Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Uitroepteken op het kerkdak

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Uitroepteken op het kerkdak

Pniëlkerk in Veenendaal vol symboliek over de drie-eenheid van het geloof

7 minuten leestijd Arcering uitzetten

De toren van de nieuwe Pniëlkerk in Veenendaal is een preekje op zichzelf. Het is als een uitroepteken op het kerkdak, een bescheiden vingerwijzing naar omhoog. De toren wordt afgerond met een zilverkleurige, ronde mast, als beeld van de vinger Gods, wijzend in de richting vanwaar het goede moet komen. Twee letters -elke avond zijn ze helder verlicht- verkondigen in het rond, de Alpha en de Omega, het begin en het einde.

Plannen voor een nieuwe kerk voor de christelijke gereformeerde Pniëlkerk te Veenendaal ontstonden halverwege de jaren negentig van de vorige eeuw. De oude kerk stond prachtig in het centrum, tussen de Hoofdstraat en de Tuinstraat. Maar de burgerlijke gemeente had nieuwe plannen met het centrum. De omgeving verloederde en de bereikbaarheid verslechterde. Voor de Pniëlkerk zou een Cultuurplein moeten komen, met veel horeca en uitgaansgelegenheden. Pniël raakte in het gedrang.

In 2000 werd men het eens over een locatie in Dragonder-Oost. Jammer van het centrum; daar hoort een kerk te staan, midden in de samenleving. Aart Uittenbogaard, voorzitter van de bouwcommissie, schudt nee. Hij wijst naar buiten: "Deze rondweg is de nieuwe aanrijroute naar het centrum toe. Over een paar jaar staat deze kerk weer midden in de samenleving."

Als een schuilhut voor het leven staat de nieuwe Pniëlkerk aan de Ghandistraat in Dragonder-Oost. "Uitgangspunt voor de kerk was de opvatting dat dit huis voor de gemeente van Christus de betekenis krijgt van een huis waar God en mensen zich thuisvoelen", zo verwoordt architect Johan Huibers het idee achter deze kerkbouw. "Een huis waar geluisterd mag worden naar wat God in Zijn Woord van ons vraagt, een solide huis waarin God ons welkom heet, en -wie Hem zoeken- onderdak biedt."

Landelijk Dienstencentrum

De gemeente verhuurt ook kantoorruimte aan het Landelijk Dienstencentrum van de Christelijke Gereformeerde Kerken, dat tot voor kort elders in Veenendaal kantoorruimte huurde.

In de kerk zelf is het overdag zes dagen stil. De kerk is dan een zwijgende getuige van het Woord des Heeren, een wachtende ruimte. De gemeente is nu niet thuis, is bezig in de wereld. Zondag komt ze weer, voor een korte spanne tijds, om te horen naar het Woord dat alle eeuwen omspant.

De kerk is in drie volumes gebouwd, "als symbool van de drie-eenheid, van de Vader Die roept, de Zoon, Die redt, en de Heilige Geest Die zorgt voor dagelijkse vernieuwing van het hart." De toreningang, met daar aan vast twee denkbeeldige vaderarmen (de twee zijvleugels van het gebouw) die ons omvatten en ondersteunen in ons leven, en als derde de kerkzaal, "als verwijzing naar het Lichaam van Christus."

Hoge entrees met houten deuren symboliseren dat Christus de deur van ons leven is. In de entree hangt een Bijbeltekst: "En Jakob noemde de naam van die plaats Pniël: Want, zeide hij, ik heb God gezien van aangezicht tot aangezicht, en mijn ziel is gered geweest." (Genesis 32:30)

Doopvont

In de oplopende vierkante kerkzaal staat de kansel centraal. Via tweemaal drie treden bereik je de ruime preekplaats. Op de katheder ligt de kanselbijbel uit de oude Pniëlkerk, de biblia, het Boek der boeken, waarin God Zich openbaart, als Vader, Zoon en Heilige Geest.

Het Alpha- en Omega-embleem komt in de preekstoel terug, donkerbruin aan de voorzijde ervan. Onder de kansel, op het liturgisch centrum, staat ingetogen de doopvont, ook nog uit de vorige kerk, het oude onderstel netjes op kleur gebracht. Het is de doopplaats, waar steeds opnieuw grote dingen worden beloofd, waar ontroerd ja wordt gezegd, waar het teken en zegel van Zijn verbond wordt ontvangen.

Van alle zijden stroomt het daglicht binnen. Onder de dakrand zit een lichtrand waardoor de hemelsblauwe lucht is te zien. In de zijwanden zijn repeterend drie hoge verticale lichtvensters gemaakt. "Ook zij vertegenwoordigen de drie-eenheid van het geloof", zegt architect Huibers.

De gemeente zit letterlijk rondom het Woord geschaard, in de vorm van een halve cirkel. Beneden kunnen 750 mensen een plaats vinden. Boven op de galerij is plaats voor 200 mensen. En via een schuifwand kan de hoeveelheid zitruimte met 200 plaatsen nog worden vergroot.

Orgel

Boven de preekstoel is ruimte gemaakt voor een orgel, nu gevuld met een zinken gordijn van neppijpen. Een drieklaviers elektronisch orgel van de Amerikaanse firma Allan begeleidt vooralsnog de gemeentezang.

Links van de kansel hangen aan een rek de zwartfluwelen collectezakken, voor de liefdegaven. De vloer is van antraciet. De kussens zijn blauw. Uittenbogaard: "Dat correspondeert weer mooi met de hemelsblauwe lucht boven ons."

De kernwoorden voor dit kerkontwerp zijn, volgens Uittenbogaard, stijlvol, licht en warm, maar ook strak, eigentijds, en toch herkenbaar als kerkgebouw. "We hebben vooral natuurlijke materialen gebruikt. En dus hebben we wel kussens op de banken maar niet op de rugleuningen. We wilden vooral hout zien, Amerikaanse wit eiken."

Uittenbogaard klapt in zijn handen. "Bijna 3 seconden nagalm. Dat is mooi voor een lege kerk. Deze akoestiek is beter dan die in de oude kerk, ondanks het feit dat in de oude Pniëlkerk vroeger beroemde zangavonden werden gehouden met Piet van Egmond en Feike Asma."

Drie lichtkronen in de kerkzaal dragen elk twaalf lichtkelken, verbeeldend de twaalf apostelen. Huibers: "Zij waren de eersten door de Heere aangewezen om als lichtdragers het Evangelie te verspreiden over de gehele wereld."

Consistorie

De consistoriekamer, in een driekwart cirkel opgezet, kijkt uit over de Grift, een echt Veens kanaaltje dat dwars door het dorp loopt. Aan de wanden hangen de portretten van hen die sinds de instituering van de gemeenten in 1913 zijn voorgegaan: Ds. W. den Hengst, ds. H. Kieviet, ds. R. Kok, ds. J. Keuning, ds. J. Brons, ds. P. den Hartog, ds. H. Korving, ds. R. van Beek en ds. P. D. J. Buys. Op dit moment wordt de Pniëlgemeente gediend door de predikanten H. H. Klomp en D. van der Zwaag.

Buiten, aan de toren hangen de letters A en O, via een handig aangebrachte ledverlichting iedere avond helder zichtbaar. "Alpha en Omega. Het begin en het einde", zegt Uittenbogaard. "Die is, en Die was, en Die komen zal, de Almachtige. Een boodschap voor mensen in Dragonder-Oost. Elke avond weer."

Dit is het derde deel in een serie over kunst en kerk. Donderdag in de katern Kerkplein het slot: een interview met drs. F. Z. Ort.

refdag.nl/kerkenkunst


Architect Huibers: Kerk heeft boodschap voor iedereen

De Pniëlkerk in Veenendaal was het eerste kerkelijke object van Huibers & Jarring Architecten BNA te Veenendaal. Het bureau werkte tot nu toe voornamelijk in gezondheidszorgprojecten, woningbouw en bedrijfsgebouwen.

Architect Johan Huibers: "Wij streven naar eenvoudige, heldere en duurzame architectuur, waarin de opdrachtgever en de gebruikers zich kunnen herkennen en waarbij veel aandacht wordt gegeven aan de plaats die het gebouw in de omgeving inneemt. Bouwen is voor ons een nieuwe betekenis geven aan een bestaande ruimte."

Het architectenbureau met de huidige naam bestaat sinds 1984 en is als zodanig een voortzetting van het voormalige bureau Jarring, dat reeds in 1948 actief was. Het bureau telt momenteel achttien medewerkers.

De opdracht voor de Pniëlkerk kwam tot stand vanwege het feit dat Huibers, als voormalig gemeentelid, de Pniëlgemeenschap van binnenuit goed kende. Hij was nauw betrokken bij de voorbereidende haalbaarheidsonderzoeken. Huibers heeft het ontwerpproces, van de eerste schets tot en met het definitieve ontwerp, gestalte gegeven.

De inspiratie voor de nieuwe Pniëlkerk had in directe zin te maken met Huibers' visie op het gemeente-zijn. "In het brede perspectief zou je kunnen zeggen dat de kerk een binnen- en een buitenzijde heeft. Naar binnen gericht is er de Woordverkondiging. Naar buiten toe dien je als christen je levenshouding uit te dragen in de maatschappij. Dat hebben we ook in deze kerk tot uitdrukking willen brengen."

De Pniëlgemeente was voor Huibers de gemeente waar hij gedoopt is en waar hij belijdenis van zijn geloof heeft afgelegd. Overgrootvader Johannes Huibers was de eerste koster van de Pniëlgemeente. Hij werd op zijn beurt opgevolgd door grootvader Huibers, die tot 1946 koster was.

Het Pniëlproject was voor Huibers een bijzondere uitdaging. Vanaf 1980 werkt hij als zelfstandig architect. Vanaf 2001 voelde hij zich sterk aangetrokken door onderzoek naar Europese kerkbouw en door de missie die de kerk heeft binnen de samenleving.

"Deze nieuwe Pniëlkerk is een complexe opgave geweest, waarin naast de ontwerpvisie ook de techniek een belangrijke rol heeft gespeeld. Het is wat ons betreft een duurzaam gebouw geworden. De nieuwe Pniëlkerk straalt iets uit. De wijk Dragonder-Oost is een echte kerk rijker geworden."

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 8 december 2008

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Uitroepteken op het kerkdak

Bekijk de hele uitgave van maandag 8 december 2008

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's