Bekijk het origineel

Liefde, aandacht en structuur

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Liefde, aandacht en structuur

Steeds meer gastkinderen vieren vakantie in reformatorische gezindte

11 minuten leestijd

Kinderen liefde en aandacht, maar ook de structuur van een normaal gezinsleven bieden. Duizenden jongens en meisjes uit achterstandssituaties logeren elk jaar bij een Nederlands gastgezin. Honderden vrijwilligers van een tiental organisaties zetten zich jaarlijks in voor het organiseren van deze vakanties. Toch dreigen donkere wolken: steeds meer mensen vieren liever vakantie voor eigen genot. Bovendien haakt een deel van de gastgezinnen af. "Gelukkig stellen steeds meer mensen uit de reformatorische achterban zich beschikbaar als gastgezin."

Twee soorten kinderen krijgen via Europa Kinderhulp, de grootste bemiddelingsorganisatie voor logeervakanties, een plek in een gastgezin. Verreweg de meeste zijn kinderen in achterstandssituaties, kinderen die door armoede, mishandeling of misbruik een moeilijk leven hebben. "Dan zijn er ook kinderen uit eenoudergezinnen, die misschien wel genoeg geld hebben, maar voor wie niet voldoende aandacht is omdat hun moeder of vader de hele dag werkt", vertelt Nico Bontenbal, bestuurslid en woordvoerder van de Stichting Europa Kinderhulp.

Dit jaar krijgen 2200 kinderen via Europa Kinderhulp een fijne vakantie. Het betreft kleine mensen uit arbeiderswijken in grote steden van "standaardlanden", zoals Duitsland, Engeland, Frankrijk en Oostenrijk. Daarnaast kiest de organisatie elke drie jaar een ander projectland uit.

De vorige drie jaren was dat Albanië, dit jaar kwamen er 163 Roemeense (wees)kinderen naar Nederland. De Koninklijke Luchtmacht vloog ze over naar Eindhoven. De kinderen werden vergezeld door Europa Kinderhulp-ambassadeur Klaas Wieling, oud-woordvoerder van de Amsterdamse politie, en door de grappenmakers van stichting CliniClowns.

Naast de algemene organisatie Europa Kinderhulp bestaan er nog enkele grote en veel kleine organisaties die kinderen laten logeren. Pax Christi Kinderhulp, ontstaan uit de gelijknamige oecumenische vredesbeweging, zorgt ervoor dat 1400 buitenlandse kinderen drie weken in ons land bivakkeren.

Oude papieren

Logeren van kinderen uit achterstandssituaties heeft oude papieren. In 1961 begon zowel Pax Christi als Europa Kinderhulp ermee. Zo haalde Pax Christi kinderen uit West-Berlijn voor een vakantieprogramma in de Achterhoek. Beide organisaties deden dit in navolging van Duitsland en Zweden, die daarmee reageerden op het ontstaan van de Berlijnse Muur. Ook dit jaar kwamen 550 Berlijnse kinderen uit achterstandswijken als Kreuzberg, Tiergarten en Friedrichshain naar Nederland via Pax Christi Kinderhulp.

Het aantal gebieden waaruit Pax Christi de logés betrekt, breidde in de loop van de jaren uit: Armenië sinds de desastreuze aardbeving in 1988, het door etnische zuiveringen geteisterde Bosnië-Herzegovina, Polen en Wit-Rusland. Duitsland blijft echter het topland. Ook met Pasen en Kerst komen bij elkaar 300 'Berlinertjes' naar het land van kaas en klompen.

Bijna elk van deze 300 kinderen was bij deze gelegenheden opnieuw uitgenodigd. Op één na mikken alle stichtingen op een blijvende band tussen kind en gastgezin. Soms ontstaat die band inderdaad, soms niet. In de gepubliceerde serie verbleven de Wit-Russische Ira, het Berlijnse jongetje Ricardo en de Limburgse Kelly meerdere keren bij hun gastgezin. De familie Top zei daarentegen het logeren te zien als eenmalige gebeurtenis.

Pleegzoon

De familie Metselaar uit Hollandscheveld heeft een Wit-Russische "pleegzoon" van 21 jaar. Al elf jaar komt hij bij hen over de vloer. "Hij is er nu weer voor vier weken lang. We hebben zelfs geprobeerd hem hier definitief te laten vestigen, maar dat is mislukt. Nederland hield dat tegen vanwege de werkloosheid hier", aldus Jennie Metselaar.

De pleegzoon is een van de kinderen die in 1991 naar Nederland werd gehaald om te herstellen van de radioactieve straling die in het zuiden van Wit-Rusland aanwezig is. Dit is een gevolg van de ramp in 1986 met de kerncentrale van Tsjernobyl, net over de grens in het buurland Oekraïne.

De Wit-Russische bevolking heeft het meest onder de gevolgen van deze ramp te lijden. De radioactiviteit in de lucht, het stof en het voedsel zorgen nog altijd voor vermenigvuldiging van het aantal gevallen van (bloed)kanker en de aantasting van de totale gezondheid van de bewoners in de wijde omtrek van de centrale, dus ook van 600.000 kinderen in de groei.

Vanwege deze deplorabele toestand hebben drie logeerorganisaties zich op deze streek gericht. Naast Pax Christi zijn dat twee andere christelijke organisaties: Stichting Rusland Kinderhulp (SRK) en het Landelijk Platform Hulp aan Tsjernobyl-kinderen (LPHT).

Met goede voeding en een gezond klimaat bouwen de logés voor langere tijd lichamelijke weerstand op. Zowel Rusland Kinderhulp als het landelijk platform laat de kinderen buiten de vakanties om zes tot acht weken logeren. In zo'n lange periode is hun bloed weer helemaal vernieuwd en hun weerstand sterk vergroot. "De kinderen krijgen door hun verblijf hier een stoot voor hun gezondheid", zo drukte een gastmoeder het eens uit.

Jennie Metselaar is een van de drijvende krachten achter Rusland Kinderhulp. De organisatie ontstond toen het landelijk platform in 1991 een groep kinderen, onder wie Metselaars pleegzoon, in Hollandsche Veld liet logeren. "Mijn man en ik wilden met een groepje anderen een band met de kinderen opbouwen, maar dat wilde het platform niet. Ook vonden wij drie keer bijbelles per week erg veel. Toen zijn wij maar voor onszelf begonnen. We doen nu elk ons goede werk op onze eigen manier."

Aanvulling

Rusland Kinderhulp en het landelijk platform vullen elkaar aan. Het platform laat dit jaar 150 kinderen uit Wit-Rusland buiten de vakantiemaanden om in Nederland logeren. Rusland Kinderhulp liet deze zomervakantie 550 kinderen overkomen voor vier weken, laat gedurende het gehele jaar vijf groepen van 30 jonge Russen voor acht weken logeren, en haalt met de Kerst 150 kinderen voor twee weken hiernaartoe. Deze kinderen komen uit geheel Wit-Rusland. Ook organiseert de stichting dit jaar minstens vier reizen met 25 à 30 gastouders naar het thuisland van hun logeetjes.

De werkwijze van beide organisaties komt sterk overeen. Groepen van 25 tot 35 kinderen logeren met twee à drie tolken twee maanden in Nederland bij christelijke gezinnen. Om de schoolopleiding niet te lang te onderbreken, komen ook twee leerkrachten mee. 's Ochtends krijgen de kinderen les in hun eigen taal, 's middags is er tijd voor sociale en sportactiviteiten en bijbelonderwijs.

Verspreiding van geestelijk voedsel is namelijk een doel van beide organisaties, hoewel het landelijk platform hier veel sterker de nadruk op legt. "Veel Wit-Russen kennen alleen het Onze Vader en daar blijft het bij", aldus Rina Jonker-Jansen van het LPHT. "Wij geloven dat alleen het Evangelie werkelijk verandering kan geven in Wit-Rusland. Dat er Eén is Die met de kinderen meegaat, Die hen van achter en van voren kent, en hun zo een basis voor het leven geeft. Daarom vinden we het voorbeeld van christengezinnen, de manier waarop zij leven en liefde uitstralen, heel belangrijk."

Kinderclubs

Twee keer per week beleggen de werkgroepen van het landelijk platform een kinderclub waar de Tsjernobyl-kinderen de Bijbel wordt uitgelegd. Hierbij werken ze ook veel met videobanden waarop tekenfilms met bijbelverhalen te zien zijn.

Bij Rusland Kinderhulp wordt op dit vlak veel meer aan het initiatief van de werkgroepen overgelaten. "Meestal organiseren ze wel een paar kindernevendiensten in de logeertijd. Als de groepen in de buurt zijn, geven wij zelf een keer per week bijbelonderwijs, waarbij we de Bijbel doorgaan, of we laten het de leerkrachten doen als ze dat willen. We hebben liedjes in het Wit-Russisch vertaald en we knutselen veel met de kinderen."

Beide organisaties geven de logés aan het begin van het verblijf een Wit-Russische kinderbijbel. Het landelijk platform doet daar nog een echte Bijbel bij voor de (groot)ouders of verzorgers. "Er is veel honger naar Gods Woord in Wit-Rusland", aldus Metselaar. "Vaak maken we mee dat ouders ook meer van het christelijk geloof willen weten. Dan geven we een Bijbel of andere lectuur mee."

Jonker maakt hetzelfde mee. "Ze waarderen het enorm. Door de nieuwe godsdienstwet kunnen Bijbels alleen nog maar als persoonlijk geschenk het land binnenkomen."

Voorzichtig

Beide stichtingen opereren uiterst voorzichtig in het land waar het bewind van president Loekasjenko steeds dictatorialere trekjes vertoont. De Wit-Russische zusterorganisaties weten dat ze met christelijke stichtingen te maken hebben, maar deze leggen daar niet sterk de nadruk op. Jonker: "Toch maak ik het mee dat onderwijsmensen zeggen: Het mooiste wat de kinderen hebben, is dat ze de liedjes nog zingen en de Bijbel nog lezen."

Het Wit-Russische ministerie van Onderwijs, waarmee Rusland Kinderhulp goede contacten onderhoudt, selecteert voor deze stichting de kinderen. "Zeg maar gezinnen die in de goot liggen", aldus Metselaar. "Vaak zijn de ouders aan alcohol verslaafd. Soms schamen Wit-Russen zich ervoor dat juist deze kinderen naar het buitenland gaan, maar die vormen echt onze doelgroep."

Rusland Kinderhulp mikt op blijvende contacten tussen de kinderen en de Nederlandse gezinnen. "Die kunnen hun anders leren denken. Wit-Russen vertonen door het communisme nog weinig initiatieven. Door deze adoptiecontacten kunnen ze leren zelfstandiger te denken en te handelen en voor zichzelf op te komen. Ook kunnen ze wat spontaner reageren bij eerste contacten. Wit-Russen zijn wat stug voor onbekenden."

Het landelijk platform mikt niet op heruitnodiging van het kind. Jonker: "Wij willen zo veel mogelijk kinderen uit de besmette gebieden van Wit-Rusland helpen. Zo komen soms broers of zussen van kinderen die al zijn geweest, die anders niet aan bod waren gekomen. Heruitnodigen gebeurt wel, maar altijd in de privé-sfeer. De ouders moeten dat dan zelf regelen en betalen. Wel stimuleren we dat de gastgezinnen pakketjes en post sturen. Je staat verbaasd hoe sommige contacten in stand blijven."

Nieuwe gastgezinnen

Rusland Kinderhulp ondervindt geen problemen om gastgezinnen te vinden. "Er komen elk jaar meer kinderen. Alleen als beide ouders werken, wordt het moeilijker, omdat er toezicht voor de kinderen moet zijn."

De kerkelijke achtergrond van de gastgezinnen van zowel Rusland Kinderhulp als van het landelijk platform is "van alles: hervormd, gereformeerd, katholiek", aldus Metselaar.

De grootste broer, Europa Kinderhulp, ondervindt wel in toenemende mate problemen bij het vinden van nieuwe gastgezinnen. "Mensen zijn steeds minder bereid om een deel van de vakantie op te offeren", aldus Wilco Bontenbal. "Ze zijn dan meer bezig met een eigen zuurverdiende vakantiebesteding. Je moet tenslotte met een logé in Nederland blijven en energie in zo'n vakantie stoppen."

Een ander probleem is dat een op de tien gastouders afhaakt. "Zij vinden het verblijf van drie weken van een gastkind te lang of te zwaar. Die stellen zich niet meer beschikbaar. Jammer, want we hopen juist dat een kind wordt teruggevraagd."

In de meeste gevallen gebeurt dit laatste inderdaad. "Kinderen van boven de 15 vallen buiten onze programma's, maar het komt voor dat kinderen van hun 7e tot hun 20e in hetzelfde gastgezin verblijven."

Europa Kinderhulp, net als alle andere clubs een vrijwilligersorganisatie, denkt erover het programma flexibeler in te vullen. "Misschien kinderen voor twee weken in de herfstvakantie hierheen halen. Dan zijn ze toch twee weken uit de ellende in een rustig gezinsleven. Of we kunnen met kinderen naar een vakantiepark gaan. Maar dan moet je weer begeleiders vinden."

Met voldoening constateren Bontenbal en zijn regiocoördinatoren dat het aantal reformatorische gastgezinnen groeit. "Dat beeld klopt voor het gehele land. Voor publiciteit maken we graag gebruik van gratis advertentieruimte. Kerkbladen zijn daarvoor erg geschikt."

De grootste -en algemene- bemiddelingsorganisatie geeft het gastgezin alle ruimte om zijn religie te beleven zoals het dat gewend is. "Het kind moet zich aanpassen, niet het gezin." Dat geldt ook voor het accepteren van -ook vrouwelijk- gezag. "Het gaat bij het logeren ook om het bijbrengen van algemene waarden en normen. Daarbij is het van belang dat er veel liefde en aandacht naar deze kinderen gaat. Wanneer er echt problemen zijn, ondernemen we actie."

Kritiek

Bontenbal vindt zijn vrijwilligerswerk een dankbare bezigheid. "Als kinderen uit het buitenland hier aankomen, zien ze er vaak wit en mager uit. Meestal hebben ze niets bij zich. Wanneer ze na drie weken weer vertrekken, zijn ze gebruind, uitgerust en 3 à 4 kilo aangekomen."

Er zijn echter ook mensen die logeervakantie bekritiseren. Zij beweren dat de logeerpartijen armlastige kinderen een paar weken laten snuffelen aan een wereld van weelde die ze toch nooit zelf kunnen bereiken. Dan keren ze weer terug in hun ellende. Jennie Metselaar: "Ik heb het daar recent nog met onze pleegzoon over gehad. Hij zegt dat het inderdaad moeite kost om terug te gaan, maar ook dat hij na twee dagen weer in het systeem meedoet. En de hulp moet niet stoppen, zei hij: Doorgaan!"

Wilco Bontenbal: "Ik ken het verhaal van een jongen zonder toekomst uit Amsterdam. Hij verbleef jarenlang in de zomervakanties bij een boerengezin met de achtergrond van uw krant. Later is hij in de vakanties bij die boer gaan werken. Nu heeft hij een vaste baan in het boerenvak. Zo kreeg hij weer toekomst. En laten we eerlijk zijn: Wat is er leuker dan kinderen een gezellige vakantie te geven?"

Dit is de laatste aflevering in een serie over gastgezinnen. Voor meer informatie: www.europakinderhulp.nl (0118-627974); www.lpht.nl (0546-564507); www.paxchristikinderhulp.nl (055-3601512); www.ruslandkinderhulp.nl (0528-341104: 9.00-12.00 uur).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 22 augustus 2003

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Liefde, aandacht en structuur

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 22 augustus 2003

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken