Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Debat over duisternis

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Debat over duisternis

Onderzoeken stellen lichthinder in Nederland aan de kaak

6 minuten leestijd

"En God noemde het licht dag, en de duisternis noemde Hij nacht. () en Hij zag dat het goed was." (Gen. 1) Maar wat als de Nederlandse nachten niet meer zo duister zijn? Als het heel moeilijk is om nog een plekje te vinden waar het écht donker is? Recent onderzoek toont aan: Nederlanders willen de donkere nachten terug. Lichtvervuiling is uit.

De helft van de Nederlanders ergert zich aan -ernstige- lichthinder. Dat is een verdubbeling vergeleken met tien jaar geleden. Rapporten laten het onomstotelijk zien: Nederland is het meest verlichte stukje Europa. Deskundigen vrezen zelfs dat Nederland ook de wereldranglijst aanvoert of gaat aanvoeren. Tijd voor actie dus, vonden Stichting Natuur en Milieu (SNM), de Raad voor Ruimtelijk, Milieu- en Natuuronderzoek (RMNO) en de twaalf provinciale milieufederaties. Samen organiseerden ze het vorige week gehouden congres "Mooi licht, mooi donker". Tevens werd het startsein gegeven voor de publiekscampagne "Laat het donker donker".

In voormalig radiozendstation Kootwijk op de Veluwe presenteerden de organisaties een studie en een daaraan gerelateerd onderzoek in onder meer de provincie Drenthe. Daaruit blijkt dat 90 procent van de mensen zich ergert aan vormen van lichthinder, hetzelfde percentage donkere gebieden wil behouden en de helft van de Drentenaren ook bewust deze gebieden opzoekt. Tegelijkertijd blijkt dat 90 procent aandacht wil voor veiligheid - waaronder goed verlichte wegen. Driekwart van de bewoners van Drenthe verlicht 's nachts de buitenkant van de woning.

Verontruste burgers

Twee leden van Platform Lichthinder -een landelijke groepering die klachten over lichthinder in kaart brengt- kregen tijdens het congres de gelegenheid hun verhaal te vertellen. Ze hebben veel last van lichthinder door tuinbouwkassen in de buurt. "Na twaalf uur 's nachts gaat het licht van de kassen aan. Het lijkt dan wel dag. De hele natuur is ontregeld. Hanen beginnen te kraaien, vogels fluiten, honden blaffen en paarden slopen hun stallen."

Volgens de verontruste burgers doet LTO Nederland hier veel te weinig aan. "In 2004 hebben we afgesproken dat er verduisteringsschermen geplaatst zouden worden. Binnen drie jaar moet de uitstraling met 85 procent teruggebracht worden. Probleem is dat de tuinders de regels om het licht terug te dringen niet naleven. We zijn serieus aan het overwegen het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in te schakelen. Mensen hebben recht op schoon water, schone lucht en ook op een donkere nacht. Wij willen de donkere nachten terug. Die lichtoverlast moet stoppen."

Kasschermen

Technisch gezien kan er al veel gedaan worden in de glastuinbouw om lichthinder tegen te gaan, aldus Frans Hoogervorst van LTO Nederland. "Toen we vorig jaar die regels maakten, waren we nog niet zo ver. Ik ben het ermee eens dat de naleving van de regels beter kan. Maar aan de andere kant zit niemand te wachten op een veel duurdere krop sla. We zullen toch moeten accepteren dat onze samenleving goedkope groente wil." Hoogervorst erkent dat de problemen op zich gemakkelijk op te lossen zijn door de kassen van bovenaf af te schermen. Er zijn echter enkele praktische bezwaren. "De warmte moet weg kunnen en de vochtigheidsgraad moet op peil blijven. Gelukkig zijn er nu schermen op de markt die warmte doorlaten en licht tegenhouden, maar het duurt nog wel even voordat iedere tuinder zo ver is dat hij die aanschaft. Het zijn erg prijzige dingen." Voor de tuinders is er goed nieuws: sinds begin deze maand zijn de bedoelde schermen fiscaal aftrekbaar.

Lichtbronnen

Al met al blijken kassen de grootste boosdoener te zijn als het gaat om lichthinder. Platform Lichthinder spreekt zelfs over een aandeel van 44 procent van al het omhooggestraalde licht in Nederland. Door ruimtegebrek in de Randstad verschijnen overal kassen, waardoor de problemen een steeds landelijker karakter krijgen. De tweede bron van lichthinder is openbare verlichting (31 procent). Lantaarnpalen en helder verlichte sportvelden, maar ook langsrijdende auto's in de nacht blijken veel ergernis te wekken. Met 19 procent staat het aanstralen van gebouwen en reclame op een derde plaats. Hier hebben niet alleen bedrijven hun aandeel in, ook burgers dragen hun steentje bij. Niet minder dan 75 procent van de bevolking in Drenthe verlicht 's nachts het huis, uit angst voor inbrekers.

Gezondheid

De RMNO vraagt zich in zijn studie af wat de effecten van lichthinder zijn op mens en dier. Bekend is dat de stof melatonine -ook wel het slaaphormoon genoemd- het slaap- en waakritme reguleert. Blootstelling aan kunstlicht in de nachtelijke uren zou de aanmaak van deze stof kunnen beïnvloeden. Recent onderzoek naar de werking van deze stof wijst op een mogelijk verband tussen te veel kunstlicht en kanker. Meer onderzoek naar de bijwerkingen van lichte nachten is nodig, aldus de RMNO.

Oplossingen

De directeur van Stichting Natuur en Milieu is niet somber gesteld. "Het probleem is groot, maar we hebben genoeg mogelijkheden om het aan te pakken. We moeten gewoon hard aan de gang." Accountmanager Richard Boerop van Philips Nederland is het daar helemaal mee eens. "Al in 2002 introduceerden we een asymmetrische schijnwerper, de OptiVision. Dit apparaat heeft een vlakke glasplaat die het licht alleen naar beneden uitstraalt. Al het licht boven het armatuurniveau wordt volledig afgesneden. Ideaal voor bijvoorbeeld sportvelden. Een goed op hoogte afgestelde schijnwerper verlicht alleen het speelveld. De bekende lichtkegel boven sportcomplexen is dan verdwenen."

Ook voor het aanstralen van gebouwen heeft Philips een oplossing: de LED-line. "Dat is een lange strook met LED's strak tegen de muur van een gebouw. Het geeft een mooi effect en het overbodige licht naar boven dat een gewone schijnwerper wel veroorzaakt ben je kwijt."

Voor de openbare verlichting heeft Henk Tamboer van energiebedrijf Nuon ook een oplossing. "Een voorbeeld is de Loolaan in Apeldoorn. Na tien uur 's avonds brandt de verlichting nog maar op 40 procent van het vermogen via een dimsysteem. In Amsterdam komt er nog meer techniek aan te pas. Daar is een soortgelijk dimsysteem gekoppeld aan een weerstation. Bij regen of sneeuw branden de lampen op volle sterkte om de verkeersveiligheid te vergroten. En hoe meer verkeer, hoe meer licht." Overigens is dat laatste niet helemaal helder. In Gelderland bleek het aantal dodelijke ongevallen te stijgen nadat op een bepaalde plaats lichtmasten geplaatst waren. Licht staat dus niet altijd gelijk aan veiligheid. Of, zoals een aanwezige opmerkte, "een inbreker vindt het maar wat fijn om wat licht te hebben. Zo heeft-ie geen zaklantaarn nodig."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 25 januari 2005

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Debat over duisternis

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 25 januari 2005

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken