Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Gerechtvaardigd door het geloof

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Gerechtvaardigd door het geloof

In "De vrijheid van een christen" behandelt Luther het centrale thema van de Reformatie

5 minuten leestijd

Nergens schrijft de grote kerkhervormer Maarten Luther zo puntig over het centrale thema van de Reformatie als in zijn boekje "De vrijheid van een christen". Het is een van zijn eerste geschriften en zoals in al zijn werken het geval is, vormt de rechtvaardiging van een zondaar door het geloof er het scharnierpunt van. "Al heb ik gezondigd, mijn Christus, in Wie ik geloof, heeft niet gezondigd en al het Zijne is van mij en al het mijne is van Hem."

"Ik ben niet vroom, maar Christus is vroom", was de jubelzang waarin Luther uitbarstte toen hij, na een urenlange overpeinzing van Romeinen 1:17, in het oog kreeg dat niet zíjn gerechtigheid, maar de duurgekochte van Christus voldoet om vrede met God te krijgen. Vrijwillig deed hij afstand van al het zijne, ook van zijn besluit om in het klooster te treden. "Geen drek waard", was het enige wat hij er nog over wilde zeggen. Luther herademde in de gerechtigheid van een Ander, van zijn Christus, en wist zich bevrijd van de toorn van God.

Vanaf dat ogenblik gingen de vensters naar de wereld open. Aan allen die het maar horen wilden, verkondigde Luther de vreemde, ons van God geschonken gerechtigheid. Vurig verlangde hij naar een terugkeer van het katholicisme tot de oorspronkelijke christelijke kerk: een gemeenschap der heiligen met een bewogen hart en een woord voor de wereld. Mede in dat kader schreef hij in 1520 drie werkjes, waaronder "De vrijheid van de christen". Nog voor het van de drukpers rolde, kondigde de paus aan Luther in de ban te doen.

Het traktaatje is een van Luthers bekendste publicaties. Hij schreef zowel een Duitse als een Latijnse versie. Van de Duitse zijn in de loop der eeuwen veruit de meeste uitgaven verschenen. Eind vorig jaar bracht uitgeverij Kok een vertaling van de Latijnse op de markt. Het boekje is gestoken in een mooie band en voorzien van een uitvoerige inleiding van de hand van drs. Christa Boerke van het Reformatie Instituut in Apeldoorn.

Vrolijk schouwspel

In een begeleidend schrijven aan paus Leo X noemt Luther zijn boekje "een hoofdsom van de christelijke leer." Die komt naar zijn mening neer op twee stellingen, waarvan de eerste luidt dat een christen door het geloof in de gerechtigheid van Christus vrij is van zonde en schuld, ook vrij van alles en iedereen. De tweede is dat een oprecht christen tegelijk ook is gebonden: in de liefde is hij slaaf van God en zijn naaste.

Bij de uitwerking van de stellingen zet Luther in met het Woord. De inhoud valt volgens hem in tweeën uiteen: wet en Evangelie. De wet is er "om de mensen te verschrikken en tot de kennis van hun zonden te leiden." Door de prediking van het Evangelie "gebeurt het dat de mens, die door de dreigingen van en vrees voor de goddelijke wet vernederd en tot zelfkennis geleid is, door het geloof in de goddelijke belofte getroost en verhoogd wordt."

Het wonder dat zich dan voltrekt, geeft Luther in de Duitse uitgave aan met de "vrolijke ruil" en in de Latijnse met het "allerlieflijkst schouwspel". Op dit punt voert hij de bruidsmystiek in. "Wie kan de rijkdom van deze heerlijke genade bevatten? Waar Christus, deze rijke en godvrezende bruidegom, dit arme, goddeloze hoertje tot vrouw neemt, haar vrijkoopt van al haar kwaad en haar siert met al zijn zegeningen. Want nu is het onmogelijk, dat haar zonden haar te gronde richten, omdat zij op Christus gelegd zijn en in Hem verzwolgen. En zij heeft in Christus, haar bruidegom, haar gerechtigheid, waarin zij mag roemen als was het haar eigen gerechtigheid."

De schakel die Christus aan de mens en de mens aan Christus verbindt, is het geloof. In zijn uitleg over de aard ervan maakt Luther duidelijk dat het zich niet richt op Gods geboden, maar op Zijn toezeggingen en beloftes, meer nog: op Christus Zelf. Hoog geeft hij op van het geloof. Want het houdt God voor waarachtig en rechtvaardig. "Een grotere eerbied kan het God niet bewijzen." Omgekeerd is het ongeloof de hoogste smaad tegenover God. "Wat is dat anders dan God tot een leugenaar maken of in twijfel trekken dat Hij waarachtig is?"

Kletspraat

Hoe ontstaat het geloof? Niets ervan legt Luther in de zondaar zelf. Het wordt "opgewekt" en "in stand gehouden", zegt hij, "als gepredikt wordt waarom Christus gekomen is, wat Hij tot stand gebracht en gegeven heeft, en hoe nuttig en vruchtbaar het is om Hem aan te nemen." Het is Luther niet om het even hoe Christus wordt gepredikt. "Hij moet met dít doel gepredikt worden, dat daardoor het geloof in Hem bevorderd wordt dat Hij niet alleen de Christus is, maar voor jou en voor mij de Christus is." Anders is er sprake van "kinderlijke en verwijfde kletspraat."

Wie gelooft, is vrij van zonden en straf. Ziende op de prijs ervan kan die vrijheid tot niet anders leiden dan tot een hartelijk verlangen van de gezaligde zondaar om God en de naaste te dienen "met vreugde en van harte, in vrijwillige liefde." Voor wat betreft de naaste doet Luther een krasse uitspraak: volgens hem wordt de ene christen voor de andere een Christus.

Het boekje van Luther bevat de leer waarmee de kerk in de Nederlanden in het begin van de zestiende eeuw tot bloei werd gebracht. Al in 1521 werd "De vrijheid van een christen" in Zwolle gedrukt. Alleen al vanwege de historische betekenis, maar zeker ook omwille van de gemeenschap met het geloof onzer vaderen kan eigenlijk geen enkel gezin zonder deze nardus.

N.a.v. "De vrijheid van een christen", door Maarten Luther; vertaald, ingeleid en geannoteerd door Christa Boerke; uitg. Kok, Kampen, 2003; ISBN 90 435 0735 0; 144 blz.; 17,90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 11 februari 2004

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Gerechtvaardigd door het geloof

Bekijk de hele uitgave van woensdag 11 februari 2004

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken