid met betrekking tot de gevolgen van IPV en OPV in relatie tot voorgaande polio-epidemieën, en vooral b) bezinning op en herziening van het overheidsbeleid.

Ik zou de regering met ernst en klem willen vragen om bij een eventuele volgende epidemie (de Heere verhoede het!) in ieder geval het levende OPV achterwege te laten.

Slechts aspecten

Het zal duidelijk zijn dat hierboven slechts enkele aspecten van poliovaccinatie aan de orde kwamen: de schadelijke gevolgen van vaccinatie en de verantwoordelijkheid van de overheid in dezen. Niet besproken werd het gegeven dat (menselijkerwijs gesproken) mede door het uitvoeren van vaccinatieprogramma's polio is teruggedrongen in veel landen. Niet besproken is onder andere de grote verantwoordelijkheid die ouders nemen om hun kind(eren) niet óf wel te laten vaccineren en de problematiek met betrekking tot vaccinatie en voorzienigheid.

Zéker is dat discussiëren ophoudt wanneer de ziekte ons of onze kinderen treft. We smeken de Heere of Hij verlammingen wil weren. Hoe heilzaam zou het zijn op het plekje van David terecht te komen, die bij het aankondigen van de straf na de volkstelling uitriep: "O Heere, neem toch de misdaad Uws knechts weg. Mij is zeer bange; Iaat ons toch in de hand des Heeren vallen, want Zijn barmhartigheden zijn vele, maar laat mij in de hand van mensen niet vallen." Mocht de Heere vooral hén die nog dagelijks de gevolgen van deze ziekte ervaren, voortdurend kracht naar kruis geven.

N. Verdouw is directeur van de Graaf Jan van Nassauschool te Gouda.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 15 april 2003

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Poliovaccin kan verlammingen uitlokken

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 15 april 2003

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken