Bekijk het origineel

Haringvlietsluizen toch op een kier

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Haringvlietsluizen toch op een kier

Onderzoeker bepleit openstelling in belang van zalm en zeeforel

5 minuten leestijd

Duizenden meeuwen en honderden aalscholvers krioelen rond de sluizen van het Haringvliet als die opengaan om het zoete water van het binnenland naar de Noordzee te spuien. Van 'onze' populatie zeeforellen wacht ruim 86 procent voor deze sluizen, hunkerend naar de paaiplaatsen verderop in het zoete water. "Hier zwemt goud voor de vissers."

De Haringvlietsluizen zijn al jaren dicht en gaan alleen open om overtollig zoet water te lozen. Juist op het moment dat de stroming afzwakt, zodat de forellen naar binnen kunnen zwemmen, sluiten de sluizen.

"Er moet meer gelegenheid komen om de forellen binnen te laten. De Haringvlietsluizen moeten langer opengaan voor het doorlaten van de zeeforel", vindt dr. A. Bij de Vaate, projectleider bij het Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (RIZA) in Lelystad. Bij de Vaate wil hiermee de vissen "een betere kans geven om naar hun paaigebieden te zwemmen."

De Haringvlietsluizen en de stuwen in de Maas- en Rijntakken vormen een te grote barrière voor de zeeforel en zalm, zo blijkt uit onderzoek van Bij de Vaate. Hij volgde enkele honderden zeeforellen in de periode 1996 tot en met 2000. De vissen kregen een zendertje geïmplanteerd dat radiosignalen uitzond. Via meetstations was Bij de Vaate in staat de routes die de forellen aflegden, te traceren.

Nieuwe Waterweg

Zo ontdekte hij dat de meeste zeeforellen nu vooral de Nieuwe Waterweg gebruiken als ingang voor de benedenrivieren. "Ze zwemmen via de Oude Maas, Dordtsche Kil en Beneden Merwede uiteindelijk naar de Waal. Alle overige intrekmogelijkheden zijn geblokkeerd door dammen met daarin spuisluizen om het rivierwater te kunnen afvoeren. Verder landinwaarts zijn er barrières in de vorm van stuwen of sluizen in de Nederrijn/Lek, het Amsterdam-Rijnkanaal en in de Maas."

De route via de Nieuwe Waterweg is weliswaar open, maar levert ook nog heel wat obstakels op voor de zeeforellen. Er is intensief scheepvaartverkeer en bovendien zijn er lozingspunten van bedrijven. Het wordt de zeeforellen dus bepaald niet makkelijk gemaakt de Nederlandse rivieren te bereiken.

Vissoorten als zalm en zeeforel paaien van nature niet in ons land. De grote rivieren dienen slechts als doortrekroute naar Duitsland, België en Frankrijk. Maar de trekroute moet wel zonder problemen kunnen worden afgelegd. "Dat is iets waar we nog niet zeker van zijn", aldus Bij de Vaate.

Volgens Bij de Vaate is openstelling van de Haringvlietsluizen de enige mogelijkheid om forel en zalm de natuurlijke mogelijkheid te bieden om naar hun paaigebieden te trekken. Vistrappen vormen volgens hem geen optie, "omdat je afhankelijk bent van het getijdenverschil."

Kier

Al jaren wordt er gesteggeld over het openstellen van de Haringvlietsluizen. Vorige maand werd bekend dat het project "De Kier" definitief doorgaat. Binnen enkele jaren gaan de sluizen voor 10 procent open, ze komen als het ware op een kier te staan. Het 35 miljoen euro kostende project vormt het begin van het herstel van het oorspronkelijke karakter van het gebied rond Haringvliet, Hollandsch Diep en Biesbosch.

"Dit is voor de zeeforel in principe voldoende maar voor de andere vissoorten, zoals elft en fint is dit beslist niet genoeg. Bovendien is "De Kier" onvoldoende om een brakke situatie terug te krijgen. Niet alle vissoorten passen zich zo makkelijk aan de overgang van zout naar zoet water aan als de zeeforel. Sommige soorten hebben echt brak water nodig", aldus Bij de Vaate.

Dergelijke veranderingen hebben wel effecten voor het gebied. Het deels openen van de sluizen heeft grote gevolgen voor de landbouw en voor de drinkwaterwinning in Zuid-Holland en een deel van Zeeland. Veel activiteiten in het Haringvliet zijn aangepast aan het zoete water en aan het feit dat er geen eb en vloed meer is. Bij de Vaate: "Gaan de Haringvlietsluizen open, dan moet alles weer aangepast worden."

Populatie

De kustzone voor de Haringvlietdam, de buitendelta, is een gebied waar veel vissen zich verzamelen. "Ze worden aangetrokken door het zoete water dat vanuit het Haringvliet wordt gespuid, maar ze kunnen de Haringvlietdam niet passeren." De sluizen zouden, volgens Bij de Vaate, open moeten in de maanden juni, juli, oktober en november, de belangrijkste intrekperioden van de vissen.

Het aantal forellen en zalmen is in de afgelopen eeuw steeds kleiner geworden. "Maar als de Haringvlietsluizen opengaan en er vistrappen in de rivieren komen, zal het aantal zeeforellen dat de rivieren intrekt en succesvol paait waarschijnlijk toenemen", aldus Bij de Vaate. Hij verwacht dat ook de Rijnzalm zal profiteren van de maatregelen, aangezien deze vis een migratiepatroon heeft dat vergelijkbaar is met dat van de zeeforel. Doel is te komen tot een zichzelf instandhoudende populatie.

Niet alleen de vissen profiteren van de openstelling van de Haringvlietsluizen. Op 3 maart van het afgelopen jaar werd voor het eerst sinds precies dertig jaar een heuse zeehond in de Biesbosch gesignaleerd. Het dier is waarschijnlijk binnengekomen toen de sluizen openstonden om het zoete water te spuien. Zo zwom er vorig jaar ook een dolfijn in het Haringvliet. Als het project "De Kier" eenmaal is gerealiseerd en zeker als de plannen van Rijkswaterstaat doorgang vinden, zullen zeehonden over enkele jaren geen zeldzame dieren in dit gebied meer zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 12 augustus 2003

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Haringvlietsluizen toch op een kier

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 12 augustus 2003

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken