Bekijk het origineel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

"De wijk was op sterven na dood"

Mr. Pieter van Vollenhoven wil monumenten op de Antillen redden

5 minuten leestijd

Hoge huizen met puntdaken laten het lijken op een oud-Hollandse binnenstad. Het witte pleisterwerk kreeg een andere tint om de ogen te beschermen tegen de zon. Nergens in het Koninkrijk staat zo veel achttiende-eeuwse architectuur bij elkaar. Maar ook nergens dreigt het architectonisch erfgoed zo snel uit elkaar te vallen. Willemstad, een kleurrijke stad in de Nederlandse tropen.

Aankomst op Curaçao per schip is spectaculairder dan per vliegtuig. Langzaam worden de contouren scherp. Rechts en links van de baai bewaken (gerenoveerde) forten Willemstad en de haven. Daarachter verrijst de Koningin Emma- of pontjesbrug, het handelsmerk van Curaçao. Het aardige van de reis per boot is dat je -varend tussen de monumenten- in het hart van de geschiedenis aankomt.

Op de Antillen, met name op het grootste eiland Curaçao, liggen tal van monumenten. Schitterende landhuizen, maar ook kleinere panden. Alleen al Willemstad telt 750 beschermde bouwwerken: de helft van alle gebouwen in de stad. De geschiedenis dreigt echter in de vergetelheid te verdwijnen door verval. Het exterieur is veelal opgetrokken uit (goedkoop) koraalsteen. Het daarin aanwezige zeezout doet nu zijn vernietigende werk. Muren brokkelen letterlijk af. Verwaarlozing doet de rest.

Niemand minder dan mr. Pieter van Vollenhoven bindt de kat de bel om. De Nederlandse regering moet meer geld uittrekken voor de renovatie van waardevolle monumenten op de Nederlandse Antillen. Dat zei Van Vollenhoven, voorzitter van het Nationaal Restauratiefonds (NRF), net voor de zomer tijdens een werkbezoek op Curaçao. Een politiek geladen mening? Van Vollenhoven, lachend: "Dat zijn ze in Nederland wel van mij gewend."

Otrobanda

Verwaarlozing leidt tot hogere herstelkosten, vindt van Vollenhoven. "We hebben in Nederland kunnen zien wat de gevolgen van langdurige bezuinigingen op monumentenzorg zijn. Verval van een pand gaat snel als het eenmaal is begonnen."

Het verval van de historische wijken op het eiland begon na de Tweede Wereldoorlog. De komst van de auto maakte de trek naar de moderne huizen aan de rand van het stadscentrum mogelijk. Daardoor raakten de architectonisch interessante panden in verval.

In 1993 kwam de kentering. Toen werden 750 panden in de binnenstad aangewezen als beschermd monument. De skyline van Willemstad staat zelfs op de lijst van het Werelderfgoed. De twee oudste wijken van de enige stad op het eiland heten Punda (de punt) en Otrobanda (de andere kant). Ze worden gescheiden door de Sint Annabaai, een smal kanaal dat naar de drukke haven leidt.

Een van de eerste beschermde panden die met subsidiegelden werden opgeknapt, is het geboortehuis van George Maduro aan de Scharlooweg. Het doet nu dienst als kantoor. Maduro was een oorlogsheld. Zijn naam leeft voort in het Haagse miniatuurstadje.

In de prachtig gerestaureerde Fortkerk is iedere zondag dienst. De kerk, die van binnen zeer Hollands oogt, werd laat in de achttiende eeuw gebouwd en maakt, zoals de naam al aangeeft, deel uit van het Fort Amsterdam. Dit fort werd neergezet door de Nederlanders die in 1634 onder leiding van Johannes van Walbeeck voet aan land zetten. Tegenwoordig huist in het fort de gouverneur van de Nederlandse Antillen.

Droom

Sommige restauraties weten een hele buurt tot leven te brengen. Dat is het geval bij het uit 1745 daterende pand aan de Van den Brandhofstraat, waar nu het Maritiem Museum is gevestigd. Sinds het herstel worden ook panden in de buurt aangepakt. In de Carthagenastraat is architect Ronny Lobo losgelaten. Zijn moderne architectuur past wonderwel in de historische uitstraling van de stad.

Incidenteel zijn er particuliere initiatieven. Zo investeerde de multimiljonair Jacob Gelt Dekker 40 miljoen euro in de beruchte drugswijk Otrobanda in Willemstad. Hij kocht hele straten op, haalde tachtig vrachtwagens met vuil op, restaureerde panden en vestigde er een museum en een vijfsterrenhotel. Het geheel noemde hij Kura Hulanda (Hollands Erf).

Kosten noch moeite lijken gespaard. Architect Leo Helms kreeg van Gelt Dekker de vrije hand. "Leo, maak mijn droom tot waarheid, zei hij." Steentjes uit Colombia, bomen uit Zuid-Amerika, kasten uit Java. Kura Hulanda is een openluchtmuseum om in te logeren. Geen kamer in het hotel is hetzelfde.

De actie van zakenman en filantroop Dekker is niet onomstreden. "Waar eens een wijk met 1200 bewoners lag, is nu een hotel met 120 gasten", zegt Eveline van Arkel, een Nederlandse die op Curaçao woont. "De mensen zijn weg, de sfeer is weg."

Toch knapte de wijk Otrobanda ervan op. Dekker gaf de "chollers" (bedelende zwervers) de keus: verdwijnen of bij hem komen werken. Het hoofd van de afdeling beveiliging is een voormalig drugsverslaafde.

Te gelikt

"De wijk was op sterven na dood", zegt architect Anko van der Woude, die iedere donderdag rondleidingen geeft. "Niemand durfde zich eraan te wagen. Dekker heeft zijn nek uitgestoken." Toch omschrijft Van der Woude Kura Hulanda als "een beetje Disney. Het is te gelikt. Hij begon met kamers voor 400 dollar per nacht. Die prijs is nu gehalveerd." In Nederlandse kranten adverteert het hotel met vlucht en verblijf voor nog geen 1000 euro.

Volgens Van der Woude is de redding van Otrobanda het begin van de redding van heel Willemstad. Maar daar is veel geld voor nodig. De stichting Monumentenzorg krijgt ongeveer 1 miljoen euro per jaar uit Nederland. De architect schat dat er ongeveer 150 miljoen nodig is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 30 augustus 2003

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 30 augustus 2003

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

PDF Bekijken