Bekijk het origineel

Integriteitsklimaat onderbelicht

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Integriteitsklimaat onderbelicht

3 minuten leestijd

De laatste jaren is de aandacht voor maatschappelijk ondernemen aanzienlijk toegenomen. Steeds meer Nederlandse bedrijven stellen een eigen gedragscode op en publiceren een maatschappelijk jaarverslag. Ook zijn bedrijven druk bezig de eisen die zijn opgenomen in de code voor deugdelijk ondernemingsbestuur (corporate governance), zoals opgesteld door de commissie-Tabaksblat, in te voeren in de eigen organisatie. Deze ontwikkeling is zeker toe te juichen indien dit de weerbaarheid van bedrijven tegen integriteitsinbreuken bevordert. Maar is het voldoende?

Recent wetenschappelijk onderzoek laat zien dat onethisch gedrag op de werkvloer maar voor een beperkt deel wordt verklaard door ontbrekend beleid. Een gedragscode leidt weliswaar tot minder ongewenst gedrag van management en medewerkers, maar de invloed is gering zolang het hierbij blijft. Veel belangrijker is de organisatiecultuur, oftewel het integriteitsklimaat. Bij het integriteitsklimaat gaat het om zaken zoals de wijze waarop normen en waarden door management en medewerkers worden beleefd en in hoeverre er open over integriteitsvraagstukken kan worden gesproken. Maar ook om de mate waarin men elkaar kan aanspreken op het gedrag. Ondanks alle goede bedoelingen staan of vallen de in gang gezette beleidsmaatregelen met de aandacht voor het integriteitsklimaat binnen de eigen organisatie. Bedrijven kunnen een klokkenluidersregeling in het leven roepen, maar als dit niet gepaard gaat met aandacht voor de cultuur waarin melders van incidenten zich veilig voelen om zaken aan de orde te stellen, dan verdwijnen alle inspanningen als sneeuw voor de zon. En bedrijven kunnen wel afspraken maken omtrent het maximumaantal commissariaten van hun bestuurders, maar het gaat uiteindelijk om hun onafhankelijkheid, toewijding en professionaliteit en bijvoorbeeld de mate waarin tijdens bestuursvergaderingen bedrijfsethische aspecten aan de orde kunnen worden gesteld.

Nu de meeste bedrijven beleid op het gebied van corporate governance en maatschappelijk ondernemen hebben opgesteld, is het wenselijk dat zij dit beleid goed invoeren. Dat invoering van dergelijk beleid op den duur ook niet vrijblijvend kan zijn, laten recente veranderingen in de Amerikaanse wetgeving zien. De overheid daar is eind vorig jaar met een nieuwe rekenformule gekomen om de boete te bepalen voor bedrijven waarvan medewerkers wetsovertredingen hebben begaan. Voorheen gold al als strafreductie of het bedrijf een gedragscode had waarin de overtreding werd verboden, of dat het bedrijf een ethiekfunctionaris had aangesteld en of er sprake was van een anoniem meldpunt voor overtredingen.

Het nieuwe voorstel laat juist ook meewegen wat de kwaliteit is van het integriteitsklimaat. Zelfs zonder beleid, maar met een adequaat integriteitsklimaat kunnen bedrijven rekenen op een strafreductie van maximaal 95 procent van de boete. Omgekeerd kunnen bedrijven met een hoogstaand beleid maar met een slecht integriteitsklimaat een strafverhoging krijgen tot wel 400 procent van de boete. De Nederlandse rechter houdt tot op heden minder rekening met het gevoerde en beleefde ethiekbeleid binnen bedrijven. Het is de moeite waard te overdenken in hoeverre dit ook in het Nederlandse rechtssysteem kan worden ingevoerd. Dit zou onderstrepen dat een integer werkklimaat loont.

Muel Kaptein, hoogleraar bedrijfsethiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en adviseur bij KPMG

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 22 februari 2005

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Integriteitsklimaat onderbelicht

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 22 februari 2005

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken