Bekijk het origineel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

"Echte thee zet je niet met een zakje"

7 minuten leestijd

De geschiedenis van thee voert ver terug, tot lang voordat de schepen van de VOC de geurige blaadjes van de Camellia sinensis naar ons land zeilden in de zeventiende eeuw en de peperdure thee het populaire drankje van de rijken werd, genuttigd in theekoepels. Momenteel drinkt de gemiddelde Nederlander jaarlijks 100 liter thee, omgerekend twee kopjes per dag. Maar of we kunnen zeggen dat het dan om echte thee gaat? "Theezetten met een zakje levert geen thee op", vindt Maarten ten Voorde, importeur van thee. "Thee wordt getrokken van losse theeblaadjes." In weerwil van alle nieuwe soorten en smaken, zullen de bekendste en meest favoriete theesoorten nooit verdwijnen.

Dat de combinatie van theeblaadjes en kokend water een verrukkelijke drank oplevert, moet de Chinese keizer ShenNung ontdekt hebben, zo'n 3000 jaar voor Christus. Het verhaal gaat dat de vermoeide keizer zich onder een struik ter ruste begaf en verzocht wat water te koken teneinde zich daarmee te kunnen verfrissen. Uit de struik dwarrelden enkele blaadjes in het kokende water, dat onmiddellijk daarna een verrukkelijk aroma verspreidde. Het nodigde de keizer uit ervan te drinken, waarna hij in een weldadige slaap verzonk.

De echte thee -en dan hebben we het niet over alle varianten van kruidenmelanges op basis van zoethout, citroengras, kamille, rozenbottel, pepermunt of rooibos- wordt gemaakt van de blaadjes van de theeplant. De Camellia sinensis groeit onder andere in China en in India, op Java en op Ceylon en wordt in de regel tot op een meter hoogte gesnoeid voor het gemak van de pluk. De plant kan namelijk tot een grote boom uitgroeien als je hem niet aan banden legt. Door verschil in klimaat en bodemgesteldheid en door diverse oogstmethodes ontstaat een variëteit aan smaken. "Je proeft al verschil tussen thee die op de noord- of de zuidzijde van het Himalayagebergte groeit", zegt Maarten ten Voorde, eigenaar van een Apeldoornse speciaalzaak in noten, wijnen, koffie en thee. "Darjeeling groeit aan de zonzijde en heeft een sterk aroma. Yunnan komt van de noordkant en heeft een lichtere smaak."

Roman

De Nederlanders ontdekten de thee pas in de zeventiende eeuw, nadat de VOC schepen beladen met specerijen, thee en zijde de havens binnenvoeren. Een ons thee kostte een vermogen en de drank was dus vooral voorbehouden aan de welgestelden. Ze lieten zelfs speciale theekoepels bouwen omdat het drinken van thee bij uitstek synoniem was voor sfeer en gezelligheid. Vooral langs de Vecht zijn zulke koepels nog in overvloed te vinden.

In de negentiende eeuw legden de Nederlanders op Java en Sumatra hun eigen theeplantages aan. Het inspireerde Hella Haasse, die in de archieven van deze families dook, tot het schrijven van de prachtige roman "Heren van de thee". Het boek verscheen in 1992 en beleefde binnen drie jaar 35 drukken.

"Er komen hier wel eens mensen die zeggen dat de thee niet meer zo smaakt als vroeger", zegt Ten Voorde. "Dan geef ik ze de losse Java-thee mee. "Heimweethee" noem ik het. En ja, dat was de smaak die we bedoelen, zeggen ze dan. Dat komt omdat we destijds alleen thee van onze eigen Javaanse plantages importeerden."

Intussen is thee naast koffie wel onze nationale drank geworden. We drinken minimaal twee kopjes thee per dag, al was dat voor de oorlog aanzienlijk meer. Toen dronken we jaarlijks 200 liter thee. "Het neemt nu wel weer toe, dat klopt, al zie je veel tijdelijke hypes. Ineens is er een run op de groene thee, die van dezelfde plant afkomstig is als de zwarte natuurlijk, alleen ongefermenteerd, dat wil zeggen dat je de blaadjes na de pluk een periode laat rusten. Noem het een gistingsproces."

Noordzee

"Van oudsher waren er eigenlijk twee soorten thee, de Earl Grey en de Lapsang Souchong. De eerste was de beste, de laatste was afval en werd boven een vuurtje van kersenhout gerookt, vandaar de sterke smaak. Keurmeesters mochten geselecteerde thee de naam van het district geven waar deze geplukt werd."

In Ten Voordes opvatting drinken de meeste Nederlanders overigens geen thee. "Dat gedoe met die zakjes, dat levert geen thee op. Ik mag het misschien niet hardop zeggen, maar het is zo. De echte, zuivere thee wordt los verkocht, de afgedankte pulp wordt in de zakjes gestopt."

Ten Voorde importeert thee en verkoopt die los, zonder conserveermiddelen en kleurstoffen. "We maken ook melanges. Een smaak als bijvoorbeeld sinaasappel, krijg je met echte bestanddelen, niet met kleurstoffen." Ook de rooibos is los verkrijgbaar, puur of bijvoorbeeld in variaties met vanille, framboos, sinaasappel of meloen. "Hier in de winkel komen de liefhebbers van thee. Elke smaak heeft zijn eigen bekoring."

Hij pakt een blikje en opent het. "Neem deze thee, die aan de noordkant van de Himalaya groeit. Die ligt na het plukken een aantal maanden in de buitenlucht. Als je dit drinkt, is het net of je in de wind langs de Noordzee loopt."

Voor meer informatie: Notenbar Ten Voorde, Hoofdstraat 140, Apeldoorn. Tel.: 055-5260378. Zie ook www.koffiethee.nl.

Volgende week vrijdag in het katern Mensen aandacht voor een Japanse theeceremonie.

KADER 1

Soorten die blijven

Ceylon

Het bekendst is de Ceylon-thee, afkomstig uit Sri Lanka. Een mengsel van Ceylon met Assam wordt Engelse melange genoemd, vermoedelijk omdat de Engelsen rond 1840 speciale schepen bouwden, bedoeld om de thee snel uit het Verre Oosten te halen. Het is een geurige, smaakvolle thee die je de hele dag kunt drinken. Ceylon is een eiland. Volgens Maarten ten Voorde proef je dan ook enigszins de zilte smaak van de zee.

Darjeeling

Darjeeling groeit aan de zuidkant van het Himalayagebergte en de theeplanten vangen veel zon. Dat levert een geurige, zachte thee op. De eerste pluk geldt wel als de champagne onder de theesoorten: de Darjeeling First Flush, die elk jaar rond mei speciaal wordt overgevlogen. Darjeeling is vooral lekker om 's middags of 's avonds te drinken.

Earl Grey

Een donkere, Chinese thee met een ronde, volle smaak. Bekend om het bergamotaroma. De bergamot groeit vooral in Zuid-Italië en het aroma dient ook als grondstof voor Eau de Cologne. Door het aroma en de citrusachtige smaak geschikt om op de middag of later op de dag te drinken.

Jasmijn

Een Chinese, halfgefermenteerde thee die halverwege het proces met jasmijnblaadjes wordt gemengd. De thee heeft een lichte smaak en een geurig aroma. Geschikt voor de middag en de avond.

Assam

Een pittige, aromatische thee, afkomstig uit het noordoostelijk deel van India. Het wordt ook verbouwd op Javaanse en Sumatraanse plantages. Een opwekkende thee, geliefd bij het ontbijt.

KADER 2

Nieuwe smaken

Bloementhee

De Rooibos van Sonnigdal is verkrijgbaar in verschillende smaken, zoals vanille en citroen, en binnenkort sinaasappel. Sonnigdal Hoeningbos is een bloemendrankje van een inheemse plant van de Cyclopia-familie. Deze groeit in de Kaapse bergen en is net als de rooibos een natuurproduct. Rooibos Boegoe is een kruidenmelange. De Boegoe, een sterk geurende plant, groeit op de Kaapse berghellingen. De Sonnigdal Rooibos-varianten en de Sonnigdal Hoeningbos kosten ongeveer 1,60 euro per doosje.

Frisse start

Pickwick introduceert drie nieuwe kruidenmelanges. Pickwick Fresh Start is een melange van groene thee, citroengras, rozenbottel en pepermunt, aanbevolen voor een "verkwikkende start." Pickwick After Dinner Spice is een kruidenmelange met kaneel, zoethout, kardemom en kruidnagel. Oppeppertje voor na het eten. Pickwick Evening Breeze is een zachtzoete melange op basis van venkel, anijs, zoethout en munt, geschikt voor "een moment van rust en ontspanning." Prijs per doosje ongeveer 1,59 euro.

Keizerlijke thee

Celestial Seasonings heeft de Perfectly Pear White Tea op de markt gebracht. Een Chinese thee, gemaakt van de witte Bai Mu Dan-theeblaadjes, waarbij vooral de knopen en de bladpuntjes van de Camellia sinensis worden gebruikt. De thee heeft een vleugje peer- en vanillesmaak en werd vroeger vooral door de keizerlijke families gedronken. Adviesprijs per doosje 3,98 euro.

KADER 3

Tien tips

Neem verse thee. Losse thee is relatief goedkoper dan verpakte theezakjes. Ook voor losse thee zijn papieren zakjes verkrijgbaar, of thee-eieren.

Sla nooit grote voorraden in; hoe ouder de thee, hoe minder aroma.

Neem een theepot die de warmte vasthoudt, bijvoorbeeld van glas, aardewerk of porselein.

Kook vers, koud leidingwater.

Verwarm met een beetje van het kokende water de theepot voor, anders daalt de temperatuur te sterk en komen de aroma's onvoldoende vrij. Gooi het water weg.

Doe de thee in de pot en voeg het kokende water toe.

Zorg dat de thee tijdens het trekken op temperatuur blijft, op een theelicht of onder de muts.

Laat de thee 3 tot 5 minuten trekken.

Haal het zakje of het thee-ei uit de pot.

Zet niet meer thee dan nodig is. Thee die te lang op het lichtje staat, wordt sterk en bitter. Of blaas het lichtje uit en laat de thee koud worden, het is lekker als frisdrank!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 27 december 2003

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 27 december 2003

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

PDF Bekijken